Arbereş dialekti

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Arbereş dialekti
Orijinal adı Arbërishtja, Lengua Arbëresh
Ölkələr İtaliya İtaliya
Regionlar Apuliya, Bazilikata, Kalabriya, Kampaniya, Siciliya
Danışanların ümumi sayı 100.000 (2017)
Təsnifatı
Kateqoriya Hind-Avropa dilləri
Hind-Avropa dilləri
Yazı latın əlifbası (ingilis əlifbası)
Dil kodları
ISO 639-1
ISO 639-2
ISO 639-3 aae
Atlas of the World’s Languages in Danger 1347
Ethnologue aae
ELCat 962
IETF aae
Glottolog arbe1236

Arbereş dialekti (alb. Arbërishtja) Arbereşcə (alb. Lengua Arbëresh), İtaliyanın cənub-şərqində və Yunanıstanın şimal-şərqində danışılan bir Hind-Avropa dilidir. Alban ləhcəsi olan Arbereşcə, eynilə Alban dili kimi Latın əlifbası ilə yazılır. Albaniya, MakedoniyaKosovoda danışılan dialektdir. Alban dili ilə Arbreşçe arasında kiçik bir fərq vardır: Albaniya, Kosovo və Makedoniyada danışılan Albancada bir çox Türkcə söz olarkən, Arbereş dialektində isə daha çox İtalyanYunan söz ibarətdir.[1]

Arbereş dialekti, Alban dilinə yaxın bir dil olmasına baxmayaraq bu dialektin, Albandan çox İtalyancaFransızcaya bənzəyir. Arbereş dialektinin söz və qrammatikalarında Fransız təsiri dəqiq bir şəkildə görünür; Ancaq Arbereş dialektində bir çox alban sözləri də vardır.[2]

Tez-tez istifadə olunan sözlər[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanca Albanca yazılışı Arbereş yazılışı Albanca tələffüzü Arbereş tələffüzü
Salam Përshëndetje Bonzhur Pörşöndetye Bunjur
Xoşgəldiniz Mirësevini Vini (Yunanistan)

Benvanu (İtalya)

Mirösevini Vini
Adım Emri im është... Il mua nome .... em eshta Emri im öşt Ey mua numi .... em eşta
Tanışmağımıza şadam Gëzohem që u njohëm Më konushertimit Gözohem çö u nyohöm Mö kunuşertimit
Necəsiniz? Si jeni? Komasta Si yeni Komasta
Yaxşıyam Unë jam mirë Më bon Un yam mirö Mö bun
Gecəniz xeyrə Mirëmbrëma Bonsvar Mirömbröma bunsvar
Sağol Lamtumirë Arrive Lamtumirö Arrive
Mən baxaram Jam beqar/beqare Sangla Yam beçar/beçare Senla
Nişanlıyam Jam i/e fejuar Angagie Yam i/e feyuar Engaji
Evliyəm Jam i/e martuar Sposado Yam i/e martuar Spusado
Uşaqlarım var Unë kam fëmijë Un kam bamba Un kam fömiyö Un kam bamba

Albanca ilə Arbereşcə arasında fərqli olan bəzi sözlər:

Azərbaycanca Albanca Arbereşcə
Ay Muaj Mezë
Mart Mars Marxa
Çoxsağolun Falënderim Të haristis
Albaniya Shqipëri Albanisë (Yunanıstan)
Arbëria (İtaliya)
Xoş gəlmişsiniz Mirësevini Vini
Üz Qind Çinda
Beş Pesë Çenkë
Qadın Femra Donnë
Kənd Fshati Hora
Bölgə Qarku Provinçë
Yeni Re Novo
Uğurlar Mirë mëngjes Bonzhur
Gecəniz xeyrə Natën e mirë Bonsuar
Alban Shqiptar Arbër (İtaliya)

Alban (Yunanıstan)

Kişi Mashkull Segnër

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Arbëresh at Ethnologue (21st ed., 2018)
  2. Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Arbëreshë Albanian". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History