Uinston Çörçill
Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا
| Uinston Çörçill Winston Leonard Spencer-Churchill |
|||
 |
|||
|
|||
|---|---|---|---|
| 10 may 1940 — 27 iyul 1945 | |||
| Monarx: | VI Georq | ||
| Sələfi: | Nevill Çemberlen | ||
| Xələfi: | Klement Ettli | ||
|
|||
| 26 oktyabr 1951 — 7 aprel 1955 | |||
| Monarx: | VI Georq II Yelizaveta |
||
| Sələfi: | Klement Ettli | ||
| Xələfi: | Entoni İden | ||
| Partiya: | Konservatorlar partiyası | ||
| Təvəllüdü: | 30 noyabr 1874 Blenheym, Oksfordşir, Böyük Britaniya |
||
| Vəfatı: | 24 yanvar 1965 London, Böyük Britaniya |
||
| Sülalə: | Marlboro | ||
| Həyat yoldaşı: | Klementina Hozye | ||
| Uşaqları: | oğlu: Rendolf qızları: Diana, Sara, Marihold və Meri |
||
| İmzası: |  |
||
Ser Uinston Leonard Spenser Çörçill - (ing. Sir Winston Leonard Spencer-Churchill) 30 noyabr, 1874 - 24 yanvar, 1965 - ingilis siyasi və dövlət xadimi, natiq və yazıçı, 1940-1945 və 1951-1955-ci illərdə Böyük Britaniyanın baş naziri və dünyanın bugünkü simasını müəyyənləşdirən şəxslərdən biri.
Mündəricat |
[redaktə / تحریر] Həyatı
1874-cü ildə Blenheym şəhərində qadınların soyunma otağında dünyaya göz açmışdır. O, ata tərəfdən hersoq Marlboronun nəslindən idi. Ana tərəfdən isə admiral Frensis Dreykə qohumluğu çatırdı.
Çörçill 1895-ci ildə orduya daxil olmuş, Hindistan və Sudanda hərbi ekspedisiyalarda iştirak etmişdir. 1899-1902-ci illərdə İngilis-Bur müharibəsi zamanı "Morninq Post" qəzetinin hərbi müxbiri vəzifəsində olarkən əsir düşmüşdür. Əsirlikdən qaçmağı bacaran Uinston siyasi fəaliyyətə başlayır. Mühafizəkarlar partiyasından parlamentə seçilir, lakin 1904-cü ilin aprelində Çemberlenə etiraz olaraq liberalların tərəfinə keçmir. 1905-1911-ci illər ərzində o, Koloniyalar naziri, Ticarət naziri, Daxili İşlər naziri vəzifəsində çalışmışdır. 1911-1915-ci illərdə isə Hərbi Dəniz naziri vəzifəsində olarkən Britaniya donanmasını Almaniya ilə gələcək müharibəyə hazırlayır. 1915-ci ilin fevralında Çörçillin əmri ilə keçirilən Gelibolu və Dardanelə hücum əməliyyatı iflasa uğrayır. 1915-ci ilin ortalarında Çörçill admirallıqdan istefa verdiyini bildirir.
1917-ci ildə Lloyd Corcun köməyilə koalisiya hökumətinin tərkibinə gətirilir. Hərbi nazir vəzifəsinə təyin edilən Çörçill geniş sayda tank istehsalına başlayır və buna görə "tankların atası" ləqəbini qazanır. 1917-ci ildə Rusiyada oktyabr inqilabından sonra, bolşeviklərə qarşı "14 dövlətin yürüşü" planını hazırlayır.
1918-1922-ci illərdə Hərbi nazir və Aviasiya naziri olan Çörçill 1924-1929-cu illərdə Stenli Bolduin hökumətində Maliyyə naziri vəzifəsində çalışır.
[redaktə / تحریر] II Dünya Müharibəsi illərində
1939-1940-cı illərdə Çörçill Hərbi Dəniz naziri vəzifəsində çalışır. 1940-cı il mayın 10-da Vermaxtın Fransaya hücumu ilə Müdafiə naziri vəzifəsinə təyin olunur. Nümayəndələr Palatasının sədri seçilir. İlin sonunda isə mühafizəkarların lideri kimi Böyük Britaniyanın baş naziri olur.
