Qurban Yetirmişli

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qurban Yetirmişli
Qurban Cəlal oğlu Yetirmişli
Qurban Cəlal oğlu Yetirmişli.jpg
Qurban Cəlal oğlu Yetirmişli
Doğum tarixi 4 sentyabr 1952(1952-09-04) (68 yaş)
Doğum yeri
Vətəndaşlığı
Milliyyəti Azərbaycan Azərbaycan
Elm sahəsi Geofizika, faydalı qazıntıların geofiziki axtarış üsulları
Elmi dərəcəsi Geologiya-mineralogiya elmləri doktoru (g.-m.e.d.)
Elmi adı AMEA-nın müxbir üzvü, professor
İş yeri AMEA nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzi
Təhsili Azərbaycan Dövlət Universiteti
Tanınmış yetirmələri 2 fəlsəfə doktoru
Üzvlüyü
Mükafatları
"Tərəqqi" medalı — 2005
"Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi" fəxri adı — 2015
seismology.az/az/about/s…
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Qurban Cəlal oğlu Yetirmişli (4 sentyabr 1952(1952-09-04), Marneuli) — g.-m.e.d. dosent, AMEA-nın müxbir üzvü (2014).

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Qurban Yetirmişli 4 sentyabr 1952 - ci ildə Gürcüstan Respublikası, Marneuli rayonunda anadan olmuşdur.

1974 - cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Geologiya fakültəsini bitirmişdir.

1980 - 2008- ci illlərdə AMEA nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin direktor müavini, 2008-ci ildən isə RSXM-in direktorudur.

Geologiya-mineralogiya elmlər doktoru, professordur. 2014-cü ildə AMEA-nin müxbir üzvü seçilmişdir.

2000-ci ildə «Aşağı Kür çökəkliyində seysmo-geodinamik şərait və kəsilişlərdə neft və qaz yataqlarının paylanması» mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

2010-cu ildə «Cənubi Xəzər çökəkliyinin seysmikliyi (Azərbaycan sektoru )» mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə edərək, geologiya-mineralogiya elmlər doktoru elmi dərəcəsini almışdır.

2015-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən "Əməkdar elm xadimi" fəxri adı ilə təltif edilmişdir.

Xaricdə çapdan çıxmış elmi əsərlərin sayı 53, ümumi çapdan çıxmış elmi əsərlərin sayı 127.

AMEA nəzdində RSXM-in elmi nəşri olan “Azərbaycan ərazisində seysmoproqnoz müşahidələri” elmi jurnalın Baş redaktorudur.

Azərbaycan Seysmoloqlar Assosiasiyasının prezidentidir.

Əsas elmi nailiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

  • İlk dəfə Azərbaycan ərazisində eninə dalğaların polyarizasiyasının parametrlərinin çoxkanallı qeyd olunan telemetrik stansiyaların məlumatları əsasında qiymətləndirilmə üsulu öyrənilmişdir ki, bu da eninə dalğaların nöqtələrinin trayektoriyasının öyrənilməsinə, onların müxtəlif dərinliklərdə istiqamətlərinin dəyişdirilməsinin təhlil edilməsinə və geoloji mühitin mürəkkəb quruluşunda eninə dalğaların təyin edilməsinin effektivliyinin artırılmasına imkan yaradır. İcraçılar:(g.-m.e.d.Q.C.Yetirmişli, geologiya -mineralogiya üzrə fəlsəfə doktoru I.E.Kazımov)
  • İlk dəfə Azərbaycanın telemetrik stansiyaları şəbəkəsinin məlumatları əsasında Orta Kür çökəkliyində müşahidə məntəqələrində P və S dalğalarının gəlmə vaxtlarına düzəlişlər verməyə və zəlzələ hiposentrlərinin koordinatlarının təyinini əhəmiyyətli dərəcədə yüksəltməyə imkan verən yer qabığının ədədi sürət modeli tərtib olunmuşdur. İcraçılar:(g.-m.e.d.Q.C.Yetirmişli, geologiya -minerologiya üzrə fəlsəfə doktoru S.E.Kazımova)
  • İlk dəfə olaraq elektron məlumat bazası əsasında geofiziki sahələrin parametrlərinin kompleks interpretasiyası, nəticələrin qrafiki, 3D formatında vizuallaşdırılması, modellərin qurulması və geofiziki sahələrdə seysmoanomal effektlərin aşkarlanmasına imkan verən proqram paketi yaradılmışdır. İcraçılar:( g.-m.e.d. Q.C.Yetirmişli, geologiya-minerologiya üzrə fəlsəfə doktoru T.B.Əsədov)
  • Geomaqnit sahəsinin parametrlərinin analizi əsasında Azərbaycanın seysmogen zonalarında (Böyük Qafqaz və Talış zonası) zəlzələlərin baş verə biləcək zonaları müəyyən edilmişdir və bu həmin zonalarda seysmik aktivliyin senarisinin inkişafını izləməyə imkan verdi. İcraçılar:(g.-m.e.d.Q.C.Yetirmişli, f.-r.e.n. A.Q.Rzayev)
  • İlk dəfə Azərbaycan seysmotelemetrik stansiyaların məlumatları əsasında instrumental üsulu ilə, Lökbatan palçıq vulkanının 3 səviyyəli püskürmə prosesi qeyd olunub. Hər bir püskürməyin davamlığı, dərinliyi və ayrılan enerjisi təyin olunub. İcraçılar:(g.-m.e.d.Q.C.Yetirmişli, g.-m.f.d. S.E.Kazımova)
  • Azərbaycan seysmotelemetrik stansiyaların məlumatları əsasında, ocaq mexanizmlərinin məlumat bazası yaranıb (M≥2,5) və respubllika ərazisinin fərdi seysmogen zonalarında seysmotektonik deformasiyaların xüsusiyyətləri müəyyən olunub.

