Emil Zukerkandl

Vikipediya, azad ensiklopediya
Naviqasiyaya keçin Axtarışa keçin
Emil Zukerkandl
alm. Emil Zuckerkandl
Doğum tarixi
Doğum yeri Györ, Avstriya imperiyası
Vəfat tarixi (60 yaşında)
Vəfat yeri Vyana, Avstriya-Macarıstan
Dəfn yeri
  • Döblinq qəbiristanlığı[d]
Vətəndaşlığı Avstriya imperiyası
Avstriya-Macarıstan
Milliyyəti Macar, Avstriyalı
Elm sahəsi Anatomiya
Elmi dərəcəsi Aspirantura
İş yerləri Utrext Universiteti
Vyana Universiteti
Qrats Universiteti
Təhsili Vyana Universiteti
Elmi rəhbərləri Karl von Rokitanski
Karl Lanqer
İosif Hırtl
Üzvlüyü
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Emil Zukerkandl (1 sentyabr 1849, Györ, Avstriya imperiyası — 28 may 1910, Vyana, Avstriya-Macarıstan) — Macar əsilli Avstriya anatomiyaçısı, antropoloqualimi.

İlk illəri və təhsili[redaktə | mənbəni redaktə et]

Emil Zukerkandl, 1 sentyabr 1849-cu il tarixində Avstriya imperiyasının Györ şəhərində yəhudi bir ailədə anadan olmuşdur. Sənayeçi Viktor Zukerkandl və urologiya mütəxəssisi Otto Zukerkandl olmaqla iki qardaşı var idi.

Tibb sahəsinə marağı səbəbiylə 1867-ci ildə Vyana Universitetinin tibb fakultəsinə qəbul edilmişdir. Sinifin ən yaxşı və ağıllı tələbəsi olmuşdur. Diqqət çəkici müşahidə və təhlil bacarıqları ilə Vyana Anatomiya Məktəbində anatomiyaçı və professor olan İosif Hırtlın ən sevimli tələbəsi olmuşdur. Zukerkandl, Hırtlın rəhbərliyində qabağa getdi və 1870-ci ilə qədər Hırtlın yanında laborant olaraq işləyirdi. 1874-cü ildə Tibb Fakültəsindən məzun oldu. Aspiranturasını eyni universitetdə Karl von Rokitanski və Karl Lanqerın nəzarətində tamamlamışdır.

Karyera[redaktə | mənbəni redaktə et]

İosif Hırtlın karyerasını Amsterdamdakı Utrext Universitetində davam etdirməsi istiqamətində məsləhətinə riayət edərək Vyanadan ayrılmışdır. 1875-ci və 1879-ci illər arasında Utrext Universitetində anatomiya üzrə privatdozent olaraq mütəxəssisləşmişdi. 1879-cu ildə Avstriyaya geri qayıtmış və Vyana Universitetində köməkçi dosent olaraq işləməyə başlamışdır. Həmin il professor olduqdan sonra 1882-ci ildə Qrats Universitetində professor təyin edilmişdir. 1888-ci ildə Vyanaya geri qayıtdı və Vyana Universitetində təsviri və topoqrafik anatomiya üzrə professor olaraq işləməyə davam etmişdir. Həmçinin, Vyana Anatomiya Məktəbinin birinci prezidenti olaraq təyin edilmişdir.[1]

Səlahiyyət müddəti ərzində Zukerkandl, burun boşluğu, viscerocranium (üz skeleti), eşitmə orqanları, dişlər, qan damarları, beyinxromaffin üzvlər kimi morfologiyanın demək olarki, bütün sahələrinə girən müxtəlif orqanları araşdırdı. Xəstə qayğısına anatomiya tətbiqi mövzusundakı düşüncəsi, otorinolarenqologiya və urologiya daxil olmaqla müxtəlif cərrahi ekspertizaların yaradılması və yüksəlməsi ilə ardıcıl olaraq inkişaf etmişdir. Zukerkandl anatomiyanı, "Bir həkimin cərrahiyyə əməliyyatları üçün müharibə xəritəsi" olaraq təyin etmişdir.[1]

