Yusif Kamal Tengirşenk

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Yusif Kamal Tengirşenk
türk. Yusuf Kemal Tengirşenk
Yusuf Kemal Bey.jpg
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 1878
Vəfat tarixi 15 aprel 1969(1969-04-15)
Vəfat yeri
Partiya
Təhsili
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Yusif Kamal Tengirşenk (bəzi mənbələrdə Tengirşek olaraq adlandırılır; 187815 aprel 1969, Ankara, Türkiyə) — Osmanlı Parlamentində və Türkiyə Böyük Millət Məclisinin ilk dönəmlərində millət vəkili olaraq, eyni zamanda fərqli hökumətlərdə İqtisadiyyat, Xarici İşlər və Ədliyyə Vəkili olmaqla yanaşı, bir əsrlik bir ömrünün son 40 ilini akademik olaraq keçirən bir siyasətçidir.

Gənclik və Təhsil Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kadının rəisi Həsən Raci Əfəndinin oğludur. Kuleli Hərbi Liseyinə daxil olmasına baxmayaraq səhhətiylə Hərbi Tibb Məktəbinə keçdi. Təhsilini burada davam etdirərkən rejimə qarşı olan bəzi dostlarından əl çəkmədiyi üçün həbs olundu. Ölkədə uzun müddət qaldıqdan sonra yenidən İstanbulda İstanbul Hüquq Fakültəsinə daxil oldu.1904-cü ildə məzun oldu. Daha sonra Parisdəki Hüquq Fakültəsinin Siyasi və İqtisadi Elmlər Bölməsində doktorluq dərəcəsini qazandı.

Dövlət qulluğu həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

1898-ci ildə Boyabat Əmlak Müdirinin direktoru vəzifəsinə təyin olunmasına baxmayaraq 1899-cu ildə istefa etdi. Hüquq fakültəsini bitirdikdən sonra 1904-cü ildə vəkillik fəaliyyətinə başladı. Eyni zamanda Cinayət Hüququ Fakültəsinə dosent, daha sonra müəllim vəzifəsinə təyin edildi. 1908-ci ildə II. Konstitusiya Monarxiyasının elanı ilə Kastamonu millət vəkili seçildi. Ancaq qısa müddət sonra 7 Noyabr 1908-də istefa etdi. 1908–1909 illəri arasında İstanbul Barolar Birliyinin başçılığı altında 30 Eylül 1909–31 Avqust 1914 arasında Avropada Tələbə Müfəttişi vəzifəsini icra etdi. 1 iyun 1915-ci ildə Baş Müfəttiş, 23 Noyabr 1915-də Ədliyyə Nazirliyinin Müstəşarlığına təyin edildi.

Siyasi Həyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

Birinci Dünya Müharibəsi bitdikdən sonra çağırılan Son Osmanlı Parlamentinə yenidən Kastamonu Millət vəkili seçildi. İstanbulun işğalına görə Ankaraya gəldi və Böyük Millət Məclisinə qatıldı. Xarici işlər nazirinin müavini Bəkir Sami bəylə birlikdə Moskvaya nümayəndə olaraq getdi. Daha sonra, Türkiyə Böyük Millət Məclisi Heyətinin sədri olaraq, Əli Fuat Paşa və Dr. Rıza Nurla yenidən Moskvaya getdi və 16 Mart 1921-ci ildə TBMM Höküməti adından Moskva Müqaviləsini imzaladı. 30 Mart 1921-ci ildə Ədliyyə Vəkili, 15 May 1921-ci ildə Böyük Millət Məclisi üzvləri tərəfindən Xarici İşlər Vəkili seçildi. 2 oktyabr 1922-ci ildə millət vəkilliyindən istefa etdi. 1923-cü ildə Türkiyənin İngiltərədəki səfiri vəzifəsinə təyin olunsa da, səfirlik və müavinliyin birlikdə aparıla bilməməsi qərarı alındıqdan sonra millət vəkili olmağı seçdi. 1930-cu ildə ikinci dəfə Ədalət Məhkəməsinin müavinliyinə təyin edildi. 1933-cü ildə istefa etdi.

1946 seçkilərində Demokratik Partiya siyahısından VIII. O, müddətli Sinop millət vəkili təyin edildi. 6 Avqust 1946-cı ildə Demokratik Partiyanın Məclis Başçılığına namizəd olaraq Kazım Qarabəkir əleyhinə 58 səs aldı. 1948-ci ildə tamamilə DP icra komitəsindən və qısa müddət sonra Partiyadan ayrılaraq müstəqil bir dövlətə girdi.

Akademik həyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

1950-ci ildə siyasətdən ayrıldı. Ankara Universiteti Hüquq Fakültəsində İqtisadiyyat professoru oldu. Bu işdən təqaüdə çıxdı.[1] 6 Yanvar 1961–25 Oktyabr 1961 arasında Nümayəndələr Palatasında Respublikaçı Kəndli Millət Partiyası Nümayəndəsi vəzifəsində çalışdı.

15 aprel 1969-cu ildə Ankarada öldü.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2018-06-03 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2021-07-11.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]