Nəzihə Muhiddin

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Nəzihə Muhiddin
türk. Nezihe Muhiddin Tepedelengil
Şəkil yoxdur.jpg
Doğum tarixi: 1889(1889-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri: İstanbul, Osmanlı İmperiyası
Vəfatı: 10 fevral 1958(1958-02-10)
Vəfat yeri: İstanbul, Türkiyə

Nəzihə Muhiddin (türk. Nezihe Muhiddin Tepedelengil; d. 1889, İstanbul, Osmanlı İmperiyası10 fevral 1958, İstanbul, Türkiyə) — osmanlı-türk aktivist, jurnalist, yazar, qadın hüquqları müdafiəçisi.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Nəzihə Muhiddin 1889-cu ildə İstanbulda, Üsküdar ilçəsinin Kandilli səmtində Zəhra xanım ilə prokuror və cəza hakimi Muhiddin bəyin ailəsində dünyaya gəlmişdir[1]. Evdə xüsusi təhsil alaraq, fars, ərəb, almanfransız dillərini öyrənmişdir. İlk gənclik illərindən etibarən siyasi və ictimai məsələlərə, qadın hüquqlarına həssas biri kimi formalaşmışdır[2]. Dayısının qızı Naqiyə xanım ilə anasının ədəbiyyat və ictimai problemlərlə bağlı apardıqları müzakirələr, Naqiyə xanımın evdə təşkil etdiyi toplantılar onun sonrakı baxışlarının formalaşmasında baza rolunu oynamışdır[3].

1909-cu ildə Maarif Nəzarətinin imtahanından keçərək Qız İdadi Məktəbində fənn dərsi müəllimi kimi işə başlamışdır[4].

Sonradan İttihat və Tərəqqi Qız Sənaye Məktəbinə müdir olmuş; gimnastika, dil, piano, dərzilik dərslərindən müəllimlik etmişdir. Daha sonra Səlcuq Hatun Sultanisi, Qız Həyat Məktəbi və İzmir Hilal Sultanisidə müdir olmuşdur. Müharibə zamanı məktəbini toxuculuq evinə çevirmiş, İlk Müalicə Xəstəxanasında şagirdləri ilə tibb bacısı olmuşdur[5].

Siyasi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Nəzihə Muhiddin XX əsrdə Osmanlı Dövlətində qadını cəmiyyət həyatına daxil etmə, respublika rejiminin elanından sonra isə qadınların siyasi hüquqlarının tanınmasını təmin etmək üçün mübarizə aparmış qadın hərəkatının öncüllərindən biridir. O, hələ Cümhuriyyət Xalq Partiyası belə qurulmadan Qadınlar Xalq Firqəsi (QHF) adlı siyasi partiyanın quruluş işlərini tamamlayaraq Türkiyədəki ilk siyasi partiyanın qurucusu olmuşdur. Lakin "1909-cu il tarixli seçki qanuna görə qadınların siyasətdə təmsil olunmasının mümkün olmaması" səbəbiylə partiya quruluşu üçün valilik tərəfindən fəaliyyət icazəsi verilməmişdi. Sonradan bu təşkilat "Türk Qadınlar Birliyi" adlı dərnəyə çevrilmişdir.

Ədəbi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Yazıçı kimi o, 20 roman, 300-ə qədər hekayə, pyes, ssenari, operetta qələmə almışdır.

Vəfatı[redaktə | əsas redaktə]

10 fevral 1958-ci ildə İstanbulda bir ruhi xəstəxanada vəfat etmişdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ayşe Durukan, Nezihe Muhiddin Külliyatının İlk Cildi Çıktı, Bia Haber Merkezi, 20 Mayıs 2006
  2. Bahar Çuhadar, Geç de Olsa Tanıştık, Radikal Gazetesi, 15.09.2006
  3. Ayşe Kardaş, Kadın haklarına adanmış bir ömür: Nezihe Muhiddin, Laciverd dergisi Sayı: 09, Tarih:Ocak 2015
  4. Yıldıray Oğur, Tatava yapınca üzerine basılıp geçilmiş bir kadının hikâyesi…, Türkiye gazetesi 30.03.2011
  5. Atacan Atakan, Unutturulmuş Bir Öncü, Nezihe Muhiddin, Agos gazetesi Şapgir eki, 09.11.2013