İcraçılar:(g.-m.e.d.Q.C.Yetirmişli, g.-m.f.d. S.E.Kazımova)

Əsas elmi əsərlərin adları[redaktə | əsas redaktə]

  • R.J.Mellors, J.Jackson, S.Myers, R.Gok, K.Priestley, G.Yetirmishli, N.Turkelli, T.Godoladze. Deep Earthquakes beneath the Nothern Caucasus: Evidence of Active or Recent Subduction in Western Asia. Bulletin of the Seismological Society of America, Vol.102, No.2, April 2012, pp. 862–866
  • Етирмишли Г.Д., Казымова С.Э. Скоростная модель земной коры Азербайджана по данным цифровых сейсмических станций. Геология и Геофизика Юга России, №1/2012, ISSN 2221-3198, с. 59-73
  • Г.Д.Етирмишли. Развитие сейсмологических и сейсмопрогностических исследований в Азербайджане. Azərbaycan ərazisində seysmoproqnoz müşahidələrin kataloqu, 2012, c. 151-166
  • G.Yetirmishli. Seismological and seismo-predicting research in Azerbaijan. ESC 2012, Book of Abstracts European Seismological Commission 33rd General Assembly 19-24 August 2012 and Young Seismologist Training Course 25-30august 2012, Moscow-Obninsk, Russia, pp. 192–1
  • Г.Д.Етирмишли, Р.Р.Абдуллаева. Кавказ: Азербайджан. Землетрясения Северной Евразии в 2007г., РАН Геофизическая Служба, Обнинск 2013, с. 79-86
  • Г.Д.Етирмишли, С.Э.Казымова, Э.С.Гаравелиев, С.С.Исмаилова. ЛЕРИКСКОЕ-II ЗЕМЛЕТРЯСЕНИЕ 11 июля 2007 г. с КР=12.3, МW=5.2, I0=6 (Азербайджан). Землетрясения Северной Евразии в 2007г., РАН Геофизическая Служба, Обнинск 2013, с. 373-384
  • Г.Д.Етирмишли, Э.С.Гаравелиев, Ш.К.Исламова. АХСУИНСКОЕ ЗЕМЛЕТРЯСЕНИЕ 23 августа 2007 г. с КР=11.6, Мs=3.8, I0=5 (Азербайджан). Землетрясения Северной Евразии в 2007г., РАН Геофизическая Служба, Обнинск 2013, с. 408-414
  • Г.Д.Етирмишли, Э.С.Гаравелиев, З.Г.Аллахвердиева. ТЕРТЕРСКОЕ ЗЕМЛЕТРЯСЕНИЕ 19 сентября 2007 г. с КР=11.7, I0=5 (Азербайджан). Землетрясения Северной Евразии в 2007г., РАН Геофизическая Служба, Обнинск 2013, с. 415-421
  • Yetirmishli G.J., Mammadli T.Y., Kazimova. S.E. FEATURES OF SEISMICITY OF AZERBAIJAN PART OF THE GREATER CAUCASUS. Journal of Georgian Geophysical Society, Issue (A), Physics of Solid Earth, v. 16a, 2013, pp. 55–60
  • Ад.А.Алиев, И.С.Гулиев, Г.Д.Етирмишли, Н.П.Юсубов. Извержение грязевого вулкана Локбатан 20 сентября 2012г.: Новые свидетельства восполняемости ресурсов углеводородов. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası XƏBƏRLƏR Yer Elmləri, 2013 № 2, с.18-25
  • G.Skolbeltsyn, R.Mellors, R.Gök, N.Türkelli, G. Yetirmishli, E. Sandvol. Upper Mantle S wave Velocity Structure of the East Anatolian-Caucasus Region. ©2014 American Geophysical Union, doi: 10.1002/2013TC003334

