Ağcaqayın şirəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Kəsilmiş köklərdən alınan ağcaqayın şirəsi

Ağcaqayın şirəsiköklərin təzyiqi altında ağcaqayın budaqlarından və kəsilmiş gövdələrdən axan maye[1][2]. XX əsrin ortalarında SSRİ-də keyfiyyətli içki kimi geniş istifadə olunan ağcaqayın şirəsinin tərkibində B6, B2 vitaminləri vardır[3][4].

Şirə axını baharda başlanır və tumurcuqların ilk çiçəklənməsinə qədər davam edir. Adətən ağcqayından gündə 2-3 litr şirə alınır. Böyük bir ağcaqayın ağacı gün ərzində yeddi və daha çox litr şirə verə bilər. Ağacların tələf olmaması üçün gənc ağaclardan meyvə şirəsi qəbul etmək məsləhət görülmür.

Şirənin tərkibi[redaktə | əsas redaktə]

  • Şirənin sıxlığı — 1,0007-1,0046 q/ml.
  • Quru kütlənin çəkisi — 0,7-4,6 q/l.
  • külün çəkisi — 0,3-0,7 mq/l.
  • ümumi şəkərin miqdarı — 0,5-2,3 % (0,43—1,13 %).
  • tərkibindəki orqanik (üzvi) kütlənin, efir yağı, vitaminlər, saponinlər, betulol və s. vardır.

Regionlar üzrə ənənə[redaktə | əsas redaktə]

Ağcaqayın şirəsi butulkası (Rusiya)

Ağcaqayın şirəsi Rusiya Federasiyası (rus. берёзовый сок), Latviya (latış. bērzu sula), Estoniya (est. kasemahl), Finlandiya (fin mahla), Litva (lit. beržo sula, beržų sula), Belarus (belar. бярозавы сок), Polşa (pol. sok z brzozy, oskoła), Ukrayna (ukr. березовий сік), Fransa, Şotlandiya, Norveç[5], İsveç[6]Şimali Avropanın əksər regionlarının ənənəvi içkisidir[7].

Ağcaqayın şirəsi incəsənətdə[redaktə | əsas redaktə]

  • Sovet şairi Stepan Şipaçyov "Ağcqayın şirəsi" (rus. Берёзовый сок) adlı povest yazmışdır.
  • "Dünya oğlu" (rus. Мировой парень, 1971) filmində "Ağcqayın şirəsi" (rus. Берёзовый сок) mahnısı oxunmuşdur.
  • "Rezidentin səhvi" (rus. Ошибка резидента, 1968) "Ağcqayın şirəsi" (rus. Берёзовый сок) mahnısı oxunmuşdur.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Марков А. В. Добывание берёзового сока. — М.: КОИЗ, 1943. — 31 с.
  • Орлов И. И. Берёзовый сок / И. И. Орлов, В. П. Рябчук. — М.: Лес. пром-сть, 1982. — 56 с.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Ağcaqayın şirəsi ilə əlaqəli mediafayllar var.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Svanberg, Ingvar (2012). Uses of tree saps in northern and eastern parts of Europe. DOI:10.5586/asbp.2012.036.
  2. http://www.tapmytrees.com/faq.html#q4
  3. Kūka, Māra (2013). Determination of Bioactive Compounds and Mineral Substances in Latvian Birch and Maple Saps. DOI:10.2478/prolas-2013-0069.
  4. (1985) "Identification of the Sugars and Acids in Birch Sap". Journal of Food Science 50 (1): 266–269. DOI:10.1111/j.1365-2621.1985.tb13328.x.
  5. Planter og tradisjon: Floraen i levende tale og tradisjon i Norge, Ove Arbo Høeg, Universitetsforlaget, 1974, ISBN 8200089304.
  6. Övre Dalarnes bondekultur 3, Lars Levander, Lund, 1947.
  7. http://www.grouprecipes.com/80154/pennsylvania-birch-beer.html