Makalu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Makalu
çin 马卡鲁山
Cənubi-qərbdən Makalunun görünüşü
Cənubi-qərbdən Makalunun görünüşü
27°53′21″ şm. e. 87°05′19″ ş. u. (T)
Ölkələr ÇXR ÇXR
Nepal Nepal



RegionTibet
Dağ sistemiHimalay
Dağ silsiləsiMahalanqur-Himal
Zirvə hündürlüyü8485 m [1]
Nisbi hündürlüyü2.378 m
Makalu (Nepal)
Montanya.svg
Commons-logo.svg Makalu Vikianbarda
Everest bölgəsi. Dünyanın ən hündür zirvələri

Makalu (çin 马卡鲁山,Mǎkǎlǔ Shān — «Qara nəhəng») (8485 m) — dünyanın beşinci ən hündür zirvəsi. Mahalanqur-Himal silsiləsinin şərq hissəsində yeləşir. Bölgə ümumən mərkəzi Himalaya aid olub Çinlə (Tibet Muxtar vilayəti) Nepalın sərhəddindədir. Zirvəni Everestdən 22 km-lik məsafə ayırır. Dağın zirvəsi dördtərəfli piramidanı xatırladır. Makalu səkkizminliklər içərisində ən çox çətinlik yaradan dağ hesab olunur. Ekspedisiyaların ancaq 30 % uğur qazana bilir.[2]

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Dağ massivi iki zirvədən ibarətdir. Hər ikisinin hündürlüyü 8 km keçir:

Zirvə Hündürlük,m
1 Əsas Makalu 8481
2 Cənub-şərqi Makalu 8010

EverestdənLhotzedən şimal-qərb zirvəsi olan Kangçungze aydın görsənir. Onu bəzən Makalu II adlandırırlar[3].

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Makalu dağı avropalılara XIX əsrin ikinci yarısında məlum olsada, ilk dağa dırmanış cəhti 1950-ci illərin ortalarında baş vermiş. Mahlanqur-Himalda yerləşən əsas səkkizminliklərdən Lhotze və Makalu bir növ Everestin kölgəsində qalmış. Əksər ekspedisiyaların məqsədi dünyanın ən yüksək zirvəsini fəth etmək olduğundan Makaluya az diqqət ayrılmışdır.

Dırmaşma xronologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Müasir dövrdə (2015) Makalunun zirvəsinə 17 marşrut müəyyən olunub[4]

1954-cü ildə Kaliforniya alpinist klubunun ekspedisiyası ilk dəfə olaraq zirvəyə qalxmağa cəht edir. Amerikalılar ancaq 7060 metr yüksəkliyə çata bilmiş. Həmən ilin payızında fransız alpinistlər bu əraziyə kəşfiyyat məqsədli ekspedisiya təşkil etdir. 1955-ci ilin yazında Jan Frankonun rəhbərlik etdiyi fransız ekspedisiyasının üzvləri zirvəni ilk dəfə olaraq fəth etdilər. 1970-ci ildə yaponlar ikinci dəfə olaraq Makalunu fəth etdilər.

Barun vadisi[redaktə | əsas redaktə]

Makalu dağının ətəyində Barun vadisi yerləşir. Vadi bütövlükdə Makalu Barun Milli Parkında yerləşir. 1992-ci ildə Himalay dağlarında, Saqarmatxa Milli Parkının şərq ardı kimi təsis olunmuşdur. Milli parkın sahəsi 1.500 km2 olub, Nepalın Solukhumbu və Sankxuvasabxa rayonlarını əhatə edir. Makalu Barun dünyada yeganə milli parkdır ki, dəniz səviyyəsindən 8.000 metr yüksəklikdə yerləşir. Milli parkda tropik meşələr və başı qarlı uca zirvələr yerləşir. Bufer zonası milli parkın cənub və cənub-şərq yamaclarındadır və sahəsi 820 2-dır.[5] Milli park qərbdən şərqə 66 km, cənubdan şimala 44 km qədər uzanır. Dəniz səviyyəsindən 314-377 metr yüksəklikdə yerləşən, cənub-şərqdəki Arun dərəsindən hündürlük getdikcə artır.[6] Milli park şimalda yerləşən Tibet muxtar regionundakı Comolunqma Milli Təbiət Qoruğu ilə beynəlxalq sərhədə malikdir.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Peakbagger.com
  2. "LEARNING BY (NOT) DYING ON THE 8,000M PEAKS" (PDF). 2013-07-06 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-04-28. (#parameter_ignored_suggest)
  3. "Чомолонзо на northsport.ru". İstifadə tarixi: 2014-03-23.
  4. "Макалу. Все маршруты восхождения на пятый по высоте восьмитысячник мира - 4sport.ua". 4sport.ua. İstifadə tarixi: 2015-12-18.
  5. Bhuju, U. R., Shakya, P. R., Basnet, T. B., Shrestha, S. (2007). Nepal Biodiversity Resource Book. Protected Areas, Ramsar Sites, and World Heritage Sites. International Centre for Integrated Mountain Development, Ministry of Environment, Science and Technology, in cooperation with United Nations Environment Programme, Regional Office for Asia and the Pacific. Kathmandu, Nepal. ISBN 978-92-9115-033-5
  6. Carpenter, C. and R. Zomer (1996). Forest ecology of the Makalu-Barun National Park and Conservation Area, Nepal. Mountain Research and Development 16 (2): 135–148.