Tuvalu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Tuvalu
Tuvalu bayrağı Tuvalu gerbi
Bayrağı Gerbi
Şüar: Tuvalu mo te Atua
Himn: Tuvalu mo te Atua
Tuvalu – xəritədə yeri
Paytaxt Funafuti
Böyük şəhərlər Funafuti
Rəsmi dil tuvalu, ingilis
Etnik qruplar Polinezyalı (%96)

Mikronezyalı (%4)

İdarəetmə forması Monarxiya
Kraliça II Elizabet
General-qubernator Filoimea Telito
Baş nazir Villi Telavi (2010-cu ildən
' 1 oktyabr, 1978 
Ərazi
• Ümumi

26 km² (238)
Əhali
• Təxmini sayı (2013)
• Siyahıyaalma (2002)
Əhali sıxlığı

10,3 min nəfər (224)
9 561 nəfər
400 nəfər/km²
ÜDM (AQP)
  • Cəmi (2012)
  • Adam başına

$37 mln $  (226 yer)
$3300  (172 yer)
Pul vahidi Tuvalu doları Avstraliya doları ((AUD))
Saat qurşağı (utc+12) (UKV)
İnternet domeni .tv
Telefon kodu ++688

TuvaluSakit okeanda doqquz mərcan adasından ibarət Polineziya ölkəsi. Ölkə AvstraliyaHavay adalarının arasında yerləşir. Tuvalu ada dövləti olduğundan heç bir dövlət ilə quru sərhəddinə malik deyil, ancaq ölkənin yaxınlığında Kiribati, FiciSamoa adaları yerləşir. Tuvalu dünyada Vatikan, MonakoNaurudan sonra dünyanın ən kiçik ölkəsidir. Ölkənin cəmi 25,9 kv km ərazisi vardır. Vatikandan sonra isə ən az əhalisi olan ikinci müstəqil dövlətdir. Eyni zamanda Tuvalu BMT-nin üzvüləri arasında ən az əhaliyə malikdir. 1978-ci ilin 1 yanvar tarixində Böyük Britaniyadan öz müstəqilliyi qazandıqdan sonra Tuvalu əsasən turizm sahəsini inkişaf etdirməyə başlamışdır. Qlobal istiləşmə son illər ölkənin su altında qalma ehtimalını artırmışdır. Paytaxt Funafuti dəniz səviyyəsindən cəmi 5 metr yüksəkdə yerləşməsi vəziyyəti dahada gərginləşdirmişdir. Əgər Qlobal istiləşmə nəticəsində istilik 1 dərəcə yüksəlsə, Tuvalu tamam su altında qalacaqdır. Bu səbəbdən adada yaşayan yerli xalq indidən AvstraliyaYeni Zelandiyaya miqrasiya etməyə başlamışdır.

Tarix[redaktə]

Əsas məqalə: Tuvalu tarixi
1831-ci ildə Nukufetau atollunun sakini
1894-cü ildə Tuvalulu qadın

Arxipelağın erkən tarixi ətraflı öyrənilməmişdir. Təxminən bizim eramızın 500-cü ilində Tuvalu arxipelaqının 300 adasında TonqaSamoadan gələn gəlmələr məskunlaşmışdır. Nanumanqa adasında olan bir mağaradan tapılmış tonqal izləri arxipelağın daha əvvəl məskunlaşılmasını düşünməyə əsas verir. Tuvalunu ilk kəşf edən avropalı ispan dəniz səyyahı Mendanya de Neyra olmuşdur. O, 1568-ci ildə adaların yanından keçmişdir.Səyahətçi arxipelağı "Laqun adaları" kimi adlandırdı. XVIII əsrə qədər Tuvalu başqa dəniz səyyahları tərəfindən yaxşı öyrənilməmişdi. Yalnız 1788-ci ildə ingilis kapitanlar Tomas GilbertCon Marşall adaya ekspedisiya təşkil edib arxipelağın bir hissəsini ətraflı tədqiq etmişdilər. 1819-cu ildə Kanada gəmisi "Rebekka"nın kapitanı arxipelağı gəminin sahibinin şərəfinə "Ellis adaları" kimi adlandırmışdı. XIX əsrin birinci yarısında balina ovçuları gəmilərlə Tuvaluya səyahət etməyə başladılar. Lakin əcnəbi gəmilərinin yan alması üçün əlverişli limanlar olmadığına görə əcnəbilər burada yaşayış məntəqəsinin əsasını qoymamışdılar.

İnzibati bölgü[redaktə]

Tuvalunun inzibati olaraq 7 ada (Nanumea, Niutao, Nanumanqa, Nui, Vaitupu, NukulaelaeNukufetau) və 1 şəhər bələdiyyəsinə (Funafuti) bölünmüşdür.[1]

Əyalət İngilis dilində ad İnzibati mərkəz Sahə,
km²
Əhali (2002) Sıxlıq
adam/km²
1 Vaitupu Vaitupu Asau 5,60 1591 284
2 Nanumanqa Nanumanga Tonqa 2,78 589 212
3 Nanumea Nanumea Lolua 3,87 664 171
4 Niutao Niutao Kuliya 2,53 698 276
5 Nui Nui Tanrake 3,25 548 169
6 Nukulaelae Nukulaelae Fanqaua 1,82 393 216
7 Nukufetau Nukufetau Savave 2,99 586 196
8 Funafuti Funafuti Vaiaku 2,79 4492 1610
Hamısı 25,63 9 561 373

İqtisadiyyat[redaktə]

Ölkənin əhalisi natural kənd təsərrüfatı ilə məşğuldur. Adaların şoran torpağında yalnız kokos palması bitir. Balıq ehtiyatları Tuvalunun əsas təbii sərvətlərindəndir. Yerli kişilərin bir hissəsi xarici gəmilərdə matros kimi işləyir, yerdə qalanların çoxusu xaricə köçmək arzusundadır.

İstinadlar[redaktə]

  1. "Administrative Divisions of Countries". 2011-08-11 tarixində ilkin mənbəyindən arxivləşdirildi. http://www.webcitation.org/60qI5vzhb. İstifadə tarixi: 25 iyul 2008.