Azadlıq

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Eugène Delacroix - Azadlıq xalqı idarə edir.

Azadlıq əsasən müxtəlif hallar (proseslər/hadisələr) arasında heç bir təzyiq olmadan fərdi seçim imkanıdır. Ümumi şəkildə qərar qəbul edən subyektin vəziyyətini göstərir.

Azadlıq anlayışı[redaktə]

Immanuel Kant ilk dəfə olaraq azadlığı mənfi və müsbət olaraq iki qrupa bölmüçdür. Ser İsaiah Berlin adlı filosof "Azadlığın iki konsepti"ni bneleə şərh etmişdir:

Mənfi azadlıq başqa tərəfdən təzyiq olmadan verilmiş prosesi çətinləşdirən və ya ona mane olan halı təsvir edir.

Müsbət azadlıq dedikdə passiv azadlıq imkanından həqiqətən istifadə edilən hal nəzərdə tutulur.

Mənfi azadlıq üçün misal kimi onu göstərk olar ki, məsələn hər hansı bir şəxs öz fikrini azad ifadə edən zaman o başqası və ya senzura ilə susdurulmasın. Müsbət azalıq isə o deməkdir ki, bu şəxs öz fikrini ifadə edən zaman kommunikasiya vasitələrindən və medya azadlığından istifadə edərək öz fikrini həqiqətən açıqlaya bilir.

Niklas Luhman isə azadlığı dərketmə ilə əlaqələndirir: Azadlıq ona məhdudiyyət qoyulmasının hiss olunmamamsı kimi də başa düşülə bilər.

İnsan davranışının müəyyən olunmasında konstitusiya və ya qanunla təmin olunan hüquq azadlıq kimi baxıla bilər. Ancaq bu subyektiv şəkildə mövcuddur. Dövlətin uyğun vəzifələrinə uyğun insan hərəkətlərinin idarəsi üçün hüquq daha çox dəqiq hüquqi mexanizmlərin olmasını tələb edir (məsələn əmək hüququ olanları işlə təmin etmək).