Yerəruyk bazilikası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Yerəruyk bazilikası
Երերույքի տաճար
Երերույքի տաճարը2.jpg
Ölkə Flag of Armenia.svg Ermənistan
Yerləşir Şirak mərzi, Anipemza kəndi
Aidiyyatı EQK
Tikilmə tarixi V əsr
Vəziyyəti yarıdağılmış
UNESCO Ehtiyyat Siyahısı
Tipi Mədəni
Kriteriya iii,iv,vi
Təyin edilib 1995
İstinad nöm. 10
Dövlət Ermənistan
Region Avropa
İstinad nöm. 8.13/2
Kateqoriya Məbəd
Əhəmiyyəti Dünya əhəmiyyətli
Yerəruyk bazilikası Ermənistan xəritəsində
Yerəruyk bazilikası
Yerəruyk bazilikası
Commons-logo.svg Yerəruyk bazilikası Wikimedia Commonsdа

Yerəruyk məbədi – Qərbi Azərbaycanda (indiki Ermənistan respublikası), Şörəyel mahalının Agin rayonu ərazisində, Arpaçay çayının sol sahilində qədim türk [1] [2] məbədi.

Məbədin bütün yan divarları salamat qalmış, lakin tavanı, üçnefli zalın arakəsmələri və s. tikililər uçub dağılmışdır. Tədqiqatçılar yekdil olaraq məbədin bölgədə xristianlığın ilk çağlarına aid olması və onun IV – V yüzillərdə tikilməsi qənaətindədirlər. [3]

Məbəd erkən orta əsrlər alban bazilikaları, xüsusilə Azərbaycan respublikasının Qax rayonu ərazisindəki Qum bazilikası ilə xeyli oxşar xüsusiyyətlərə malikdir. Yerəruyk monastırının yerləşdiyi ərazi tarixən türk boylarının anayurdu olmuşdur. Şörəyel // Şirək – el adı da bu yerlərin qədim sakinləri olan şirak türk tayfasının adı ilə bağlıdır. [4]

Məbədin yerləşdiyi əraziyə ermənilərin ilk kütləvi axını XIX yüzilin əvvəllərində bölgənin Çar Rusiyası tərəfindən işğalından sonra başlamışdır.[5]

Abidə 25 avqust 1995-ci ildə Ermənistandakı xristian abidəsi kimi UNESCO-nun Ümumdünya İrsinin Sınaq Siyahısına salınmışdır.[6]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Ə.Ələkbərli. Qədim Türk-Oğuz yurdu - "Ermənistan", В.1994, səh.25-28.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ə. Ələkbərli – Qərbi Azərbaycan abidələri, Bakı, Nurlan, 2007, səh 82 – 83
  2. Ə. Ələkbərli – Qədim türk-oğuz yurdu – "Ermənistan", Bakı, 1994, səh 162 – 166
  3. М. Арутунян, С. А. Сафарян – Памятники армянского зодчества, Москва, 1951, ст 35 – 36
  4. Q. Qeybullayev – Azərbaycan türklərinin təşəkkülü tarixindən, Bakı, ADN, 1994, səh 94 - 97
  5. Ə. Ələkbərli – Qədim türk-oğuz yurdu – "Ermənistan", Bakı, 1994, səh 25 - 28
  6. The basilica and archaeological site of Yererouk (#)