Faxralı

Faxralı
Xəritə
Gürcüstan Respublikası
Məlumatlar
Əhali	6891 (2002)
Yüksəklik	732 metr
Koordinatlar	41°22′22″N, 44°38′30″E
İnzibati İdarə
Ölkə	Gürcüstan
Coğrafi bölgə	Borçalı
Rayon	Bolnisi rayonu
Bələdiyyə başçısı	İbrahim Qasımov
Vebsayt	www.faxrali.com

Faxralı (gürcücə: ფახრალო) - Gürcüstanın Bolnisi rayonunda kənd.

Coğrafiyası və iqlimi

Faxralı kəndi dəniz səviyyəsindən 530-645 metr hündürlükdə Kiçik Qafqaz sıra dağları sisteminə aid olan Somxet silsiləsinin şimal ətəklərində Dələver çayının üzərində yerləşir. Coğrafi koordinatları 44° 38' 30" şərq uzunluğu, 41° 22' 22" şimal enliyidir. Rayon mərkəzindən 12 km. cənub-şərqdə, paytaxt Tiflisdən 40 km cənub-qərbdə yerləşir. Ən hündür nöqtəsi 1416 metrə çatan Qaradağ dağıdır. Faxralı coğrafi cəhətdən rayonun Saraçlı, Qoşakilsə, Molla Əhmədli, İmirhəsən və Xaçın kəndləri ilə qonşudur.

Tarixi

Ehtimallara görə Faxralı toponimi "fəxr" və "Alı" (hamının öyündüyü el qəhrəmanı Alının adından) sözlərinin sintezindən yaranmışdır. 90-cı illərin əvvəllərində rayonun digər 32 kəndinin adı kimi Faxralı toponimi də gürcüləşdirilərək Talaveri (gürcücə hərfi mənası "üzüm talvarı", "üzümlük" anlamına gəlir) şəklinə salınmışdır.

Faxralı kəndinin adına dair ilk yazılı məlumatlara hazırda Tbilisi arxivində saxlanılan XV əsrə aid gürcü mənbələrində rast gəlinir. XVII əsrin sonlarından başlayaraq kəndin əhalisi Azərbaycanın xüsusilə Qazax-Gəncə və Qarabağ bölgələrindən, eləcə də İrandan gəlmələr hesabına xeyli artmışdır .

Mədəniyyəti

Hazırda Faxralı kəndində 2 azərbaycandilli orta məktəb, 1 stasionar xəstəxana və 1 məscid fəaliyyət göstərir. Sovetlər dövründə istifadəyə verilmiş mədəniyyət klubu 80-ci illərin sonlarında naməlum qruplaşma tərəfindən yandırılmışdır. Bundan başqa kənddə fəaliyyət göstərmiş 2 kitabxana da dağıdılmışdır.

Əhalisi

Qafqaz regionunun ətraflı xəritəsi, 1869-cu il

1869-cu ildə həyata keçirilmiş kameral (ailə və ya tüstü/ev sayına görə) siyahıyaalınmaya əsasən Tiflis quberniyasının Tiflis qəzasının Faxralı kəndində Azərbaycan tatarlarından ibarət 73 ailə yaşayırdı.

14 may - 17 dekabr 1886-cı il tarixində aparılmış ailələr üzrə siyahıyaalınmaya əsasən Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasının Faxralı kəndində tatarlardan (azərbaycanlılardan) ibarət 1.009 nəfər əhali yaşayırdı.

1 yanvar 1915-ci il tarixinə Tiflis quberniyası Borçalı qəzasının Faxralı kəndinin tatarlardan ibarət 2,105 nəfər əhalisi var idi.

Kənd əhalisi 1870-ci ildə 170 ailədə 1139 nəfər, 1886-cı ildə 1145 nəfər, 1926-cı ildə 470 ailədə 2321 nəfər olmuşdur. 2002-ci ildə aparılmış sonuncu siyahıyaalmanın nəticələrinə əsasən Faxralıda 1495 ailədə 6891 nəfər sakin (rayon əhalisinin 12,2%-i) yaşayır ki, onlardan da 47,2%-i kişilər, 52,8%-i isə qadınlardır.Əhalinin cinsi tərkibində belə disbalans getdikcə miqyaslı xarakter alan əmək miqrasiyası ilə əlaqədardır.