Respublika, beynəlxalq və xarici ölkələrin elmi qurumlarında üzvlüyü:[redaktə | əsas redaktə]

1. *Аzərbаycаn Sеysmоlоqlаr Assоsiаsiyаsının prezidentidir

2. *AMEA Geologiya və Geofizika İnstitutunun Elmi Şurasının üzvü

3. *AMEA-nın Yer Elmləri bölməsinin Elmi Şurasının üzvü

4. *AMEA nəzdində RSXM - in Elmi-Texniki Şurasının sədri

5. AGU - Amerika Geofiziklər Birliyinin üzvü

6. ORFEUS - Avropa Seysmoloji Müşahidə və Araşdırma Mərkəzinin üzvü

7. İRİS - Birləşmiş Seysmoloji Araşdırmalar İnstitutunun fəxri üzvü

8. EMSC - Avropa-Aralıq dənizi Seysmoloji Mərkəzinin üzvü

9. ESC - Аvropa Seysmologiya Komissiyasının həqiqi üzvü

10. Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının akademiki

  • AMEA nəzdində RSXM-nin Elmi - Texniki Şurasının sədri, Avropa Seysmoloji Komissiyasının üzvüdür.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

  • 2003-cü ildə AMEA Rəyasət Heyəti tərəfindən 50 illik yubleyi münasibəti ilə “Fəxri Fərman”la təltif edilmişdir.
  • 2009-cu ildə H.Əliyev siyasi kursuna sadiq qalaraq Ulu Öndərimizin ictimai-siyasi fəaliyyətini tətbiq etdiyinə, xeyriyyəçilik ənənələrinə, Kütləvi İnformasiya Vasitələri ilə əməkdaşlığına görə "Fəxri Media Diplomu" ilə təltif edilmişdir.
  • 2014-cü ildə "Avropa Nəşr Mətbuat Evi" mükafat komissiyasının qərarı ilə "Ən yaxşı vətənpərvər tədqiqatçı alim" qızıl medalına layiq görülmüşdür.
  • 2015-ci ildə "Avropa nəşr evi" tərəfindən "İlin vətənpərvər alimi" qızıl medalı ilə təltif edilmişdir.
  • 2017-ci ildə Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının Rəyasət Heyətinin qərarı ilə "Vernadski" adına medala layiq görülmüşdür.
  • "Parlamentin səsi" İctimai Birliyi və "Parlamentinsəsi.tv" internet televiziyası tərəfindən Azərbaycanda Milli Mətbuatın yaranmasının 141 illiyi ərəfəsində ayrı-ayrı media orqanları və jurnalistlər arasında keçirilən rəy sorğusuna əsasən, AMEA-nın müxbir üzvü Qurban Yetirmişli "Şərəfli ömür" Fəxri Diplomuna layiq görülüb.
  • 2020-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin 100 illiyi (1919-2019) münasibətilə "Yubiley medalı"na layiq görülmüşdür.
  • AMEA nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin baş direktoru, AMEA-nın müxbir üzvü Qurban Yetirmişli Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyası Rəyasət Heyətinin qərarına əsasən Vladimir Vernadski adına “Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının inkişafına verdiyi töhfələrə” görə fəxri diplom və medal ilə təltif olunub.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]