Sənusilər

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Sənusilər-Şimali Afrikada Məhəmməd ibn Əli Sənusi (1791-1859) tərəfindən əsası qoyulmuş islahatçı sufi qardaşlığının ardıcıllarıdırlar.

İslam
Selimiye Camii ve Mavi Gökyüzü.jpg
İslam Tarixi

İnancın əsasları

AllahQuran
PeyğəmbərHəcc
NamazZəkat
AzanZikr
İctihadCihad

Etiqad məzhəbləri

ƏşərilərMatüridilərMötəzililərRafizilərCebrilərMürcilərMüşəbbihilərBatinilərSələfilər

Sünnilər: HənəfilərMalikilərŞafiilərHənbəlilərZahirilər

Şiələr: İmamilər: (Cəfərilər (ƏxbarilərÜsulilərŞeyxilər)QızılbaşlarƏləvilərƏnsarilər) • ZeydilərİsmaililərQərmətilərXaşxaşilərFəthilərVaqifiyyəQeysanilərXürrəmilərBaziğiyyəQurabiyyə

Xaricilər: ƏzrəqilərİbadilərSüfrilər

Yeni məzhəblər

VəhabilərKadiyanilik

Həmçinin bax

SufilərYəsəvilikNəqşibəndilikSührəvərdilikXəlvətilikSəfəvilikBayramilikCəlvətilikKübravilikMövləvilikRifailikMəlamətilikQələndərilikBəktaşilikHürufilikNöqtəvilikÇiştiyyəŞaziliyyəQadiriyyəNemətullahiyyəEhqaqiyəSənusilərRövşənilərXəttabilərNüseyrilərDruzlarİslam fəlsəfəsi

Yaranması[redaktə | əsas redaktə]

Məhəmməd ibn Əli Əlcəzairdə anadan olmuş, uzun müddət müxtəlif dini elmləri öyrənmiş və özünü maliki hüquq məktəbinin mənsubu hesab etmişdir. Ruhani kamilləşmə yolunu o, Hidrilər adlı sufi qardaşlığının rəhbəri Əhməd ibn İdrisin yanında keçmişdir. Bundan başqa ona Ticani sufi təriqətinin yaradıcısı Əhməd Ticaninin ideyaları da böyük təsir etmişdir. Sonralar Sənusi başqa təriqətlərin - Şazililərin, Qadirilərin mənəvi təlimləri ilə səsləşmiş və öz sufi qardaşlığının əsasını qoymuşdur. Məhəmməd ibn Əli öləndən sonra onun oğulları Mehdi və Məhəmməd Şərif qardaşlığa başçılıq etmişlər.

İnkişafı[redaktə | əsas redaktə]

Sənusilər ilkin İslamın saflığına qayıdışı təbliğ etmiş, dinə sonradan gətirilmiş yenilik və əlavələrdən uzaq durub, müsəlmanlar arasındakı ziddiyyətləri aradan qaldırmaq istəmişlər. Bu qardaşlıqda xəfi (sakit) zikrlər oxunmuş, ekstaz və trans halına girmək, ibadət zamanı rəqs etmək qadağan olunmuşdur. Onlar müqəddəslərin ziyarət edilməsinə qarşı çıxmamış, Həzrət Məhəmməd peyğəmbərə (s) xüsusi dualar oxumuşlar. Sənusilər dövlət idarəçiliyinin ciddi teokratik prinsiplər əsasında həyata keçirilməsinin tərəfdarı idilər

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Onların ideyaları Liviya, Əlcəzairlə yanaşı, Şimali Afrikanın başqa regionlarında, eləcə də HicazSudanda yayılmışdır. Sənusilərin mənsubları bu bölgələrin siyasi həyatında baş vermiş hadisələrin gedişatında aktiv rol oynamışlar. Məsələn, XIX-XX əsrlərdə onlar Şimali Afrika xalqlarının Avropa dövlətlərinin, xüsusən də İtaliyanın müstəmləkəçi hakimiyyətinə qarşı apardıqları müqavimət hərəkatında fəal iştirak etmişlər.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Müəllif: Aydın Əlizadə- "Cəmiyyət və din" qəzeti