Qara Yusif

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Qara Yusif
Qara Yusif
Qaraqoyunlu hökmdarı(1410-1420)
Sələfi: Qara Məhəmməd , Cəlairi Sultan Əhməd
Xələfi: Qara İsgəndər
 
Milliyəti: Qaraqoyunlu türkü
Dini: İslam(sünni)
Təvəllüdü: 1355(1355-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfatı: 17 noyabr 1420(1420-11-17)
Uçan
Atası: Qara Məhəmməd


Qara Yusif – Qaraqoyunlu tayfa birliyinə başçılıq edən Qara Məhəmmədin oğlu. Azərbaycan Qaraqoyunlu dövlətinin yaradıcısı.

Həyatı[redaktə]

Qaraqoyunlu Qara Yusif 1406-cı ildə Naxçıvan1408-ci ildə isə Sərdrud döyüşlərində Teymuri Əbu Bəkri məğlub edərək Teymurluların Azərbaycandakı ağalığına son qoydu. 1410-cu ildə Qara Yusif Təbriz yaxınlığında keçmiş müttəfiqi Sultan Əhmədi məğlub edərək Cəlairi dövlətinə son qoydu və mərkəzi Təbriz şəhəri olan Azərbaycan Qaraqoyunlu dövlətini yaratdı. Bu dövlətin tərkibinə Qarabağ, Cənubi Azərbaycan, Şərqi Anadolunun bir hissəsi, Ərəb İraqı və Əcəm İraqı daxil oldu.[1] [2] [3]

Qara Yusif döyüşdə

Qarabağın Qaramanlı tayfaları Qaraqoyunlu tayfa ittifaqına daxil olaraq bu dövlətin siyasi tarixində əhəmiyyətli rol oynadılar. 1412-ci ilin dekabrında Qara Yusifin Şirvanşah I İbrahim, Şəki hakimi Seydi Əhməd və gürcü çarı Konstantinin birləşmiş qüvvələrinə qarşı döyüşdə Yar Əhmədin rəhbərliyi altında "Qaraman əsgərləri" yaxından iştirak etmişdi. Kür çayının sahilində baş verən bu döyüşdə Qara Yusif Qarabağ dəstələrinin yardımı ilə qələbə qazandı. [4] [5] [6]

1420-ci ildə Qara Yusifin ölümü Teymuri Sultan Şahruxun Azərbaycanı işğal etməsinə şərait yaratdı. Aran Qarabağında qışlayan Sultan Şahruxun hüzuruna gəlmiş qonşu hakimlər arasında Qarabağ hakimi Yar Əhməd Qaramanla yanaşı qardaşı Şirzad da olmuşdu [7]. 1421-ci ilin aprelində Sultan Şahruxun Qarabağı tərk etməsi ilə teymurilərə qarşı Gəncə və Bərdədə Yar Əhməd Qaramanlının üsyanı başladı. Teymuri tarixçisi Fəsih Xəvafi yazır ki, bu zaman Qaraköpəktəpədə (hazırda Füzuli şəhərinin şimal-şərqində yerləşir) olan Sultan Şahrux oğlu Baysunqur Bahaduru Yar Əhmədə qarşı göndərdi [8].

Qara Yusif Əmir Teymurun oğlu Şahruxa qarşı yürüşlərdə Güney Azərbaycanda Uçan şəhəri yaxınlığında vəfat edib.

İstinadlar[redaktə]

  1. Azərbaycan tarixi. III cild. səh.81.
  2. Nəcəfli T.H.Qaraqoyunlu və Ağqoyunlu dövlətlərinin tarixi müasir türk tarixişünaslığında. Bakı: 2000, səh.56.
  3. Эфендиев О.А. Карабах в составе государств Каракойунлу, Аккойунлу и Сефевидов (XV-XVIIвв.). Карабах. Очерк истории и культуры. Баку: 2004, стр.62-63.
  4. Петрушевский И.П. Государства Азербайджана в XV в. Сборник статей по истории Азеарбайджана. Выпуск 1. Баку: 1949, стр.160.
  5. Nəcəfli T.H. Qaraqoyunlu və Ağqoyunlu dövlətlərinin tarixi müasir türk tarixişünaslığında. Bakı: 2000, səh.58-59.
  6. Эфендиев О.А. Карабах в составе государств Каракойунлу, Аккойунлу и Сефевидов (XV-XVII вв.). Карабах. Очерк истории и культуры. Баку: 2004, стр.62.
  7. Хавафи Фасих. Муджмали Фасихи. (Перевод, предисловие и указатели Д.Ю.Юсуповой). Ташкент: 1980, стр. 188.
  8. Хавафи Фасих. Муджмали Фасихи. (Перевод, предисловие и указатели Д.Ю.Юсуповой). Ташкент: 1980, стр. 190.

Mənbə[redaktə]

  • C.İbrahimov. Qaraqoyunlu dövləti. Bakı: 1948,
  • K.E.Bosfort. Müsəlman sülalələri. Moskva: 1971,

Xarici keçidlər[redaktə]