III Osman

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Sultan III Osman
عثمان ثالث
Sultan III Osman
25. Osmanlı Sultanı
13 dekabr 1754 — 31 oktyabr 1757
Sələfi: I Mahmud
Xələfi: III Mustafa
 
Dini: İslam
Təvəllüdü: 2 yanvar 1699(1699-01-02)
Ədirnə, Osmanlı İmperiyası
Vəfatı: 31 oktyabr 1757 (58 yaşında)
İstanbul, Osmanlı İmperiyası
Atası: II Mustafa
Anası: Şahsüvar Sultan
 
Tuğra: Tuğra

Sultan III Osman — 1754-1757-ci illərdə Osmanlı sultanı. II Mustafanın oğludur. 1699-cu ildə anadan olub. 13 dekabr 1754-ci ildə böyük qardaşı Sultan I Mahmudun vəfatından sonra taxta çıxdı.

Səltənət başlanğıcı[redaktə | əsas redaktə]

III Osman 2 Yanvar 1755-ci ildə Eyüp Camisində qılınc qurşandı və rəsmən taxta oturdu. O vaxta qədər yeni padşah taxta çıxdığı zaman müqatə,timar və ziyamət sahiblərinin etibarı yenilənərək cülusiyə vergisi alınardı. Xəzinə dolu olduğu üçün Osman bu vergini yığmadı. Bundan başqa, təqaüddə olanlarada cülus bəxşişi paylatdı. Yeni Sultanın taxta çıxdığı 1755-ci ilin qışı çox sərt keçdi və bu bəzi adamlar tərəfindən pis hadisələrin başlanğıcı kimi yozuldu. Haliç dondu və dəniz piyada hərəkətinə imkan verdi.

Səltənəti[redaktə | əsas redaktə]

Sultan III Osmanın qısa sürən səltənət dövrü sülh və sakitlik içərisində keçdi. Belqrad müqaviləsi ilə başlayan barış dövrü davam etdi. 1755-ci ildə Rus sərhədindəki bəzi hadisələr bu dövlətlə ixtilafa gətirib çıxaracaq kimi görünsə də, hər iki tərəf sülhü pozmadı. Misirdə Məmluklülerin üsyan hərəkətləri qısa müddətdə yatırıldı. Sultan ayrıca hadisələrdə laqeydlik göstərənləri vəzifələrindən uzaqlaşdırıldı. Sədrəzəm Bahir Mustafa Paşanın yerinə Həkimoğlu Əli Paşa gətirildi. İran müharibəsi səbəbindən dövlətin nüfuz boşluğundan istifadə edərək quldurluğa başlayan ləvəndlər, Anadoluda xalqa böyük əziyyətlər verirdilər. Bu vəziyyət III Osmanın dövründə daha da artdı. Sultan, Həkimoğlu Əli Paşanı onların üzərinə göndərərək şiddətlə cəzalandırdı. Həkimoğlu Əli Paşa da qısa bir müddət sonra sədrəzəmlikdən azad edilərək yerinə Baş Dəftərdar Nail Abdullah Paşa gətirildi. Naili Abdullah Paşada üç ay kimi qısa bir müddət sonra vəzifəsindən azad edilərək yerinə Silahdar Buğlu Əli Paşa təyin edildi. Bu vaxt İstanbul tarixinin ən böyük yanğını oldu. 28 Sentyabr 1755-ci ildə Xocapaşa səmtində başlayan yanğın qısa müddət sonra böyük bir yanğının başlamasına səbəb oldu. Təxminən otuz altı saat çəkən yanğın səbəbindən Paşakapısıda yandığına görə sədarət dairəsi qısa bir müddət üçün Kadırqa Limanındakı Əsma Sulan sarayına köçürüldü. Sədrəzəm Silahdar Əli Paşanın rüşvət aldığını öyrənən III Osman Əli Paşanı 25 oktyabr 1755-ci ildə vəzifəsindən azad edərək cəzalandırdı və yerinə İyirmi səkkiz Çələbizadə Səid Məmməd Əfəndini təyin etdi. 6 İyul 1756-cı ildə III Osman dövrünün ikinci böyük yanğını oldu. Bu yanğın nəticəsində İstanbulun dörddə üçü külə döndü. Yanğından sonra İstanbulun yenidən bərpası üçün yenidən inşaat fəaliyətinə başlandı. Sultan III Osman hakimiyyətinin üçüncü ilində 31 oktyabr 1757-ci ildə vəfat etdi. Yeni Cami yanındakı qardaşı I Mahmudun türbəsində dəfn edildi.