Dünya iqtisadiyyatı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Dünya iqtisadiyyatı beynəlxalq iqtisadi münasibətlər sistemi vasitəsilə beynəlxalq əmək bölgüsünün əsasında dünya ölkələrinin milli iqtisadiyyatlarını birləşdirən çox səviyyəli qlobal təsərrüfatçılıq sistemidir.

Beynəlxalq iqtisadiyyat anlayısı dünya iqtisadiyyati\ından fərqli olaraq, dünya iqtisadıyyatı özu deyil beynəlxalq istidad münasibətlərin nezəriyyesi daha dogrusu iqtisadiyyat nezəriyənin bir hissəsidir

BİM - Dovlətlər, regional qruplar , transmilli kopaerasyalar ve dunya təsrftinin , diger subyektleri arasında olan iqtisadi munasibətlərdir.bura valyuta ticarət istehsal daxildir.

Dünya iqtisadiyyatı elminin tedqitay obyekti milli təsərrufat bazasına əsaslanan dünya iqtisadiyyatından ibarətdir, bu elmin predmetdi dünya iqtisadiyyatını təskil eden milli iqtisadi sistemlerin mecmusundan ibarət olur, butun iqtisadi proslerin , qarsılqlı elaqə ve aslılıqların tesrifat subyektlerinin qanuna uygun fəaliyetini əks etdirir bu elmin predmenti , dünya təsrifatı proslerinin iqtisadi inkisaf meyillərinin onların qarslıqlı əlaqə ve asıllıqların bu prosesdə qanuna uyğun və dinamik olmasını nəzəri inikasının əksidir.

Dunya iqtisadi barədə nezeri müddəalar Ve ya nezəriyyə nəzəri iqtisadiyyatın təkrib hissəsidir. Burada ayrı- ayrı ölkəler arasında yaranan böyük inteqrasiya birliklərin ticaret elaqələri , maliyye munasibətləri , istehsal amillərin hərkəti, təsrifat subyektlərinin , qarşlıqlı faəliyyəti, ve s prosesler milli çərçivədən , beynalxalq miqyasa yuksəlir, ve beynəlxalq münasibətləri əks etdirir.

Dünya elminin predmeti BİM in Predmentine daha yaxındır çünki her iki elm sahəsi , dünya ölkələri ve dünya sistemləri sahəsində yaranan qarslıqlı əlaqə ve aslılıqlara munsavtkere əsaslanır, bununla yanaşı biz dünya iqtisadiyyatına milli iqtisadi sistemlərin mürəkkəb bir mecmusu kimi baxdiğımız halda beynəlxalq iqtisadi münasibətlər anlayışına başka cür yanaşırıq. BİM bütövlükdə Dİ nin və onun ayrı -ayrı ünsürlərinin fəaliyyəti prosesində baş veren , qarşlılıqlı elaqə ve aslıqları öyrənir. Daha dogrusu burada ayri ayri dovletler arasındakı elmi texniki istehsalın idarə edilməsi kommersiya valyuta malliyə ve pul kredit elaqələri, eləcədə beynalxalq təşkilatların , fəaliyyəti BİM in predmentini təşkil edir. Onuda qeyd etməliyik ki , müeyyən mənada dünya tesrifati , özlüyünde BİM nezəriyyəsinin obyektidir.BİM in predmetində trans milli koperasyalarda, böyuk əhəmiyyiytə malikdir. Dünya iqtisadiyyatın vahid şəkildə formalasmasını isə BİM in müstəqil bir iqtisadi sistem kimi inkisafına yol açmışdır ,beləliklə BİM dünya iqtisadiyyatının inkişafının ilkin şərti tərkib b hissəsi ve nəticesi hesab edilir.

Dünya iqtisadiyyatın öyrənilməsi, nəzəri iqtisadiyyatda olduğu kimi elmi abstruraksiya telim ve sintez məntiq ve tarix, induksiya(yoneltme) ve deduksiya(hasil etme) induksiya ve deduksiya dialekt materialın metodlara əsaslanır , dünha iqtisadiyyatın öyrənilməsi metidolgiyanın ən ümumi dialektik prinsplərinə əsaslanır ve nəzəri müddəalarla isıqlanır. Bu prinsplər aşağıdakılardır, obyektivlik, sistemlilik, ardıcıllıq, tarixilik, məntiqilik, ziddiyətlilik, inkar etmək, qarsılqlı əlaqə ve qarşılqlı təsir, nisbi sabitlik varislik, zərurətin qarşısı alınmazdır, idrakın mucərdəən konkret , sadəden mürekkəbə , asandan çətinə, adiden adiye yüksəlməsi ve .s.