Alpout (Qazax)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Kənd
Alpout
Ölkə Azərbaycan
Koordinatlar 41°5′15″N 45°12′45″E / 41.08750°N 45.21250°E / 41.08750; 45.21250Koordinatlar: 41°5′15″N 45°12′45″E / 41.08750°N 45.21250°E / 41.08750; 45.21250
Mərkəzin hündürlüyü 551 m
Rəsmi dili Azərbaycan dili
Əhalisi 658 nəfər (2008)[1]. nəfər
Milli tərkibi Azərbaycanlılar
Saat qurşağı UTC+4, yayda UTC+5
Xəritəni aç/bağla
Alpout (Qazax)  — yerləşdiyi ərazi Azərbaycan
Alpout (Qazax)

AlpoutAzərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Qazax rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Coğaz çayının sol sahilində, dağ ətəyindədir[2].

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

  • Toponim qədim türk mənbələrində 8 əsrdən adı çəkilən alpout (alpavut) tayfaların adı ilə əlaqədardır. Onlar XI-XII əsrlərdə Səlcuq oğuzlarının, XIV-XV əsrlərdə QaraqoyunluAğqoyunlu, XV əsrin axırlarından isə qızılbaş tayfasının tərkibində Ön AsiyaCənubi Qafqazın siyasi hadisələrində fəal iştirak etmişlər. Səfəvilərə hərbi xidmət etdiklərinə görə Cənubi Qafqazın müxtəlif yerlərində, o cümlədən Qazaxda, torpaqlar almışdılar.[3]
  • Əvvəllər Azərbaycanın Quba, Ağdam, Şamaxı, Samux rayonlarının ərazilərində də Alpout adlı kəndlər qeydə alınmışdır. Etnotoponimdir. Məlumdur ki, VIII əsrdən adları çəkilən alpoutlar Səfəvilərə hərbi xidmət etdiklərinə görə Cənubi Qafqazın müxtəlif yerlərində torpaqlar almışdılar. Bu da Alpout adının yayılma arealına öz təsirini göstərmişdir.
  • Hazırda bu adda yaşayış məskəni Laçın, Göyçay, Ucar, GoranboyBərdə rayonlarında da vardır. Mənbələrdə bu sözün Alp Azux, Alp-ər Tonqa, Alp Arslan tərkiblərinə də rast gəlinir. Alp igid mənasında XV əsərə qədər Azərbaycan dilində işlənmişdir. XV əsrdən sonra mənbələrdə bu sözə rast gəlinmir. "Dədə Qorqud"da "alp" sözü ilə yanaşı "dəli" sözü də igid mənasında işlənnmişdir (Dəli Domrul, Dəli Budaq). XV əsrdən sonra alp sözü arxa plana keçmiş, dəli sözü igid mənasında ümumişləklik qazanmışdır. "Koroğlu" dastanında (Dəli Həsən) igidlərin hamısı dəli adlanandırılır (Koroğlunun dəliləri deyilir). Sonralar bu söz də arxaikləşmiş və dilimizdə igid sözü işlənmişdir.
  • Alpout sözündəki ikinci komponent "oud" isə bout, boyat, boud, oud, bayat-el mənasında işlənir. Yəni igid boyat eli, igid oğuz eli (oud-oğuz) mənasında işlənir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

2009-cu ilin məlumatına əsasən kəndə 666 nəfər əhali yaşayır. Əhalinin 326 nəfəri kişilər, 340 nəfəri qadınlardan ibarətdir.[4]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan toponimlərinin ensklopedik lüğəti. II cilddə. Bakı: 2007, I cild, səh.38.
  • Əli Əliyev. Laçın – Qədim Oğuz yurdu. Bakı: Avropa, 2009, səh.20.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Alpout (Qazax) // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası  : [25 cilddə] / baş red. M. K. Kərimov. — Bakı: “Azərbaycan Milli Ensiklopediyası” Elmi Mərkəzi, 2009. — I  cild. — Səhifələrin sayı:  608. — Səh.: 389. — 10 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-02-4.
  2. "Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti". İki cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2007.
  3. http://www.qazax.net/az/vilages.htm
  4. Azərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Bakı-2010. Səh.629