Dondarlı (Tovuz)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Kənd
Dondarlı

40°43′33″ şm. e. 45°43′20″ ş. u.


Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Region [[Gəncə-Qazax iqtisadi rayonu]]
Rayon [[Tovuz rayonu]]
Tarixi və coğrafiyası
Mərkəzin hündürlüyü 1 869 m
Saat qurşağı UTC+4, yayda UTC+5
Əhalisi
Əhalisi [1]. nəfər
Milli tərkibi Azərbaycanlılar
Rəsmi dili Azərbaycan dili
Xəritəni göstər/gizlə
Dondarlı xəritədə
Dondarlı
Dondarlı

DondarlıAzərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Tovuz rayonunun Sarıtala kəndinin inzibati ərazi vahidində yerləşən bu kənd dağətəyi ərazidədir.

Oykonim qədim türkdilli dondar tayfasının adı ilə bağlıdır. Qədim yunan müəlliflərinin məlumatına əsasən, dondarlar Şimali Qafqaz çöllərində, Azov dənizi sahillərində yaşamışlar. Sonrakı mənbələrdə dondarların Kuban çöllərində məskən salmaları haqqında məlumat verilir. Tədqiqatçıların ehtimalına görə, dondarlar hunların tərkibində Albaniyaya gələrək orada məskunlaşmışlar. "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanlarında personajlardan birinin adı Dəli Dondardır. Qazax rayonunda Dondardağı, Qubadlı rayonunda Dondardərə oronimləri də bu etnonimlə bağlıdır. Türkmənistan, Özbəkistan, Qazaxıstan, Türkiyə toponimiyasında da bu etonimlə bağlı coğrafi adlara təsadüf olunur. Udmurt Mr-in Qlazov rayonunda X-XII əsrlərə aid edilən şəhər xarabalığa da Dondikar adlanır.[2]

Dondarlı kəndinin tarixi cox qədimdir. Bu kəndin tarixi haqqinda alban tarixçilərnin və yunan tarixçilərnin əsərlərində rast gəlmək olar .Dondar albaniyada yaşayann 26 tayfadan biridir. Dondarlı kəndinin adi haqqinda bir çox məlumatlar var.

Qədim türk tayfalarından olan dondarlar haqqında, onların QafqazdaAzov dənizi sahillərində yaşaması barədə Miletli Hekateydən (e.ə.VI-V əsrlər) başlamış, Strabon, Tasit, Plutarx və Lukulla qədər bir çoxları mə’lumat vermişlər. Onların Kuban ərazisində yaşadıqları və irandilli olduqları, dondar sözünün osetin dilində "çayı saxlayanlar" mə’nasında işləndiyi barədə mülahizələr də söylənmişdir. Lakin dondarlarla bağlı bütün izlər onların türk tayfalarından olduğunu göstərir. TovuzQubadlı rayonlarında Dondarlı, Tovuzda Dondar Quşçu, Şabran rayonu ərazisində Qala Dondar qala xarabalıqları və s. kimi toponimlərdən aydın olur ki, dondarlar Albaniyanın şimal-qərb ərazilərində yaşamışlar.

Güman olunur ki, türkdilli dondarlar Albaniya ərazisinə III-IV əsrlərdə tərtər, aran, kəngər, xurs, savar tayfaları ilə, VI-VIII əsrlərdə isə xəzərlər, avarlar, qismən suvarlar və başqaları ilə eyni vaxtda daxil olmuşlar. XIII əsrin Kiçik Asiya türk tayfalarından biri dondarlı adlanırdı. Dondar şəxs adları türkcə izah olunur. Plutarx dondar hakiminin adının Oltak olduğunu göstərir. Bu sözü ‘oğul’ (Oul) və ‘tək’ sözlərinə ayırmaq olur.

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Kənddə 1 orta məktəb, 1 xəstəxana var.

Coğrafiyası və iqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Kənd Tovuz şəhərindən şərqdə, Tovuzçayın kənarında yerləşir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Əhali əsasən heyvandarlıqəkinçiliklə məşğul olur. Əsasən kartof becərilir. Əhalisinin sayı 137 nəfərdir[3].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıyaalınması 2009-cu il. I cild. Bakı - 2010.
  2. Azərbaycan toponimlərinin ensklopedik lüğəti, II cilddə. Bakı-2007. I cild, səh.168.
  3. Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıyaalınması 2009-cu il. I cild. Bakı - 2010.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]