Ço-Oyu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Ço-Oyu
tib. ཇོ་བོ་དབུ་ཡག, çin 卓奥友峰
Ço-Oyu dağının Nepalın Qokio kəndindən görünüşü.
Ço-Oyu dağının Nepalın Qokio kəndindən görünüşü.
28°05′39″ şm. e. 86°39′39″ ş. u. (T)
Ölkələr Flag of the People's Republic of China.svg ÇXR
Flag of Nepal.svg Nepal



RegionTibet
Dağ sistemiHimalay
Dağ silsiləsiMahalanqur-Himal
Zirvə hündürlüyü8188 m [1]
Nisbi hündürlüyü2.344 m
İlk fəthi19 oktyabr 1954-cü il (Cozef Joçler, Herbert Tiçi, Pasanq Dava Lama.)
Ço-Oyu (Nepal)
Montanya.svg
Commons-logo.svg Ço-Oyu Vikianbarda

Ço-Oyu[2], Çovovuyaq[3], Ço-Oy[4] (tib. ཇོ་བོ་དབུ་ཡག; çin 卓奧友峰) — Himalayda dağ zirvəsi. Ço-Oyu dağının dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 8188 metrdir. O səkkizminliklər içərisində altıncı hündür zirvədir. Tibet dilində Ço-Oyu «firuzəyi ilahə» deməkdir[5].

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Ço-Oyu dağı Nepalla Çinin (Tibet Muxtar Vilayəti) sərhəddində yerləşir. Zirvə Himalaya aid olub Mahalanqur-Himal dağ silsiləsində daxildir. Ümumən bu silsilə Comolunqma dağ massivinin tərkibinə aiddir. Ço-Oyu dağının hündürlüyü 8201 metr olub dünyada altıncı hündür dağdır.

Ço-Oyu dağından bir neçə kilometr qərbdə Nanqpa-La aşırımı (5716 m) yerləşir. Aşırım buzla ilə örtülüdür. Bu aşırımdan şerplərin Tibetlə olan əsas ticarət yolu keçir. Bu özəlliyə görə Ço-Oya zirvəsi alpinistlərə görə ən asan fəth edilən səkkizminliklərdəndir[6]. Ço-Oyu dağı ölüm hadisələrinə görə çox az əmsala malikdir.[7] Zirvəyə əsasən Tibet ərazisindən dırmanırlar. Nepal ərazisindən, əsasən cənub divarından zirvəyə dırmanmaq daha çətindir. Bu istiqamətdən zirvəni fəth etmək tək-tük alpinistlərə qismət olmuş. Ço-Oya zirvəsi Nepalın Saqarmatha Milli parkına aiddir. İlkin ölçmələr nəticəsində Ço-Oyu dünyanın yeddinci hündür zirvəsi hesab edilirdi (8150 m). 1996-cı ildə həyata keçirilə yeni ölçmə işləri nəticəsində hündürlük 8188 metr müəyyən edilmiş[8].

Fəth olunma tarixi[redaktə | əsas redaktə]

2016-cı ilə qədər Ço-Oyu dağına 15 fərqli marşrut mövcud idi.[9]

1952-ci ildə Edmund Hillari ərazidə ilk kəşfiyyat işlərini həyata keçirmiş. 1954-cü ildə isə zirvənin ilk fəthi baş tutdu. 19 oktyabrda avstriya ekspedisiyasının üzvləri Cozef Joçer, Herbet Tiçi və şerp Pasanq Dava Lama zirvəyə dırmana bilmişlər. 1958-ci ildə Pasanq Dava hindistandan olan ekspedisiya ilə yenidən zirvəyə dırmanmış. Bu ekspedisiya zamanı ilk alpinist ölümü qeydə alındı. 1978-ci ildə avstriyalı alpinistlər çətin cənub-şərq divarı üzrə zirvəyə dırmanmağa bacarmışlar. Raynhold Messner dördüncü cəhtdən sonra zirvəni fəth edə bilmiş. 1984-cü ildə çexoslavakiyadan olan ilk qadın alpinist: Dina Şterbova və Vera Komarkova zirvəyə dırmanmış. İlk qış dırmanışı 1985-ci il 12 fevralda baş tutmuşdur. 2014-cü ildə 16 yaşlı amerikalı alpinist Mettyu Monis ən gənc alpinist kimi zirvəni fəth etmişdir.[10]1994-cü ildə ilk solo (təkbaşına) dırmanışı yapon Yasusi Yamanoy həyata keçirmiş. O Ço-Oyunın zirvəsinə cənub-qərb divarında dırmanmış

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Peakbagger.com
  2. Географическая энциклопедия. "Чо-Ойю́". Slovariki 2.0.
  3. БРЭ
  4. Топокарты Генштаба
  5. "NASA Earth Observatory: Cho Oyu". NASA (2018).
  6. https://www.peakware.com/peaks.php?pk=1092
  7. https://www.economist.com/graphic-detail/2013/05/29/stairway-to-heaven
  8. 2886 15 Pasan Lhamu Chuli map
  9. "Чо-Ойю. Все маршруты восхождения на шестой по высоте восьмитысячник мира - 4sport.ua". 4sport.ua.
  10. «16-и летний американец Мэтт Мониц стал самым молодым в мире альпинистом на вершине Чо-Ойю!»