Yerəruyk bazilikası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Emojione1 1F3DB.svg
Yerəruyk bazilikası
Երերույքի տաճար
Երերույքի տաճարը2.jpg
Ölkə Flag of Armenia.svg Ermənistan
Yerləşir Şirak mərzi, Anipemza kəndi
Aidiyyatı EQK
Tikilmə tarixi V əsr
Vəziyyəti yarıdağılmış
UNESCO Ehtiyyat Siyahısı
Tipi Mədəni
Kriteriya iii,iv,vi
Təyin edilib 1995
İstinad nöm. 10
Dövlət Ermənistan
Region Avropa
İstinad nöm. 8.13/2
Kateqoriya Məbəd
Əhəmiyyəti Dünya əhəmiyyətli
Yerəruyk bazilikası — yerləşdiyi ərazi Ermənistan
Yerəruyk bazilikası
Yerəruyk bazilikası
Commons-logo.svg Yerəruyk bazilikası Vikianbarda

Yerəruyk məbədi – Qərbi Azərbaycanda (indiki Ermənistan respublikası), Şörəyel mahalının Agin rayonu ərazisində, Arpaçay çayının sol sahilində qədim türk [1][2] məbədi.

Məbədin bütün yan divarları salamat qalmış, lakin tavanı, üçnefli zalın arakəsmələri və s. tikililər uçub dağılmışdır. Tədqiqatçılar yekdil olaraq məbədin bölgədə xristianlığın ilk çağlarına aid olması və onun IV – V yüzillərdə tikilməsi qənaətindədirlər.[3]

Məbəd erkən orta əsrlər alban bazilikaları, xüsusilə Azərbaycan respublikasının Qax rayonu ərazisindəki Qum bazilikası ilə xeyli oxşar xüsusiyyətlərə malikdir. Yerəruyk monastırının yerləşdiyi ərazi tarixən türk boylarının anayurdu olmuşdur. Şörəyel // Şirək – el adı da bu yerlərin qədim sakinləri olan şirak türk tayfasının adı ilə bağlıdır.[4]

Məbədin yerləşdiyi əraziyə ermənilərin ilk kütləvi axını XIX yüzilin əvvəllərində bölgənin Çar Rusiyası tərəfindən işğalından sonra başlamışdır.[5]

Abidə 25 avqust 1995-ci ildə Ermənistandakı xristian abidəsi kimi UNESCO-nun Ümumdünya İrsinin Sınaq Siyahısına salınmışdır.[6]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Ə.Ələkbərli. Qədim Türk-Oğuz yurdu - "Ermənistan", В.1994, səh.25-28.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ə. Ələkbərli – Qərbi Azərbaycan abidələri, Bakı, Nurlan, 2007, səh 82 – 83
  2. Ə. Ələkbərli – Qədim türk-oğuz yurdu – "Ermənistan", Bakı, 1994, səh 162 – 166
  3. М. Арутунян, С. А. Сафарян – Памятники армянского зодчества, Москва, 1951, ст 35 – 36
  4. Q. Qeybullayev – Azərbaycan türklərinin təşəkkülü tarixindən, Bakı, ADN, 1994, səh 94 - 97
  5. Ə. Ələkbərli – Qədim türk-oğuz yurdu – "Ermənistan", Bakı, 1994, səh 25 - 28
  6. The basilica and archaeological site of Yererouk (#)