Ölümünə qədər 164-dən çox kitab və tibbi jurnallarda nəşr olunan bir çox məqalə yazmışdır.[2] Həmçinin, 600-dən çox çapa sahib olan və 2 cildlik əhəmiyyətli bir istinad olan "Atlas der topographischen Anatomie des Menschen" (azərb. İnsanın Təyinləyici Anatomiyasının Atlası) əsərini yenidən işləmişdir. Zukerkandlın əsrlər əvvəl kəşf etdikləri, hələ də cərrahı əməliyyatların təməlini meydana gətirməkdədir.[1]

Şəxsi həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

1889-ci ildə Galisiyalı-Avstriyalı yazıçı, jurnalist və tənqidçi Berta Szeps ilə evlənmişdir.[3] Cütlüyün evi, heykəltaraş Ogüst Rodin, rəssam Qustav Klimt, memar Otto Vaqner, yazıçı Herman Bahr, tamaça yazıçısı Artur Şnitzlerbəstəkar Qustav Maler kimi sənət və elm sahəsində qabaqcıl olan bir çox intellektual üçün məşhur bir görüş yeri kimi olaraq istifadə edilmişdir. 1898-ci ildə Avstriya Elmlər Akademiyası üzvü olmuşdur.[4]

Ölümü[redaktə | mənbəni redaktə et]

Emil Zukerkandl, 28 may 1910-cu il tarixində koronar dövriyyəsi xəstəliyi sonrası yaranan fəsadlar səbəbiylə Avstriya-Macarıstan imperiyasının paytaxtı olan Vyana şəhərində, 60 yaşında vəfat etmişdir. Döblinqer Qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

İşləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kitablar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Mükafatlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • 1898: Avstriya Elmlər Akademiyasının tam üzvü olaraq təyin edildi.
  • 1914: Anatomiya İnstitutunda bir abidənin açılışı (28 May).
  • 1924: Anton Hanak tərəfindən Vyana Universitenin həyətində bir heykelin açılışı.
  • 1925: Zuckerkandlgasse-in Vyana-Pötzleinsdorf-da təyin olunması (1925-1938 ve 1947-ci ildən etibarən).

Mənbə:[5]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 3 Lih Vayner, Panxuri Ciha, Skott V. Covan, Çarlz Y. Yeo, Skott D. Goldstayn. "Emil Zukerkandl, M.D. (1849-1910): Bridging Anatomic Study and the Operating Room Table."(azərb. "Emil Zukerkandl, M.D. (1849-1910): Anatomik Öyrənilmə və Əməliyyat Otağı Stolu Arasında Körpu Salmaq."‎). Tomas Cefferson Universiteti. 5 Aprel 2017 tarixində mənbəyindən arxivləndi. 2017-ci ilin aprel ayının 4-də alındı.
  2. "Emil Zuckerkandl (1849-1910): anatomist and pathologist" (azərb. "Emil Zukerkandl (1849-1910): anatomiyaçı və patoloq"‎). Annals of Anatomy (azərb. Anatomiyanın Salnaməsi‎) 190: 33-36. 2008. DOI:10.1016/j.aanat.2007.09.001PMID 18342140 Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine.
  3. "Emil Zukerkandl". whonamedit.com. 3 Mart 2016 tarixində mənbəyindən arxivləndi. 2017-ci ilin Mart ayının 26-da alındı.
  4. Books, LLC (2010). Austrian Academy of Sciences: Members of the Austrian Academy of Sciences, Leopold Vietoris, Konrad Lorenz, Hans Mommsen, Karl Dietrich Bracher Arxivləşdirilib 2017-03-28 at the Wayback Machine (azərb. Avstriya Elmlər Akademiyası: Avstriya Elmlər Akademiyası üzvləri, Leyopold Viyetoris, Konrad Lorenz, Hans Mommsen, Karl Diyetrix Brançer‎). General Books LLC. səhifə 120. ISBN 9781158191444.
  5. Almanca Vikipediyadakı ekvivalent bir məqalənin tərcüməsinə əsasən mükafatların siyahısı.