Marneuli

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Marneuli


Xəritədə yeri
Marneuli
Red pog.png
Marneuli
Məlumatlar
Ölkə Flag of Georgia.svg Gürcüstan
Bölgə Aşağı Kartli
Əhali 22.000 nəfər (2009)
İcra başçısı Zaza Dekonoidze

Marneuli[1][2][3]Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli mxaresində şəhər, Marneuli bələdiyyəsinin inzibati mərkəzi. 1929-cu ilədək Sarvan, Zaqafqaziyada ilk dəfə rayon inzibati-ərazi bölgüsü təsis edildikdən sonra isə 1947-ci ilə kimi Borçalı, 1947-ci ildən 1952-ci ilədək Sərvan, 1952-ci ildən sonra isə Marneuli adını daşımışdır.

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

Marneuli 1964-cü ildə şəhər statusunu almışdır. İkinci dünya müharibəsinin başlanmasından az sonra 1941-ci ildə o vaxtlar kənd olan Marneuli yaxınlığında Sovet ordusunun hərbi Aerodromu tikilərək istifadəyə verilmişdir. Aerodromdakı təyyarələr Almaniya ordusuna qarşı bir sıra döyüşlərdə iştirak edirdi. Müharibə bitdikdən sonra bu aerodromda yerləşən alaya aid təyyarələr və HHM qoşunları SSRİnin cənub sərhədlərinin qorunmasına nəzarət edir və həmçinin Əfqanıstandakı müharibədə iştirak etmişdi. [4] SSRİ-nin dağılmasının ardından aerodrom Gürcüstan Ordusunun nəzarətinə verildi. 2008-ci ildə Rusiya ilə Gürcüstan arasındakı müharibə zamanı Rusiyaya məxsus qırıcı təyyarələr aerodromu bombaladı, nəticədə 4 nəfər etnik gürcü hərbçisi həlak oldu. [5]

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Milli tərkibi[redaktə | əsas redaktə]

17-24 yanvar 2002-ci il Ümumgürcüstan əhali siyahıyaalınmasına əsasən Marneuli şəhərində 20.065[6] nəfər, Şaumyan qəsəbəsində isə 3.630[6] nəfər əhali yaşayır. Burada yaşayan toplam 23.695 nəfər əhalinin 70 %-ni azərbaycanlılar, 19 %-ni ermənilər, 9 %-ni gürcülər, 1 %-ni ruslar, 1 %-ni isə urumlar təşkil edir.[7]

Marneuli şəhəri əhalisinin milli tərkibi
Etnik qrup 1939 sa.[8] Nisbəti 1989 sa.[9] Nisbəti[9]
cəmi 4 233 100 % 27 118 100 %
azərbaycanlı 3 459 81.72 % 18 498 68.21 %
erməni 256 6.05 % 1 455 5.37
urum 17 0.4 % 2 399 8.85 %
gürcü 26 0.61 % 2 091 7.71 %
rusukraynalı 345 8.15 % 2 304 9 %
osetin 1 0.02 % 72 0.27 %
kürdyezidi 1 0.2 % 6 0.02
alman 20 0.47 % ... ...
assuriyalı 33 0.78 % ... ...
digər 75 1.78 % 293 1.08 %

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Marneuli şəhərində heç bir iri sənaye müəssisəsi fəaliyyət göstərmir. Şəhərdə yalnız kiçik bir konserv zavodu və bir dəmir-beton zavodu fəaliyyətdədir. Əhalisinin əksəriyyəti tikinti, ticarət, təhsil və kənd təsərrüfatı sahəsində işləyir. Bundan başqa Gürcüstanda becərilən tütünün 78%-i Marneulidə yetişdirilir. Şəhərdə dəmiryolu stansiyası da mövcuddur.

Təhsil[redaktə | əsas redaktə]

Marneulidəki orta məktəblərin əksəriyyətində təhsil azərbaycan dilində aparılır. 2008-ci ildə Marneulidə Heydər Əliyev adına Gürcüstan-Azərbaycan Humanitar Universiteti açılıb. Bu təhsil ocağında Gürcüstanda fəaliyyət göstərəcək 124 Azərbaycan məktəbi üçün müəllim kadrları hazırlanması nəzərdə tutulur. Əvvəllər bu məktəblərdə işləmək üçün kadrlar Azərbaycandan göndərilsə də, müstəqillik dövründə bu proses dayandırılıb. Universitet rəhbərliyinin keçirdiyi sorğuya görə hazırda Azərbaycan dilində təhsil verən məktəblərdə 35 min şagirdə 4 min müəllim dərs deyir və bu məktəblərdə 800-ə qədər kadr çatışmır. İlk təhsil ilində bura 80 tələbə qəbul olunub. [10] 2015-ci ildə universitetin fəaliyyəti dayandırılıb. [11]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Marneuli // Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası (10 cilddə). — VI cild. Bakı, 1982 — Səh.: 324.
  2. Azərbaycan Respublikası: Atlas, səh. 14, 16, 26, 28, 34, 40, 44, 46, 48, 52 və 54.
  3. Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi tərəfindən Bakıda nəşr olunmuş Azərbaycan Respublikasının FizikiSiyasi xəritəsi
  4. 166-cı Aviasiya Alayının Saytı
  5. Apa.az Saytı
  6. 6,0 6,1 Population statistics of Eastern Europe: 2002 census all places of Georgia
  7. The European Centre for Minority Issues Caucasus: Jonathan Wheatley. Obstacles Impeding the Regional Integration of the Kvemo Kartli Region of Georgia. ECMI Working Paper #23. February, 2005
  8. Ethno-Caucasus, Этнодемография Кавказа: Борчалинский район (1939 г.)—>село Борчало
  9. 9,0 9,1 The European Centre for Minority Issues Caucasus: Ethnic Groups of Georgia: Census 1989 (Total/Percentage)
  10. Marneulidə Heydər Əliyev adına Gürcüstan-Azərbaycan Humanitar Universiteti açılıb
  11. Nazirlikdən Heydər Əliyev adına universitetin bağlanmasına - Reaksiya

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]