Əbdül-Bəha Abbas

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Abbaseffendi1868.jpg
Doğum tarixi: 23 may 1844(1844-05-23)
Doğum yeri: Tehran
Vəfatı: 28 noyabr 1921(1921-11-28)

Əbdül-Bəha Bəhai dininin tarixində müstəsna yer tutur. Əslində o, adi insan olsa da, eyni zamanda Bəhai təliminin kamil nümunəsi kimi mükəmməl bilik və yüksək mənəviyyata malik idi. Bəhaullahdan sonra Bəhai dininin rəhbəri olaraq o, bəhailər üçün Bəhai yazılarının qüsursuz şərhçisi olaraq qəbul edilir. Onun yorulmaz və etibarlı rəhbərliyi altında bəhailərin birliyi qorunmuş və Bəhaullahın prinsiplərinə uyğun olaraq inzibati strukturların yaradılmasına başlanmışdır. Bir sıra məktub və lövhlərində, əvvəllər Bəhaullah etdiyi kimi, o da bu prinsipləri təfsilatı ilə izah edir və onların həyata keçirilməsi yollarını göstərirdi. Onun adi gündəlik həyatı sübut edir ki, insan hətta ən çətin şəraitdə Allaha tam sədaqətlə yaşamaq və bəşəriyyətə xidmət etmək qabiliyyətindədir.

Həyatı[redaktə]

Bəhaullahın böyük oğlu Əbdül-Bəha (əsl adı Abbas Əfəndi) 1844-cü il mayın 23-də, Babın Molla Hüseynə Öz Missiyasını açıqladığı həmin gecə anadan olmuşdur. Bəhaullah Siyah-Çal həbsxanasına salınanda Əbdül-Bəhanın səkkiz yaşı vardı. Həmin gecə qaragüruh onların yaşadığı evi mühasirə etdiyi üçün başqa yerdə gizlənməyə məcbur olurlar. Əbdül-Bəha valideynlərini sürgündə də müşayət edirdi və Bəhaullahın Rizvan bağındakı bəyanatından 9 il əvvəl atasının Missiyası ona məlum idi. Bu zaman onun cəmi 9 yaşı vardı Bəhaullahın Bağdadı tərk edib, Kürdistan dağlarına yollanması Əbdül-Bəhanın böyük kədərinə səbəb olur. Onun olmadığı iki il ərzində Əbdül-Bəha Babın Yazılarındakı mətnləri köçürmək və öyrənməklə məşğul olur. Atasının geriyə qayıtması ona böyük sevinc gətirir və o zamandan etibarən Əbdül-Bəha onun ən yaxın dostu və köməkçisi olur. Əbdül-Bəhanın rəsmi təhsili yox idi. Bütün bildiklərini O, Bəhaullahdan öyrənmişdi. O da atası kimi təbiəti, kənd həyatını və at sürməyi çox sevirdi.

İstanbula səfər zamanı Əbdül-Bəha sürgünə göndərilənlərin ərzaq və yataqla təmin edilməsi məsələləri ilə məşğul olur, gecələr isə atasının çadırını qoruyurdu. Ədirnədə o, Bəhaullahın bütün cari işlərini tədricən öz əlinə alır. Hamı onu "Ağa" deyə çağırırdı. Bu titulu ona Bəhaullah vermişdi. Atasının süudundan sonra o, özünü sadəcə olaraq "Əbdül-Bəha", yəni "Bəhanın qulu" deyə adlandırırdı. O, atasının qonaqlarını qəbul edir, lakin bəsirətli daxili baxışı ilə onların arasında gerçəkdən həqiqət axtaran kəsləri tanıyırdı. Hamı onu sevir, hətta pisliyini istəyənlər də ona hörmətlə yanaşırdılar. O, çox nəzakətli, mülayim, mərhəmətli, səxavətli və həmişə xeyirxah idi.

Əkkada Əbdül-Bəha Babın köhnə ardıcıllarından birinin qızı Minirə xanımla evlənir. Onların ailə həyatı xoşbəxt idi, bununla belə dünyaya gəlmiş doqquz övladından beşi müxtəlif vaxtlarda ölür.

Əkka məhbuslarının sərbəst hərəkətinə qoyulmuş məhdudiyyətlər zəifləyən kimi Əbdül-Bəha səsli-küylü şəhər küçələrində tez-tez görünməyə başlayır. O, dərisinin rəngindən, dinindən, ictimai vəziyyətindən asılı olmayaraq gücü çatdığı qədər hamıya köməklik edirdi. O, yoxsulların evinə gedir, onları qayğı ilə əhatə edir, xəstələrə təskinlik verirdi. Onun şəxsi tələbləri çox sadə idi. O, sadə yaşayır, ucuz paltar geyinir, lakin bununla belə həmişə səliqəli görünürdü O, günçıxandan günbatana kimi işləsə də, gecənin çox hissəsini namaz və ibadət içində keçirirdi. Əbdül-Bəha uşaqları çox sevir, onun ən çox xoşladığı isə insanlara hədiyyə vermək və onları xoşbəxt görmək idi. O deyirdi: "Mənim evim – şənlik və gülüş evidir."

Ancaq Osmanlı dövlətinə onun haqqında yalan məlumatlar verməsi vəziyyəti çətinləşdirir. O çətinlik və bəla illərində də Əbdül-Bəha çalışmaqdan əl çəkmirdi. O, Əkkada acların və xəstələrin qayğısına qalır, müxtəlif ölkələrdəki bəhailərlə geniş yazışma aparırdı. Qohumları tərəfindən kəsilmək bilməyən həmlələrə baxmayaraq, Bəhaullahın ona göstərdiyi yerdə, Kərmil dağının ətəyində kiçik məqbərə tikdirir. Bu məqbərədə Babın cənazəsi dəfn edilir.

