Məhəmmədəli xan Əlaüssəltənə

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Məhəmmədəli xan Əlaüssəltənə
fars. محمدعلی‌خان علاءالسلطنه
Mohammad-Ali Ala al-Saltaneh.jpg
bayraqBaş nazir
1 yanvar 1913 — 30 dekabr 1913
Sələfi Mirzə Cavad xan Sədəddövlə
Xələfi Həsən xan Mustoufi əl-Məmalik
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 1829(1829-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Bağdad, İraq
Vəfat tarixi 2 sentyabr 1936(1936-09-02)
Vəfat yeri Tehran, İran
Atası Mirzə İbrahim xan Xoyi
Uşağı Hüseyn xan Əla

Məhəmmədəli xan Mirzə İbrahim xan oğlu Əlaüssəltənə (1829-1936) — İranın baş naziri.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Bağdadda dünyaya gəlmiş Məhəmmədəli xanın əsli Qərbi Azərbaycanın Xoy şəhərindəndir. O, İranın Xarici işlər nazirliyinin əməkdaşı Mirzə İbrahim xan mühəndisin oğlu idi və atası bir muddət İranın Bağdadda konsulu kimi fəaliyyət göstərmişdir. Mirzə İbrahim xan 1858-ci ildə vəfat etmisdir.

Məhəmmədəli xan diplomatik fəaliyyətə başlamazdan əvvəl adyutantbaşı müavini vəzifəsində çalışmış, sonra İranın Bombeydə səfiri təyin olunmuşdur. O, bu vəzifədə 11 il, yəni 1859-cu ildən 1870-ci ilədək fəaliyyət göstərmişdir. 1870-ci ildə Tehrana çağırıldıqdan sonra Gilan hakiminin müavini təyin olunmuşdur. Məhəmmədəli xan 1870-cu ildə İran dövlətinin Bağdadda elçisi (səfiri) təyin olunmuş, bir qədər sonra isə Baş konsul olaraq Tiflisə göndərilmişdir. Həmin vəzifədə 1889-cu ilədək fəaliyyət göstərmişdir. 1889-cu ildən isə Londonda İran dövlətinin səfiri təyin olunmuşdur. İran tarixçisi marağalı Məhəmmədhəsən xan Müqəddəm Məhəmmədəli xanın Londona səfir təyin olunması hadisəsini belə şərh etmişdir ki, Məhəmmədəli xan 1889-cu ildə həmin vəzifəyə Mirzə Mülküm xanın əvəzinə təyin olunmuş və ona Əlaüssəltənə ləqəbi də bu zaman verilmişdir. Mirzə Mülküm xan isə butun titullardan məhrum edilərək geri çağırılmışdır.

Məhəmmədəli xan İngiltərə ilə İran dövləti arasında səlahiyyətli numayəndə vəzifəsini icra edən zaman prins ləqəbinə layiq gorulmuşdur. O, 1905-1911-ci illər Məşrutə inqilabı dövründə muxtəlif kabinələrə üzv seçilmisdir. Məhəmmədəli xan İranda beş dəfə Xarici İşlər naziri, üç dəfə Umumi Gəlirlər naziri, bir dəfə Ticarət naziri və dörd dəfə Maarif naziri təyin olunmuşdur. İlk dəfə olaraq 1913-cu ildə Baş nazir təyin olunaraq kabinəni 7 ay idarə etmişdir. Mirzə Məhəmmədəli xan 1936-cı ildə Tehranda vəfat etmiş, Həzrət Şah Əbduləzimdə məzarlığında torpağa tapşırılmışdır.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Mirzə Məhəmmədəli xanın Hüseyn xan adlı oğlu vardı.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Ənvər Çingizoğlu, Məşrutə ensiklopediyası, Bakı, 2011. 624 səh.
  • Ənvər Çingizoğlu, Qacarlar dövrünün diplomatları, Bakı, "Mütərcim", 2012. 334 səh.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]