Çörçill 1941-ci il iyunun 12-də SSRİ ilə İngiltərə arasında əməkdaşlıq müqaviləsi imzalanmasına nail olur. 1941-ci il iyunun 22-si - Almaniyanın SSRİ-yə hücum etdiyi gün Çörçill London radiosu ilə çıxışında SSRİ-ni dəstəklədiyini bildirir. 1942-ci il yanvarın 1-də prezident Ruzvelt, baş nazir Çörçill, SSRİ-nin səfiri Mixail Litvinov və Çinin səfiri T.Sunq Ruzveltin kabinetində "Birləşmiş Millətlərin Nizamnaməsi" adlı sənədi imzaladılar. Birləşmiş Millətlər ifadəsi Çörçillin ideyasıdır. O, Bayronun şeirindəki "gələcəyin birləşmiş millətlərinin qılıncı" misrasından Birləşmiş Millətlər söz birləşməsini yeni yaranacaq təşkilatın adı kimi götürür.
1943-cü il 28 noyabr-1 dekabr tarixlərində antihitler koalisiyası liderlərinin - SSRİ, ABŞ və Böyük Britaniyanin iştirakı ilə keçirilən Tehran konfransında Çörçill 2-ci cəbhənin açılmasına qəti etirazını bildirir. Bu konfransdan sonra o, ledi Vayolet Bonem Karterə belə söyləmişdi: "Həyatımda birinci dəfə anladım ki, biz kiçik xalqıq. Mənim sağımda rus ayısı, solumda isə amerika bizonu oturmuşdu. Bu iki nəhəngin ortasında isə balaca ingilis eşşəyi əyləşmişdi."
1945-ci il 8 mayda U.Çörçill Almaniyanın kapitulyasiyası barədə ilk xəbəri verir. Almaniyanını kapitulyasiyasından sonra Çörçill ABŞ ordularının şərqə doğru irəliləməsinin dayanmamasını tələb edir. SSRİ, ABŞ və İngiltərə hökumətlərinin iştirak etdiyi Potsdam konfransında (1945-ci il, 17 iyul-2 avqust) Çörçillin əsas məqsədi Almaniyanın işğal zonalarının konkret sərhədləri müəyyənləşdirilərkən Sovet İttifaqına güzəştə getməmək, hüquqlarını məhdudlaşdırmaq oldu.
[redaktə / تحریر] Fulton çıxışı
Uinston Çörçill 1946-cı il martın 5-də ABŞ-ın Missuri ştatının Fulton şəhərindəki Vestminster kollecində səsləndirdiyi "Sülhün əzələləri" adlı çıxışında "Qərb demokratiyasını SSRİ və dünya kommunizmi təhlükəsinə qarşı birləşməyə və ingilisdilli xalqların qardaşlıq assosiasiyasını" yaratmağa çağırır. Çörçill ilk olaraq sovetlərə qarşı "dəmir pərdə"nin yaradılması ideyasını irəli sürür. Bu "dəmir pərdə" Şərqi və Qərbi Avropa arasında (Baltikdə Şeçindən - Adriatikdəki Triestə kimi) çəkilməli idi.
[redaktə / تحریر] Siyasi fəaliyyətinin son dövrləri
Çörçill 19 sentyabr 1946-cı ildə İsveçrənin Sürix şəhərinin universitetində "Oyan, Avropa" adlı çıxış edir. O, Avropa dövlətlərinə müraciət edərək, onları Avropa Birləşmiş Ştatları yaratmağa, Almaniya və Qərbi Avropa dövlətlərini birgə ittifaqa çağırır. Çörçill 1951-1955-ci llərdə yenidən Böyük Britaniyanın baş naziri olur.
1955-ci ilin aprelində öz səhhəti ilə (beyinə qan sızması) əlaqədar olaraq hakimiyyətdən imtina etdiyini bildirir. O, 80 yaşından depressiyadan əziyyət çəkməyə başlayır və ruhi sarsıntılar keçirir. Ömrünün son 10 ilini tənha yaşamağa üstünlük verir. 1965-ci ilin yanvarın 24-də Çörçill ölüm yatağında bu sön sözləri deyir: "Hər şey necə cansıxıcıdır".
