Saqopşi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Saqopşi
rus. Сагопши
43°28′50″ şm. e. 44°35′23″ ş. u.
Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Mərkəzin hündürlüyü 397 m
Rəqəmsal identifikatorlar
Poçt indeksi 386340
Xəritəni göstər/gizlə
Saqopşi xəritədə
Saqopşi
Saqopşi

Saqopşi (inquş Соагӏапче) - İnquşetiya Respublikasının Malqobek rayonunda yerləşən kənd.[2][3]

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Kənd Alxançurt dərəsində, Sunjenski silsiləsinin şimal yamacında, Malqobek şəhərinin rayon mərkəzindən cənubda və Maqas şəhərindən 60 km şimal-qərbdə yerləşir.

Ən yaxın yaşayış məntəqələri: şimalda - Malqobek şəhəri, şimal-şərqdə - Yujnoye kəndi, şərqdə - Zyazikov-Yurt, cənub-şərqdə - Aşağı Açaluk və cənub-qərbdə - Psedaxİnarki kəndləri.[4]

Ən yaxın qatar stansiyaları bir-birindən eyni uzaqlıqda olan Nazran, TerekŞimali Osetiyanın şəhəri Mozdokda yerləşir.

İqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Bölgənin iqlimi mülayimdir. Orta temperatur +11 ° C-dir. Ən isti ay avqust (24 ° C), ən soyuq ay yanvar (-6 ° C)-dır. Orta yağıntının miqdarı ildə 893 millimetrdir. İyul ayında 134 millimetr yağıntı düşsə də, avqustun sonuna doğru isə sadəcə 36 millimetr yağıntı düşür.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1863-cü ildə o vaxtkı Kiçik Kabarda dağlıq ərazisindəki Psiqobja çayında, bir-birindən təxminən 3 km məsafədə iki yeni yaşayış məntəqəsi meydana gəldi[5]- Eldarxan-qala kəndlərindən köçənlərin məskunlaşdığı Sokalo Bokova aulu (Yuxarı Saqopş) və əsasən Tarskaya vadisindən (Abrekovo kəndi) gələn köçkünlər tərəfindən məskunlaşılan Alamkaç Qataqacev (Nijni Saqopş). [6]

1865-ci ildə sakinlərinin Türkiyəyə köçməsi səbəbi ilə Tsokalo Bokov kəndi boş idi və tezliklə yurdları digər orsthoylar tərəfindən məskən seçildi, kəndə yeni bir ad verildi - Yeni Ax-Barzoy.[7]

1874-cü ildə məcburi köçürülmə və iki yaşayış məntəqəsinin birləşməsi nəticəsində müasir Saqopşi kəndi meydana gəldi.[8]

1944-cü ildən 1957-ci ilədək olan müddətdə, çeçenlərin və inquşların sürgün edilməsiÇeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının ləğvi zamanı kənd Noqtsard adlandırıldı və Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının tərkibinə daxil edildi.[9] 1958-ci ildə kənd əvvəlki adı - Saqopşi qaytarıldı.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

İllərə görə əhali: Saqopşi
(Mənbə: [10][11][12][13][14][10])
İl1926200220062007200820092010201120122013201420152016201720182019
Əhali238110 73811 22111 33611 46111 64610 04810 07610 36010 60410 95011 24711 48711 67511 91812 158

Milli tərkib[redaktə | əsas redaktə]

Əhalinin %98.93-ü inquşlar təşkil edir.[15]:

Tanınmış şəxslər[redaktə | əsas redaktə]

Əhməd Xamiyeviç Bokov - İnquş yazıçı və dramaturqudur.

Qardanov Torko-Hacı - XX əsrin əvvəllərində İnquşetiya Saqopşi və Qadiy kəndlərinin imamı. 1917-1923-cü illər vətəndaş müharibəsi qəhrəmanı.[16].


Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://www.gks.ru/free_doc/2016/oktmo/tom4_oktmo.rar
  2. Закон Республики Ингушетия от 23 февраля 2009 года № 5-рз «Об установлении границ муниципальных образований Республики Ингушетия и наделении их статусом сельского поселения, муниципального района и городского округа»
  3. Поиск кодов ОКАТО. Сельское поселение Пседах, Малгобекский район
  4. "Карта Чечни и Ингушетии". не ранее 1995. 2012-02-18 tarixində orijinalından (rar) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-01-02.rar. Объём 8 МБ.
  5. СПРАВКА "К вопросу о границах Республики Ингушетия с Чеченской Республикой» Назрань, 2012г.
  6. Марьям Яндиева, Адам Мальсагов, "Ингушетия и ингуши", Москва, 1999г.
  7. Иванов М.А., "В горах между рр. Фортангой и Аргуном", 1902г.
  8. Рапорт. Начальник Владикавказского округа, отдел 1-й, 18 июля 1872 года, №4228, г.Владикавказ Начальнику Терской области.
  9. В Президиум Верховного Совета РСФСР. Президиум Верховного Совета Северо-Осетинской АССР просит утвердить его постановление о переименовании населённых пунктов в новых районах, вошедших в состав Северо-Осетинской АССР... (см. документ № 99)
  10. 1 2 "Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года" (rus). Федеральная служба государственной статистики. January 1, 2019. July 19, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 1, 2019.
  11. "Россия / Rossija". pop-stat.mashke.org (ingilis). January 11, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 1, 2019.
  12. "Том 1. Численность и размещение населения". www.gks.ru (rus). Федеральная служба государственной статистики. September 11, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 1, 2019.
  13. "ЧИСЛЕННОСТЬ НАСЕЛЕНИЯ РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ". www.gks.ru (rus). Федеральная служба государственной статистики. January 1, 2012. May 13, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 1, 2019.
  14. "ЧИСЛЕННОСТЬ НАСЕЛЕНИЯ РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ". www.gks.ru (rus). Федеральная служба государственной статистики. January 1, 2013. May 13, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 1, 2019.
  15. "Том 4. Таблица 04-04. Население Ингушетии по национальности и владению русским языком". 2016-03-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-06-04. (#parameter_ignored_suggest)
  16. Боков А. Торко-Хаджи Гарданов // Грозненский рабочий. 1988. 5 ноября. Стр. 3.