Everest

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Everest dağı
ing. Mount Everest, nep. सगरमाथा
Dünyanın ən yüksək nöktəsi - Comolunqma (Saqarmatxa, Everest)
Dünyanın ən yüksək nöktəsi - Comolunqma
(Saqarmatxa, Everest)
27°59′17″ şm. e. 86°55′31″ ş. u. (T)
Ölkə Nepal Nepal
Sıra dağlarHimalay dağları
Dağ silsiləsiMahalanqur Himal
Zirvə hündürlüyü8848 m [1]
İlk fəthi29 may 1953 (Tensinq Norgey, Edmund Hillari)
Everest (Çin)
Montanya.svg
Everest (Nepal)
Montanya.svg
Commons-logo.svg Everest dağı Vikianbarda
Everest 3D

Everest (ing. Mount Everest), Comolunqma (tib. ཇོ་མོ་གླང་མ) və ya Saqarmatxa (nep. सगरमाथा) — Yer kürəsinin ən yüksək nöqtəsidir. Hündürlüyü 8850 metrdir. Çin-Nepal sərhəddində yerləşir. Avropalıların xəritəsində ilk adı XV Pik olmuşdur. Everest – planetimizin ən yüksək dağ zirvəsidir və onun ən pik nöqtəsi dəniz səviyyəsindən 8848 metr yüksəklikdə yerləşir. Dağ öz adını 19-cu əsrin ortalarında Britaniya Hindistanında geodeziya xidmətinə rəhbərlik etmiş ingilis Con Everestin şərəfinə qəbul etmişdir. Bundan əlavə Everest bir neçə başqa adlara da sahibdir. Məsələn, Tibetdə onu tərcümədə “İlahə-Qarlar anası” mənasını verən Comolunqma, Nepalda Saqarmatha (Kainatin anası) adlandırılır.

Zirvənin hündürlüyünün ilk ölçülməsi 1856-cı ilə aiddir. Bu zaman onun hündürlüyü 29 000 funta bərabər olur.

20-ci əsrin sonlarında Everest-in hündürlüyü müasir texnika vasitəsilə ilə ölçülür. Bu zaman onun hündürlüyünün əvvəllər təyin edilən  hündürlükdən 25 metr daha yüksək olduğu aşkar edilir. Lakin bu məlumatlar rəsmi olaraq tanınmır.

Everest zirvəsini ilk fəth edənlər isə Yeni Zellandiyalı alpinist Edmund Hillari və Tenzing Norgey olur. Onlar 1953-cü il 29 may tarixində zirvəyə qalxırlar və burada 15 dəqiqə keçirirlər. Hillari öz yol yoldaşının şəklini Everest zirvəsində çəkir. Yeni Zellandiyalının isə bu zirvədə qeydə alınmış heç bir şəkli yoxdur. Çünki onun yoldaşı fotoaparatdan istifadə etməyi bacarmırdı.

Hazırda isə Everestin zirvəsinə qalxmaq hüququ əldə etmək üçün ödəniş etmək lazımdır. Tibet tərəfindən bu icazənin verilməsi üçün isə 20 nəfərlik qrupa 5500 dollar nəzərdə tutulub. Nepalda isə qiymət bir qədər bahadır, yəni 50 000 dollardır. Bundan əlavə, qrupdakı insanların sayı 7 nəfərdən artıq olmamalıdır.

1978-ci ildə alpinistlər Reinhold Messner və Peter Habeler ilk dəfə olaraq oksigen maskası olmadan Everest zirvəsinə qalxmışlar. Everest zirvəsinə qalxan ilk qadın statusuna isə Portlenddən olan amerikalı qadın Steysi Ellison sahibdir. Bu isə 29 sentyabr 1988-ci ildə baş vermişdi.

Müxtəlif məlumatlara görə isə, Everest zirvəsinə edilən yürüşlərdə 150-dən 200-ə qədər insan həlak olub. Alpinistlərin əksəriyyətinin cəsədi isə həlak olduqları yerdəcə qalıb. Bu onların cəsədlərinə qarşı hörmətsizlikdən deyil, çətin təbiət şərtlərindən irəli gəlir.

Yayda zirvədəki temperatur heç vaxt 0 dərəcədən yüksəlmir, qışda isə buradakı temperatur -60 dərəcəyə qədər enir.Yəqin ki, ən az bir dəfə Everest zirvəsinin adını eşitmisiniz. Dünyanın ən hündür sıra dağları olan Himalay dağlarında yerləşdiyini bilirik, ancaq bu zirvə haqqında daha maraqlı faktlar var. Bu postumuzda sizi həmin məlumatlarla tanış edəcəyik.

Ən sadəsindən başlayaq, Everest zirvəsi dünyanın ən hündür zirvəsi hesab olunur. Hündürlüyü 8.848 metrdir və digər adı Comolunqmadır.

Zirvə Çin-Nepal sərhəddində yerləşir.

Zirvə hər il geoloji yüksəlmələr səbəbindən 4 mm hündürləşir.

Everestə çıxan 10 alpinistdən biri həyatını itirir.

4.000-dən çox alpinist Everestə çıxmağa cəhd etmişdir.

Everest zirvəsi 1841-ci ildə Corc Everest tərəfindən kəşf olunmuşdur.

1865-ci ildə Himalay dağlarının ən yüksək zirvəsi olan Comolunqmaya Corc Everestin adı verilmişdir.

2016-cı ilə qədər burada 260-dan çox insan ölmüşdür. Dəqiq rəqəm bilinmir.

Everestdə ən faciəli hadisə 2014-cü ildə baş vermişdir. Zəlzələ nəticəsində 16 şerpa (Himalay dağlarında dağçılıqla məşğul olanlar) və dırmanclar həlak olmuş, 61 nəfər yaralanmışdır.

İlk dəfə 1953-cü ilin 19 may tarixində Edmund Hilary və Tenzing Norgay Everest zirvəsini fəth ediblər.

2000-dən çox alpinist Everestdə top etmişdir.

Zirvənin ətrafında 120-ə qədər dırmanc cəsədləri vardır.

Everestə qalxmış ən gənc insanın yaşı 13, ən yaşlısının yaşı isə 80-dir. Yuichiro Miura 80 yaşında zirvəni fəth etmişdir.

Nepalda Everest zirvəsi “Sagarmatha” adlanır, mənası isə “səmanın alnı” deməkdir.

Tibetdə isə “Chomolangma” adlanır, adın mənası “kainatın anası” deməkdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]