Bəhaullahdan sonra Əhdin Mərkəzi və Bəhai Yazılarının yeganə şərhçisi kimi[redaktə]

Əbdül-Bəha Abbas

Bəhaullah öz dünyasını dəyişdikdən sonra ailəsinə onun ruhani vəsiyyəti oxunur. Vəsiyyətnamədə Əbdül-Bəha Bəhai dininin başçısı və Bəhaullah təliminin yeganə səlahiyyətli şərhçisi təyin edilirdi. Bəhaullah öz ardıcıllarına Əbdül-Bəhaya müraciət etməyi və ona qulaq asmağı buyururdu. Lakin bilavasitə göstərişinə baxmayaraq, Bəhaullahın ailə üzvlərindən bəziləri qısqanclıq və paxıllıq hissinin təsiri altında onun iradəsinə uyğun hərəkət etməkdən imtina etdilər. Onlar bütün vasitələrlə Əbdül-Bəhanın nüfuzunu qırmağa çalışırdılar. Nəticədə Əbdül-Bəha 1901-1908-ci illər ərzində yenə Əkkada məhbus vəziyyətinə salınır. Osmanlı dövlətinin hakim dairələri 1904 və 1907-ci illərdə Ona qarşı olan ittihamları yoxlamaq məqsədi ilə xüsusi komissiya təyin edirlər. Hər iki komissiyaya pulla ələ alınmış şəxslərin yalançı şahidliyi təqdim edilir və iş o yerə gəlib çatır ki, 1907-ci ildə sultana Əbdül-Bəhanı edam və ya sürgün etmək təklif olunur. Lakin gənc türklər inqilabı keçmiş Osmanlı imperiyasının bütün siyasi dustaqlarını və vicdan məhbuslarını həbsxanalardan azad edir. Lakin bəhailərin çox böyük əksəriyyəti Bəhaullahdan sonra Əbdül-Bəhanı dinin lideri kimi qəbul edir və Bəhaullahın istəyinə biganə yanaşmırlar. Bəhaullahın süudundan (1892) Əbdül-Bəhanın süuduna qədər (1921) olan vaxt ərzində Allahın Əmri (Din) daha 22 ölkəyə yayılır və 1921-ci ildə onun ardıcılları artıq 37 ölkədə var idi. Bəhai Dini dünya dininə çevriləndə onun təsir dairəsinə artıq Çin, Birma, Avstraliya, Rusiya, səkkiz Avropa və üç Afrika ölkəsi, Braziliya, Kanada və ABŞ daxil idilər. Eyni zamanda İranda bəhailərin təqib olunması davam edirdi. Edamlar və işgəncələr vaxtaşırı kütləvi hal alırdı. Hökumət nümayəndələrinin səhlənkarlığı, əksər hallarda isə köməyi ilə ruhanilər tərəfindən qızışdırılan fanatiklərin azğınlaşmış dəstələri bəhailərə hücum edir, onların əmlakını talayır və yandırır, əzabla öldürülənlərin üzülmüş cəsədəri üzərində iyrənc işlərdən belə çəkinməyərək, kişiləri, qadınları və hətta azyaşlı uşaqları vəhşi işgəncələrə və əzablı ölüm cəzalarına düçar edirdilər.

Qərbə səfərləri[redaktə]

Həbsdən azad edildikdən sonra Əbdül-Bəha Avropa və Amerikaya səfərlər planlaşdırmağa başlayır. Səhhətinin pisləşməsi ilə əlaqədar səfərini 1911-ci ilin avqustuna kimi təxirə salır və həmin il Əbdül-Bəha Qərbə yola düşür. O zaman onun yetmişə yaxın yaşı var idi. Bu müddətin altmış ilini sürgündə və bir neçə ilini həbsdə keçirmiş, daim repressiya və yeni məşəqqətlərin təkrarlanması təhlükəsi altında olmuşdur. Əbdül-Bəha 1911-ci ilin setyabrında Böyük Britaniyaya gəlir və Londonun Siti Templ kilsəsində onun ilk çıxışı olur. Sonrakı iki ili o, Avropa və Amerikaya səfər edərək, böyük hikmət və tam sədaqətlə Bəhai təlimini yayır. O, vaxtının çox hissəsini açıq çıxışlara və qonaqların qəbuluna sərf edirdi. Onun səyahəti sadə olub təmtaraq və lüzumsuz xərclərdən azad idi. ABŞ-da o, ölkənin bir sahilindən digərinə hərəkət edərək, bu ölkədə və qonşu Kanadada yüzdən çox mühazirə oxuyur.

Əbdül-Bəha 1913-cü ildə Hayfaya qayıdır. Birinci dünya müharibəsi başlayanda türk hökuməti onu yenə həbsxanaya salır. Həyatının daha dörd ili təcriddə və təhlükə içində keçir. Bununla belə, o, Fələstin əhalisini ərzaqla təmin etmək məqsədilə Keneret gölünün sahilində buğda yetişdirilməsini təşkil edir. O, tam itaət, ibadət və mərhəmət içində keçən həyatını yaşamaqda davam edir.

Əbdül-Bəha 1921-ci il noyabrın 28-də Hayfada dünyasını dəyişir. Lakin ömrünün son gününə kimi o, çalışmaqda davam edirdi. Müsəlmanlar, yəhudi və xristianlar dəfn prosesinə gələrək, ona son ehtiramlarını verir və bəhailərlə birlikdə bu böyük itkidən kədərləndiklərini bildirirdilər.

Mənbə[redaktə]