Alma-Ata bəyannaməsi (1991)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Rusiya Federasiyası (RSFSR) Prezidenti Boris Yeltsin (sağdan ikinci), Ukrayna Prezidenti Leonid Kravçuk (solda), Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti Nursultan Nazarbayev (ikinci solda) və Belarus Respublikası Ali Şurasının sədri Stanislav Şuşkeviç (sağda) MDB-nin Qurulması Sazişinə Protokol imzaladıqdan sonra. Qazaxıstan, Alma-Ata, 21 dekabr 1991

Alma-Ata bəyannaməsi, Alma-Ata müqaviləsi — MDB-nin məqsəd və prinsipləri, əsasları barədə bəyannamə. Bəyannamədə MDB-nin yaranması ilə SSRİ-nin mövcudluğunu dayandırdığına işarə edən Belovej razılığı təsdiqləndi.

21 dekabr 1991-ci ildə prezidentlərin Alma-Ata görüşündə imzalanmışdır (sonradan bu cür görüşlər MDB Dövlət Başçıları Şurasının iclasları şəklində keçirilmişdir). Nəticədə, Belarusiya, Rusiya və Ukraynadan əlavə daha 8 respublika MDB-yə qoşuldu: Azərbaycan (24 sentyabr 1993), Ermənistan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Moldova, Tacikistan, Türkmənistan, Özbəkistan.

Gürcüstan 1993-cü ilin dekabrında MDB-yə qoşulub. Baltikyanı respublikalar (Latviya, LitvaEstoniya) Belovej razılığı kimi, Alma-Ata Bəyannaməsini də imzalamaqdan imtina etdilər.

3 aprel 1990-cı il tarixli 1409-I saylı "İttifaq respublikasının SSRİ-dən ayrılması ilə bağlı məsələlərin həlli qaydası haqqında" SSRİ Qanunu və SSRİ-nin qorunub saxlanmasına dair Ümumittifaq referendumunun nəticələrini pozaraq qanuni şəkildə imzalanmışdır[1].

Alma-Ata Bəyannaməsinin imzalanmasında iştirak edən şəxslər
Şəxs Vəzifə
Azərbaycan Azərbaycan Ayaz Mütəllibov Azərbaycan Prezidenti
Ermənistan Ermənistan Levon Ter-Petrosyan Ermənistan Prezidenti
Belarus Belarus Stanislav Şuşkeviç Belarus Respublikası Ali Sovetinin Sədri
Qazaxıstan Qazaxıstan Nursultan Nazarbayev Qazaxıstan Prezidenti
Qırğızıstan Qırğızıstan Əsgər Akayev Qırğızıstan Respublikasının Prezidenti
Moldova Moldova Mirça Snequr Moldova Respublikasının Prezidenti
Rusiya Rusiya Boris Yeltsin Rusiya Federasiyası Prezidenti (RSFSR)
Tacikistan Tacikistan Raxmon Nəbiyev Tacikistan Prezidenti
Türkmənistan Türkmənistan Saparmurat Niyazov Türkmənistan Prezidenti
Özbəkistan Özbəkistan İslam Kərimov Özbəkistan prezidenti
Ukrayna Ukrayna Leonid Kravçuk Ukrayna Prezidenti

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Martine Couderc. Chronologie : CEI 1991-2002. Outre-Terre. 2003. 296–315.
  • Мельникова І. М. Алма-Атинська декларація 1991 //
  • Моисеев Е. Г. Правовой статус Содружества Независимых Государств. М., 1995.
  • Текст Декларації на сайті Верховної Ради України.
  • Ю. С. Шемшученко.. Алма-Атинська декларація // Юридична енциклопедія : [в 6-ти т.] / ред. кол. Ю. С. Шемшученко (відп. ред.) [та ін.] — К. : Украинская энциклопедия, 1998. — Т. 1 : А — Г. — 672 с. — ISBN 966-7492-00-X.