[redaktə / تحریر] Ədəbi fəaliyyəti
1933-1938-ci illərdə Marlboro nəslinin tarixi haqqında 6 tomluq kitab yazır. 1938-39-cu illərdə yazdığı "İngiltərə uyuyarkən" və "Addım-addım" adlı kitablarında III Reyxin silahlanma təhlükəsinə toxunur.
[redaktə / تحریر] Mükafatları
1953-cü ildə Ədəbiyyat sahəsində Nobel mükafatı alır. Həmin ildə kraliça II Yelizaveta tərəfindən "Bağlama ordeninə" layiq görülür. 1963-cü ildə isə ABŞ-ın fəxri vətəndaşı olur.
2002-ci ildə Birləşmiş Krallıqda "BBC" teleradioşirkəti tərəfindən keçirilmiş 1 milyondan çox insanın iştirak etdiyi sosioloji sorğuda Uinston Çörçill bütün dövrlərin ən dahi britaniyalısı seçilir.
[redaktə / تحریر] Aforizmləri
- Kimin ki, 20 yaşı var və hələ sosialist deyil - onun ürəyi yoxdur. Kimin ki, 40 yaşı var və hələ sosialist olaraq qalır - onun ağlı yoxdur.
- Əgər Hitler cəhənnəmə getsə, mən şeytanın şərəfinə mədhiyyə oxuyaram.
- Diplomat - heç bir şey söyləməmişdən qabaq 2 dəfə fikirləşən şəxsdir.
- Mən Tanrı ilə görüşə hazıram. Bəs Tanrı bu çətın sınağa hazırdırmı?
- Vaxt və pul bir-birinə bağlıdır.
- Dövlət xadiminin siyasi xadimdən fərqi odur ki, siyasətçi gələcək seçkiləri, dövlət xadimi isə gələcək nəsilləri düşünərək fəaliyyət göstərir.
- Siyasətçinin ən mühüm keyfiyyəti gələcək hadisələri düzgün qiymətləndirib vaxtında tədbir görməsidir.
- Pulsuz sülh olmaz.
- Əsəbi olduğum vaxtlarda heç bir qərar qəbul etmirəm.
- Cəsarət insan xarakterinin ən vacib xüsusiyyətlərindən biridir. Xarakterin digər xüsusiyyətləri cəsarətin sayəsində inkişaf edir.
- Düşüncə ilə davranış arasında məsafə yoxdur.
- Təcrübə insanın işinə həmişə yaraya bilməz. Çünki heç bir hadisə eyni formada iki dəfə təkrarlanmır.
- Mən öyrənməyi şox sevirəm, ancaq başqa birisinin mənə nəsə öyrətməsinə dözə bilmirəm.
- Öz dilini yaxşı bilməyən, başqasının dilini öyrənə bilməz.
[redaktə / تحریر] Həmçinin bax
[redaktə / تحریر] Xarici keçid
- http://www.peoples.ru/state/king/england/churchill/index.html
- Uinston Çörçillə həsr olunmuş sayt - ingiliscə
- http://www.hronos.km.ru/biograf/bio_ch/ch.html
- Çörçillin Fulton çıxışı
|
|
||
|---|---|---|
| 1951-1975 | 1951: Per Laqerkvist · 1952: Fransua Moriak · 1953: Uinston Çörçill · 1954: Ernest Heminquey · 1955: Xaldour Laksness · 1956: Xuan Himenes · 1957: Alber Kamyu · 1958: Boris Pasternak · 1959: Salvatore Kvazimodo · 1960: Sen-Jon Pers · 1961: İvo Andriç · 1962: Con Steynbek · 1963: Georqos Seferis · 1964: Jan Pol Sartr · 1965: Mixail Şoloxov · 1966: Şmuel Yosef Aqnon, Nelli Zaks · 1967: Migel Anhel Asturias · 1968: Yasunari Kavabata · 1969: Semüel Bekket · 1970: Aleksandr Soljenitsın · 1971: Pablo Neruda · 1972: Henrix Böll · 1973: Patrik Uayt · 1974: Eyvind Yonson, Xarri Martinson · 1975: Eucenio Montale
|
|
| Digər | Laureatlar (1901-1925) • Laureatlar (1926-1950) • Laureatlar (1976-2000) • Laureatlar (2001-Günümüzə qədər) • Tam Siyahı | |
