Sergey Yefimenko

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Sergey Yefimenko
rus. Сергей Митрофанович Ефименко
С. М. Ефименко.jpg
Sergey Yefimenko 1930-cu illərdə
Doğum tarixi 25 sentyabr (7 oktyabr) 1896(1896-10-07)
Doğum yeri Borzna, Borzna qəzası, Çerniqov quberniyası, Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi 5 avqust 1971(1971-08-05) (74 yaşında)
Vəfat yeri Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ
Dəfn yeri II Fəxri Xiyaban
Vətəndaşlığı Rusiya İmperiyası Rusiya İmperiyası
SSRİ SSRİ
Fəaliyyəti teatr rəssamı
Təhsili Moskva Ali Bədii-Texniki Emalatxanası (1924)
Janrı səhnəqrafiya
Stili monumental romantizm, klassisizm
Mükafatları "Azərbaycan SSR xalq rəssamı" fəxri adı — 1961 "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 1936 Stalin mükafatı — 1951
"Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni  — 1959

Sergey Mitrofanoviç Yefimenko (rus. Сергей Митрофанович Ефименко; 25 sentyabr [7 oktyabr] 1896, Borzna[d], Çerniqov quberniyası[d]5 avqust 1971(1971-08-05), Bakı) — teatr rəssamı, qrafika ustası, Azərbaycan SSR xalq rəssamı (1961).

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Sergey Yefimenko 7 oktyabr [Y.T. 25 sentyabr] 1896-cı ildə Çerniqov quberniyasının Borzna şəhərində anadan olmuşdur. 1915-ci ildə Kiyev Rəssamlıq Məktəbini, 1919-cu ildə isə Daşkənd Rəssamlıq Məktəbini bitirmiş, təhsilini 1921–1924-cü illərdə Moskva Ali Bədii-Texniki Emalatxanasında davam etdirmişdir.[1] Burada o, əvvəlcə keramika şöbəsində oxumuş, daha sonra isə rəssamlıq şöbəsində A. Kuprin (rus.), A. Lentulov (rus.), F. Fyodorovski və başqalarından rəssamlıq sənətini öyrənmişdir.[2]

Sergey Yefimenko teatr rəssamlığına 1923-cü ildə Moskvada Meyerhold adına Teatrda başlamışdır. 1926-cı ildə Moskva İnqilab Teatrında fəaliyyətini davam etdirmişdir.[3] Teatr-dekorasiya sahəsində təcrübə qazandıqdan sonra 1927-ci ildə Bakıya gələrək ömrünün sonunadək burada yaşamış, 1924–1971-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında rəssam və baş rəssam işləmişdir.[1]

Sergey Yefimenko 5 avqust 1971-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir. II Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.[1]

Bədii tərtibat işləri[redaktə | əsas redaktə]

Rəssam Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında 150-dən çox tamaşaya bədii tərtibat vermişdir. Mixail Lermontovun "Maskarad", Maksim Qorkinin "Ana", "Həyatın dibində", "Yeqor Bulıçov və başqaları", "Vəhşilər", "Zıkovlar", Nikolay Qoqolun "Müfəttiş", Lev Tolstoyun "Canlı meyit", Denis Fonvizinin "Nadan övlad", Anton Çexovun "Ayı", "Elçilik", "Yubiley", "Qağayı", Aleksandr Qriboyedovun "Ağıldan bəla", Aleksandr Ostrovskinin "Son qurban", "Quduz pullar", "Tufan", "Günahsız müqəssirlər", "İstedadlar və pərəstişkarlar", Fyodor Dostoyevskinin "Alçaldılmışlar və təhqir olunmuşlar", İvan Turgenevin "Atalar və oğullar", Cəfər Cabbarlının "Sevil", "1905-ci ildə", "Od gəlini", Səməd Vurğunun "Xanlar", "Qızıl", Nazim Hikmətin "Demoklun qılıncı", Eduardo de Filipponun "İnsan və centlmen", Bernard Şounun "Missis Uorrenin peşəsi", Uilyam Şekspirin "Otello", Fridrix Şillerin "Məkr və məhəbbət". Aleksis Parnisin "Afrodita adası", Branislav Nuşiçin "Fəlsəfə doktoru". Pyer Bomarşenin "Fiqaronun evlənməsi", Karlo Qoldoninin "İki ağanın bir nökəri" kimi pyeslərin tamaşalarına müxtəlif formalarda səhnə tərtibatlarını işləmişdir.[1] "Portfelli adam" (1929), "Lyubov Yarovaya" (1941), "1905-ci ildə" (1938), "On ikinci gecə", "Xəzər üzərində şəfəq" (1950), "Otello" (1933), "Ağıldan bəla" (1951), "Maskarad" (1959), "Fırtına" (1933), "Okean" (1960) kimi əsərlərə verdiyi səhnə tərtibatları rəssamın bədii yaradıcılığında əhəmiyyətli yerə malikdir.[3]

O, Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında Pyotr Çaykovskinin "Yevgeni Onegin", Müslüm Maqomayevin "Şah İsmayıl" operalarının, Sezar Puninin "Esmeralda" baletinin, Akademik Milli Dram Teatrında Uilyam Şekspirin "Hamlet", "Otello", "Kral Lir", "On ikinci gecə", Cəfər Cabbarlının "Yaşar", Vasili Şkvarkinin "Özgə uşağı", Fridrix Şillerin "Məkr və məhəbbət", Aleksandr Ostrovskinin "Cehizsiz qız", Aleksandr Fadeyevin "Gənc qvardiya", İmran QasımovHəsən Seyidbəylinin "Uzaq sahillərdə", Lope de Veqanın "Dəlilər" və başqa əsərlərin tamaşalarının rəssamı olmuşdur.[1]

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 3 4 5 Rəhimli, 2017. səh. 165–166
  2. Театральные Музеи И Архивы России и Русского Зарубежья. "Ефименко Сергей Митрофанович". theatre-museum.ru (rus). 21 may 2020 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 may 2020.
  3. 1 2 ТЭ, 1963, 656–657

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • "ЕФИМЕ́НКО, Сергей Митрофанович". Театральная энциклопедия: [в 6 т.]. Т. 2. Гловацкий — Кетуракис. М.: Советская энциклопедия. гл. ред.: П. А. Марков. 1963. стб. 656–657. 43 000 экз. (#invisible_char)
  • Rəhimli, İ. (2017). "Sergey Yefimenko". Azərbaycan Teatr Ensiklopediyası. III cild. Azərnəşr. səh. 165–166.