Bağanis Ayrım

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Kənd
Bağanis Ayrım

41°05′47″ şm. e. 45°04′29″ ş. u.


Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Tarixi və coğrafiyası
Sahəsi 40.0[1] km2
Mərkəzin hündürlüyü 886 m
Saat qurşağı UTC+4, yayda UTC+5
Əhalisi
Əhalisi 648[1] nəfər
Milli tərkibi Azərbaycanlılar
Rəsmi dili Azərbaycan dili
Xəritəni göstər/gizlə
Bağanis Ayrım xəritədə
Bağanis Ayrım
Bağanis Ayrım

Bağanis Ayrım (keçmiş adı "Seyid Ayrım")[2]Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

1990-cı il martın 23-dən 24-ə keçən gecə ermənilər tərəfindən işğal edilib.[1]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Ermənilərin Azərbaycan ərazisində Qarabağ müharibəsinə başlayarkən törətdiyi ilk faciə Bağanıs Ayrım kəndində törədilib. Kənddə 5 üzvdən ibarət bir ailə xüsusi amansızlıqla qətlə yetirilərək yandırılıb. Qazax rayonunun Bağanıs Ayrım kəndi 1990-cı ilin martın 23-dən 24-ə keçən gecə qabaqcadan təşkil edilən plan əsasında hücuma məruz qalmış və martın 24-ü səhər saatlarında ermənilər tərəfindən işğal olunub. Bununla da Ermənilərin işğal etdiyi ilk Azərbaycan kəndi kimi tarixə düşüb. İşğal zamanı Bağanis Ayrım kəndinin əli silahsız, günahsız əhalisinə qarşı tarixdə görünməmiş divan tutulub. 10 nəfər dünyasını dəyişib, 15 nəfərdən çox insan yaralanıb. 100-dən çox evi olan kənd talan olunub, əhalinin kənddən çıxara bilmədiyi ev əşyaları və mal-qara ermənilər tərəfindən mənimsənilib. Bağanıs Ayrım faciəsini xalqımıza, geniş oxucu kütləsinə çatdırmağı özünün vətəndaşlıq borcu bilən Elçin İsmayıl "Bu, əsl faciə idi" adlı kitabını yazaraq 1999-cu ildə "Azərbaycan" nəşriyyatında çap etdirmişdir.

Toponimikası[redaktə | əsas redaktə]

Bağanis Ayrım oyk, mür. Qazax r-nunun Əskipara i.ə.v.-də kənd. Coğaz çayının sahilindədir. Keçmiş adı Seyid Ayrım olmuşdur. Yaşayış məntəqəsini ayrımların seyidli qoluna mənsub ailələr keçmişdə mövcud olmuş Bağanis kəndi yaxınlığında saldığı üçün belə adlandırılmışdır. Kəndi 1990-cı ilin martında erməni işğalçıları zəbt edərək büsbütün yandırmış, əhali ətraf kəndlərdə məskunlaşmışdı. Etnotoponimdir. Türk dillərinin əksəriyyətində bağana "köhnə, keçmiş"; "sadəlövh" mənalarını ifadə edir. Qazaxıstandakı Bakanas (İli çayının qolu), Bakanas (Qara İrtıŞın qolu), Nann-Bakanas, OrtaBakanas, şet-Bakanas və s. çayların adı toponimiyada monqol dilindəki boqon və us sözlərinin birləşməsi kimi "qısa çay" mənasını verir. Lakin kəndin daxil olduğu i.ə.v.-in adı da (Əskipara - "köhnə kənd") onun "ayrımlar yaşayan köhnə kənd" kimi izah olunmasına imkan verir.[3]

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Coğrafiyası və iqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Xüsusu strateji əhəmiyyətli Bağanıs Ayrım kəndi İcevan–Noyamberyan avtomobil yolu üzərində yerləşdiyindən düşmən gələcəkdə daha rahat hərəkət etməsi üçün bu kəndin işğalı xüsusi plan əsasında həyata keçirilib. Qeyd edək ki, 600 nəfər əhalisi olan Bağanis Ayrım kəndi Qazax rayonunun Aşağı Əskipara, Quşçu Ayrım, XeyrimliMəzəm kəndləri ilə həmsərhəddir. Əhalisi əsasən əkinçilikheyvandarlıqla məşğul olan kəndin əsrarəngiz təbiəti, saysız-hesabsız bulaqları olub. İndi Bağanıs Ayrım kəndindən məcburi köçkün həyatı yaşayan insanlar Qazax rayonunda müxtəlif yerlərdə məskunlaşıblar.

Görkəmli şəxsləri[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]