Əlvənd mirzə

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Əbül Müzəffər Əlvənd Mirzə
Əlvənd Mirzə.jpg Əlvənd Mirzənin dövrünə aid sikkə
bayraqAğqoyunlu dövlətinin VII Sultanı
(Azərbaycanda)
1498 — 1501
Sələfi Sultan Məhəmməd Ağqoyunlu
Xələfi Səfəvilər dövləti
bayraqŞiraz valisi
14 mart 1478 — 1498
Regent Bəkir bəy Mosullu
Sələfi Zeynalabidin bəy Bayandur
Şəxsi məlumatlar
Vəfat tarixi 1505[1]
Vəfat yeri Mardin
Sülalə Ağqoyunlular
Atası Yusif bəy Bayandur

Əlvənd Mirzə - Ağqoyunlu hökmdarı.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Uzun Həsənin nəvəsi Yusif bəy Bayandurun ikinci oğludur. 1478-ci ildə Sultan Xəlil tərəfindən Şiraz valisi təyin olunmuşdur.[2] Gödək Əhmədin ölümündən sonra Azərbaycanda hakimiyyətə gəlmişdir. 1500-1501-ci illərdə iki yerə bölünmüş Ağqoyunlu dövlətinin bir hissəsinin hökmdarı olmuşdur.

Hakimiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Qazi bəy Bayandur və Kazım bəy Pörnak tərəfindən dəstəklənirdi. İlk işi öz qardaşı Məhəmmədi Yəzddən qovmaq oldu. Məhəmmədi Mirzə İsfahana qaçdı. Növbəti döyüşdə Əlvənd bəy məğlub olub Təbrizə çəkildi. Bu hadisədən sonra Sultan Murad Eybə Sultanın qardaşları tərəfindən Şirvandan çağrıldı. O da, Şirazdan İsfahana gəlib 1499-cu ildə Məhəmmədi tutdu və Təbrizə sürgün etdi. Əlvənd Mirzə və Murad Əbhərdə sülh bağladı və bunun nəticəsində DiyarbəkirAzərbaycan Əlvənd Mirzəyə, İraqi-Ərəb, İraqi-Əcəm və Fars da Sultan Murada çatdı.

Səfəvilərlə mübarizə[redaktə | əsas redaktə]

Əlvənd Mirzə Şah İsmayılın Şirvanşahları məğlub etməsi xəbərini alan kimi böyük bir ordu ilə Təbrizdən Naxçıvana gəldi. O, qızılbaşların Kür çayını keçməsini əngəlləmək üçün hərbi rəisi Məhəmməd Qaracanı GəncəQarabağa yolladı. Qızılbaşlar Kür şayını keçib Əlvəndin gondərdiyi ordunu məhv etdilər. Əlvənd Şah İsmayıla Şirvana qayıtmaq tələbi ilə məktub göndərsə də, rədd cavabı aldəqdan sonra, döyüşmək üçün nəzərdə tutduğu Şərur düzünə yollandı.[3] Lakin 1501-ci ildə Şərur döyüşündə Əlvənd Mirzə məğlubiyyətə uğradı.[4] 1501-ci ildə İsmayıl Təbrizə daxil olub özünü şah elan edir.[5][6] Bununla da paytaxtı Təbriz olan Səfəvilər dövlətinin əsası qoyuldu. Əlvənd Mirzə Ərzincana qaçmaqla xilas ola bildi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. F. Sümer, “Akkoyunlular”, s. 273.
  2. İlhan Erdem - OTLUKBELİ SONRASI AK-KOYUNLULAR (1473-1478)
  3. Həbib əs-Siyər, c. 4, səh. 499-500
  4. Həsən bəy Rumlu, "Əhsən ət-Təvarix", səh. 234
  5. Minorsky V. La Perse au XV-e siècle entre La Turque et Venise, Paris, 1933, səh. 60-61
  6. Эфендиев О. А. Образование азербайджанского государства Сефевидов в начале XVI века. Баку, 1961, səh. 90-91