Ailələrin say etibarilə 41%-i 4-5 nəfərdən ibarətdir. Çoxuşaqlılığın geniş yayılması səbəbindən hər ailəyə düşən sakinlərin sayı (4,6 nəfər) rayonun (4,0 nəfər) və respublikanın orta göstəricisini (3,5 nəfər) qabaqlayır. Rəsmi statistikaya əsasən kənd əhalisinin 99%-i azərbaycanlılardan ibarətdir.

Faxralı əhalisinin sayı baxımından rayonda 1-ci ən böyük kənd, Bolnisi şəhəri və Kazreti qəsəbəsindən sonra isə 3-cü ən böyük yaşayış məntəqəsidir . Əhalinin sayına görə bütövlükdə Gürcüstanda 7-ci yeri tutan Faxralı Borçalı bölgəsi üzrə təkcə Sadaxlı, Qızılhacılı, Martkofi və Sərtiçala kəndlərindən geridə qalır .

Tanınmışları

• İsaxan Aşurov - tanınmış vəkil
• Əflatun Amaşov - tanınmış jurnalist
• Elxan Məmmədli - filologiya elmləri namizədi
• Rəşid Əliyev - kvant elektronikası və lazer texnikası üzrə yüksək ixtisaslı mütəxəssis
• Süleyman Qasımov - iqtisadçı, ARDNŞ-nin iqdisadi məsələlər üzrə vitse-prezidenti
• Rəşid Faxralı - şair, jurnalist, ehtiyatda olan mayor
• Şamil Qurbanov - Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin I çağırışı və II çağırışında millət vəkili, professor, elmlər doktoru.
• Hamlet Kazımoğlu - şair

İqtisadiyyatı

Əsas təsərrüfatçılıq sahəsi kənd təsərrüfatı olan kəndin ərazisi 17 min hektar ərazini əhatə edir. 2,5 min hektaradək əkinəyararlı torpaq sahəsinə malik Faxralı (2006-cı ildə Borçalı bölgəsi üzrə becərilmiş torpaqların 3,6%-i) mühüm taxılçılıq, üzümçülük, kartofçuluq və tərəvəzçilik bölgəsi kimi tanınır. Geniş təbii otlaq sahələrinə malik olduğundan maldarlıq və arıçılıq geniş yayılmışdır.

Məscid İnsidenti

Yerli əhali 1905-ci ildən tikilən və bir əsrdən çox yaşı olan Faxralı kənd məscidinin yarımçıq qalmış bərpasına 2009-cu ildə başladı. 2009-cu ilin sentyabrın 16-da gürcü fundamental pravoslavlar qrupunun nümayəndələri etnik azərbaycanlıların yaşadığı kənddə məscidin təmirinə yol verməyib. Qrupun üzvləri heç bir hüquqları olmadan kənd sakinlərindən təmir-bərpa işlərinə icazəni tələb ediblər və kənd sakinlərinə bərpa işlərinin davam etdiriləcəyi təqdirdə hədə-qorxu gəliblər. Kənd sakinləri bildiriblər ki, bərpa işləri üçün yerli hakimiyyət orqanından icazə alıblar. Hesabat dövrünün sonunda məscidin təmir-bərpa işləri tamamlanmayıb, belə ki, hökumət tərəfindən rəsmi icazə məsələsi həllini tapmayıb. Fundamental pravoslavlar qrupunun üzvləri məsciddə bərpa işlərinin davam etdirilməməsi üçün məscid yaxınlığında növbə çəkiblər. Qrupa daxil olan Pravoslav Valideynlər Birliyinin sədri təsdiq edib ki, o, məscid ətrafında növbə çəkib.

Həmçinin bax

• Faxralı topoqrafik xəritədə
• Tomarlı

	Bolnisi rayonu kəndləri
Ölkə: Gürcüstan Rayon: Bolnisi Azərbaycanlı kəndləri: Abdallı, Ağalar, Aqaurt, Arakel, Arıxlı, Bala-Muğanlı, Balıc, Beytəkər, Cəfərli, Darvaz, Dzedzvnariani, Dəllər, Dəmirli, Əsmələr, Faxralı, Güləver, Hasanxocalı, İmirhəsən, İncəoğlu, Qaradaş, Qaratikən, Bolus Kəpənəkçisi, Kibircik, Qoçulu, Kolagir, Qoşakilsə, Mığırlı, Molla Əhmədli, Musoprian, Poladauri, Şəmşioğlu, Sarallar, Saraçlı, Sənəb, Sisqala, Zol-Göyəç