Niderland Ost-Hindi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Niderland İmperiyası
Niderland Ost-Hindi
Himn:
nid. Wilhelmus
"'Villiam"
Territorial Evolution of the Dutch East Indies.png
Niderland Ost-Hindinin xəritəsi 1800-dən 1942-ci ilədək Yapon işğalı öncəsi ən yüksək səviyyəsinə qədər ərazi genişlənməsini göstərir.
 VOC.svg
Flag of Japan (1870–1999).svg 
Flag of the Netherlands.svg 
1816 — 1942
19451949

Paytaxt Cakarta
Böyük şəhərlər Surabaya[1][2]
Dil(lər) Niderland dili (Rəsmi),
Malay dili,
Yava dili,
Çin dili,
İndoneziya dilləri
Pul vahidi Niderland Hindi quldeni
İdarəetmə forması Müstəmləkə hakimiyyəti

Hazırki dövrdə (Əhatə edib)

Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Niderland Ost-Hindi (nid. Nederlands-Indië) — Holland koloniyaçıları tərəfindən Malay arxipelaqında və Yeni Qvineya adansının qərbində təşkil etdikləri Ost-Hind şirkətinin yaratdığı asılı ərazi.

Öncəki illər[redaktə | əsas redaktə]

23 iyun 1596 ildə Bantan şəhərinə ilk hollan gəmisi yan alır. Sinradan hollanlar holland taçirləri bölgəfə kontorlar açırlar. Sonradan 1602-ci ildə bu kontorlar birləşdirilərək Ost-Hind şirkətini qururlar. Bundan sonra artıq bu şirkətin əlində böyük kapital cəmləşmişdi.

Ümumi xranologiya[redaktə | əsas redaktə]

Batavia 1897.jpg

İşğal[redaktə | əsas redaktə]

Niderland Ost-Hindin mərkəzi Bahaya indiki Cakarta şəhəri olmuşdur. Sumatra adası Holandiyanın əlində 350 il müddətində olmasına baxmayaraq digər ərazilərin işğalı uzun çəkir. Bölgənin tam işğalı XX əsrə təsadüf edir[3].

Nicolaas Pieneman - The Submission of Prince Dipo Negoro to General De Kock.jpg

Dirənişlər[redaktə | əsas redaktə]

İslam adət-ənənələrinə sadiq qslan yerli əhali holladlar üçün böyük çətinliklər yaradırdı. Bu çtinliklər öz növbədində hollandların koloniyalaşma xəttinə ağır zərbə vuraraq ordunu zəyiflədirdi[4]. Ən uzun çəkən konfiliktlər Bafri müharibəsi, Yava müharibəsi və qanlı 13 illik müharibə hansı ki, 1873-1908 illər müddətində baş vermişdir. 18461849 illərdə hollandlar Bali adasına sahiblənmək məqsədi ilə uğursuz həmlələr etmişlər. Onlar Balini ancaq 1906-cı ildə ələ keçirə bilmişdilər. İndoneziyanın daxili hissələrinin ram edilməsi 1920-ci illərə təsadüf edir. Hollandlar üçün digər problem piratlar olmuşdur. 19041909 illərdə burada qeneral-qubernator olan Con.B. van Xetsa dönəmində müasir İndoneziyanın bütün əraziləri Ost-Hind koloniyasının əlinə keçir[5]. Cənub-qərbi Sulavesi 19051906 illərdə, Bali adası 1906-ci ildə, Yeni Qvineya adasının qərbi isə 1920 ildə işğal olunur.

Ost-Hindin çöküşü[redaktə | əsas redaktə]

10 yanvar 1942 ildə Yaponiya niderlanlılarən sahib olduğu Ost-Hind ərazisində zəngin faydalı qazıntıların olması ilə əlaqədar Niderlanda müharibə elan edir. Niderland Ost-Hind əməliyyatı nəticəsində yaponlar artıq mart ayına bütün Niderlan Ost-Hind ərazilərini işğal edirlər. Bununla da Niderland Ost-Hind tamamən ləğv edilir. 17 avqust 1945 ildə İndoneziya müstəqilliyini elan edir. Hollandlar isə 1949-cı ildə İndoneziya İstiqlal müharibəsi sonucunda İndoneziyanın müstəqilliyi tanıyır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. (2002) Surabaya City Of Work: A Socioeconomic History, 1900–2000 (Ohio RIS Southeast Asia Series): Howard Dick: 9780896802216: Amazon.com: Books. ISBN 978-0896802216.
  2. "Page:The New International Encyclopædia 1st ed. v. 18.djvu/816 - Wikisource, the free online library". en.wikisource.org. 24 dekabr 2018 tarixində arxivləşdirilib.
  3. Witton, Patrick (2003). Indonesia. Melbourne: Lonely Planet, 23–25. ISBN 1-74059-154-2.
  4. Schwarz, A. (1994). A Nation in Waiting: Indonesia in the 1990s. Westview Press, 3–4. ISBN 1-86373-635-2.
  5. Robert Cribb, «Development policy in the early 20th century», in Jan-Paul Dirkse, Frans Hüsken and Mario Rutten, eds, Development and social welfare: Indonesia’s experiences under the New Order (Leiden: Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde, 1993), pp. 225—245.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]