Şah Səfi karvansarası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Emojione1 1F3DB.svg
Şah Səfi karvansarası
Haca Ruhulla.jpg Şah Səfi karvansarası
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Şəhər Bakı
Yerləşir Balaxanı
Aidiyyatı AMEA
Memar usta Bürhan və sərkər Behbud
Sifarişçi Əlihüseyn Bahadirxan şah Səfiəddin
Tikilmə tarixi 1635-1636
Vəziyyəti Qənaətbəxş
Tipi Mədəni
İstinad nöm. 3220
Kateqoriya karvansaray
Əhəmiyyəti Yerli əhəmiyyətli

Şah Səfi karvansarasıBalaxanı qəsəbəsində yerləşən XVII əsrə aid tarix-memarlıq abidəsi. Şah Səfi karvansarayı 1635-1636-cı ildə usta Bürhan və sərkər Behbud tərəfindən inşa edilmişdir.azərbərpa Karvansarayın inşasını Əlihüseyn Bahadirxan şah Səfiəddin sifariş etmişdir.

Şah Səfi karvansarayı planda, tərəfləri 1:3 nisbətinə malik uzadılmış düzbucaqlı formasına malikdir. Karvansarayın giriş qapısı şimal-şərq istiqamətinə yönəlmişdir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Şah Səfi karvansarayı 1635-1636-cı ildə usta Bürhan və sərkər Behbud tərəfindən inşa edilmişdir.azərbərpa Karvansarayın inşasını Əlihüseyn Bahadirxan şah Səfiəddin sifariş etmişdir.[1] Yerli əhalinin "Xacə Ruhulla imarəti"[1] də adlandırdığı abidə qəsəbənin mərkəzində yerləşir. Uzun illər bu karvansaradan anbar kimi istifadə edilib. Amma sonradan qəsəbə sakinlərinin səyi nəticəsində karvansaranın içi təmizlənərək ətrafında abadlıq işləri aparılıb.[1]

Abidənin çatma tağlı taxta qapısı üzərində vaxtilə kitabə olmuşdur. Hal-hazırda bu kitabə yerində olmasa da onun foto-neqativi AMEA-nın Tarix İnstitunun elmi arxivində "Şah Səfi karvansarası" adı altında 68-14 saylı invertar kimi saxlanılır.[1]

1968-1969-cu illərdə abidədə restavrasiya işləri aparılmışdır.azərbərpa Abidənin kitabəsində yazılmışdır:

" Bu binanı inşa etməyi əmr etdi. Əzəmətli sultanım, şöhrətli şahanşahımızın hakimiyyəti günlərində:
Şah Səfi əd-Din-əl-Hüseyn, əl-Bahadır - Xan tanınmış Haca Ruhullanın dayağı:
Mövlanə Hikmət Allah Badu-Kubeyi, Rəcəb ayı - min qırx beşinçi Hicri ilində, ustad - Burhan, Sərkar Behdud düzəldib.
[1]
"

Memarlıq xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Şah Səfi karvansarayı planda, tərəfləri 1:3 nisbətinə malik uzadılmış düzbucaqlı formasına malikdir. Karvansarayın giriş qapısı şimal-şərq istiqamətinə yönəlmişdir. Tikilinin uzadılmış həcmi daxildən bel çıxıntıları vasitəsiylə üç hissəyə bölünmüşdür. Tikilinin bir divarından çıxan bel, qarşı tərəfdəki divara keçərək onu üç hissəyə bölür və dəhlizvari formanın yaranmasının qarşısını alır. Eyni zamanda həmin bellər oxvari tağ kimi də fəaliyyət göstərərək binanın həm divarlarını, həm də tavanını möhkəmləndirir. Binanın künclərində (əsas fasad istisna olmaqla) və yan fasadların ortalarında qüllələr yerləşir. Bütün qüllələr eyni diametrə malik olmaqıa yuxarı qalxdıqca daralır.[2]

Karvansarayın əsas fasadındakı oxvari tağın içində yerləşdirilmiş giriş qapısınnın üstündə kitabə yerləşdirilmişdir. Kitabədə binanın inşa tarixi qeyd edilmişdir.[2]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 "Şah Səfi karvansarası"(azərb.)). pasport.azerberpa.az.
  2. 2,0 2,1 Саламзаде, 1964, s. 71

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Саламзаде, А. В. (1964). Архитектура Азербайдана XVI-XIX вв.. Баку: Издательство Академии наук Азербайджанской ССР.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Şah Səfi karvansarası