I Amenemhet

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
HekaNemesNechacha PioMs.svg
XII sölalə
HekaNemesNechacha PioMs.svg

Misir fironu
I Amenemhet
I Amenemhet qəbiüstü relyefi

I Amenemhet qəbiüstü relyefi
Tam adı I Amenemhet
Digər adları I Amenemhat
G39 N5

Şəxsi adı
Hiero Ca1.svg
i mn
n
m F4
X1
Hiero Ca2.svg



Amenemhet
(Amen em het)
Jmn m ḥ3.t
Amun yüksəkdədir


M23
X1
L2
X1

Taxt-tac adı
Hiero Ca1.svg
N5 S29 R4
X1 Q3
F34
Hiero Ca2.svg



Se-hotep-ib-Ra
S-htp-jb-Rˁ
Ranın ürəyi rahatdır


G5

Hor adı
S29 R4
F34
N19
Srxtail2.svg





Ḥr S-ḥtp-(j)b-tȝwy
Hor Se-xotep-ib-taui
Hor, Hər iki məmləkəti sakitləşdirən

F25 F31 G43
X1
Srxtail2.svg




Ḥr Wḥm-msw.t
Hor Uеhем-mesuet
Təkrar doğulmuş Horus

Turin siyahısı
HASH HASH Q3 F34 HASH G7 HASH

(Yazı zədəli və ya silinmişdir)


Yunan Africanus: Ammanemes
Eusebius: Ammenemes

I Amenemhet (I Amenemhat; † 1965 e.ə.) XII sülalə qədim Misir fironu, təxminən e.ə. 1994 – 1975 ci illərdə təkbaşına, son on ili e.ə. 1965 ci ilə kimi oğlu I Sesostrislə birlikdə hıkumdarlıq etmişdir.


Mənşəyi[redaktə]

Şəxs kimi adı "Amun yüksəkdədir (zirvədədir)" və ya "Zirvə(dəki) Amun" olmuşdur. Həyat yoldaşı hansısa Nefertat olmuşdur. Anası Nofret Elefantinali nubierlərdən, "Neferti kahinliyi"nə əsasən cənub əyalətli olmuşdur. Atası Sesostrisin kimliyi haqqında elə bir dəqiq məlumat yoxdur.

Hökmranlığı[redaktə]

Fərz edilir ki, I Amenemhet IV Mentuhotepin (eyniadlı) vəziri ilə eyni şəxsdir. Hakimiyyətə hansı yolla gəlməsi məlum deyildir. I Amenemhet paytaxtı Tebendən İty-Tauiə, iki məmləkətin (Yuxarı və Aşağı Misirin) sərhəddinə köçürtmüşdür. Onun hakimiyyətə gəlməsi haqqında "Neferti kahinliyi"də belə yazılmışdır:

"Yadellilər Misir çaylarının suyundan içəcəklər... Bu məmləkətqarət olunacaq... Dəhşət silahına əlatılacaq, məmləkətdə qiyamlar qalxacaq... Yaxşı nə varsa puç olacaq. Məmləkət məhv olacaq... Nə arsa dağıdılacaq... Məhsuldarlıq ayalacaq... Günəş bir saat şəfəq salacaq, gündüz və kölgə bilinməyəcək... Məmləkət fəlakətdədir... Cənubdan hökumdar yetişəcək – adı Amendir. Onu Nubili qadın dönyaya gətirəcək; Nexenin içində doğulacaq. O Yuxarı Misir tacını qəbul edəcək, başına Aşağı Misir tacını qoyacaq. Hər iki tacı birləşdirərək Horusun və Setin sevimlisinə cevriləcək... İnsanlar bu məşhur insanın oğlunun zamanında sevinəcəklər və əsrlərlə onun adı yad ediləcəklər və fəlakətdən uzaq olacaqlar. Pis niyyətlilər onun qarşısında qoorxudan simasızlaşacaq. Asiyalılar onun qılıncı liviyalılar alovundan cökəcəklər... Üsyancılar gücü qarşısında çökəcək Ureya ilanı qiyamçıları ram edəcək. Misiri sürülərini suvarmaq üçün suya mıhtac asiyalılardan qoruyacaq "Hökumdar səddi" tikiləcək. Həqiqət yerini tapacaq, yalan dəf ediləcək. Bütün bunlara hökumdar əyanları sevinəcək. Müdriklər dediklərimin həqiqət olduğunu bilib (mənim yerimə su axıdacaqlar) aləmə yayacaqlar..."

Mənbələr[redaktə]