Eduard Mane

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Eduard Mane
(fr. Édouard Manet)
Fotoqrafiya
Doğum tarixi: 23 yanvar 1832(1832-01-23)
Doğum yeri: Fransa, Paris
Vəfatı: 30 aprel 1883 (51 yaşında)
Vəfat yeri: Fransa, Paris
Vətəndaşlığı: Flag of France.svg Fransa
Stil: impressionizm

Eduard Mane(fr. Édouard Manet) - Fransız impressionist rəssamı. XIX əsrdə muasir mövzulu əsərlər çəkməyə başlamış ilk rəssamlardandır. Mane realizm cərəyanından impressionizm cərəyanına keçməkdə böyük rol oynamışdır. Eduard Mane Çəmənlikdə səhər yeməyiOlimpiya əsərləri ilə böyük uğur əldə etmişdir. Muasir dövrdə bu iki rəsm əsəri Modern mədəniyyətin başlanğıcı hesab olunur.

Həyatı və fəaliyyəti[redaktə]

Gənclik illəri[redaktə]

Eduard Mane 1832-ci ilin 23 yanvar tarixində Paris şəhərində varlı və kübar bir ailədə anadan olmuşdur. Anası fr. Eugénie-Desirée Fournier İsveç Kralı Karl Bernadottenin nəvəsi idi. Atası fr. Auguste Manet isə məhkəmə hakimi vəzifəsində çalışırdı və oğlununda özü kimi hüquq təhsili alıb, bu sahədə işləməsini istəyirdi. Dayısı fr. Charles Fournier Manenin rəssam olmasını istəyirdi və bu məqsədlə onu tez-tez Luvr muzeyinə aparırdı. 1845-ci ildə Mane dayısının məsləhətlərindən sonra rəssamlıq dərsləri almağa başladı. Bu dərslər əsnasında gələcəkdə Fransa Mədəniyyət Naziri vəzifəsində çalışacaq Antonin Proust ilə tanış oldu. Antonin Proust Eduard Mane ilə ömrünün sonlarına qədər dostluq etmişdilər.

1848-ci ildə, atasının təkidlərindən sonra təhsil naziriliyinə məxsus bir gəmi ilə Rio de Janeyro şəhərinə getdi. Dəniz donanmasına daxil olmaq üçün iki dəfə imtahan verdi, ancaq hər iki imtahandan hərbi biliklərinin az olması səbəbindən kəsildi. Atası Manenin hüquq və hərb sahəsində istedadının olmadığını gördükdə, onun rəssamlıqla məşğul olmasına icazə verdi. Mane 1850 - 1856-cı illərdə iri həcmli tarixi tabloların hazırlanması ilə məşğul olan Tomas Kounturn yanında çalışdı. Mane boş vaxtlarını Luvr muzeyində olan məhşur əsərlərinin sürətini çıxarmaqla keçirirdi.

1853 - 1856-cı illərdə Almaniya, İtaliyaHollandiya kimi ölkələrə səfərlər etdi. Bu səfərləri zamanı Frans Hals, Dieqo VelaskesFransisko Qoyya kimi rəssamların orjinal əsərləri ilə tanış oldu və Mane bu əsərlərdən çox təsirləndi. 1856-cı ildə Eduard Mane şəxsi emalatxanasını açdı.

Çəmənlikdə səhər yeməyi[redaktə]

Çəmənlikdə səhər yeməyi[1][2][3] və ya Çəmənlikdə piknik[4] (fr. Le déjeuner sur l'herbe) — Fransız impressionist rəssamı Eduard Manenin 1862-1863-cü illərdə yağlı boya ilə işlədiyi əsər. Tablo hal-hazırda Paris şəhərində Orsay muzeyində saxlanılır. Tabloda, çılpaq qadınla iki qara qeyimli kişi təsvir edilmişdir. Arxa fonda digər bir qadın isə suyun icərsində təsvir edilir. Eduard Mane Çəmənlikdə səhər yeməyi əsərini 1863-cü ildə tamamlayıb sərgilənmək üçün Paris Salonuna təqdim etmişdir.[5] Solonda rəsm əsərlərini qiymətləndirilməsi ilə məşğul olan komitə bu tablo ilə yanaşı daha 3.000 tablonu salonda nümayiş etdirməkdən imtina edir. İmtinanın əsas səbəbi kimi, əsərlərin lazımi keyfiyyətdə olmaması göstərilir. III Napoleonun əmri ilə məşhur muzey və salonlarda sərgilənməkdən imtina edilən tablolar Rədd edilənlər salonu adlı mərkəzdə toplanırdı. Çəmənlikdə səhər yeməyi tablosuda bu salonda sərgilənməyə başlanmışdır.[6]

O dövrə qədər Dieqo VelaskesFransisko Qoyya kimi ispan rəssamlardan təsirlənən Mane bu tabloda İntibah dövrü rəssamlarından təsirlənmişdir.[5] Mane, əsərin mövzusunu Tiziano Vekallionun Fiesta Campestre əsərindən, kompazisiyası isə Rafael Santinin hazırladığı, Markantonio Raimondinin yekunlaşdırdığı Parisin günahı adlı qravürdən götürmüşdür.[7][8] Tabloda olan tarixi cizgilərə baxmayaraq, iki kişinin çılpaq qadınla çəmənlikdə təsvir edilməsi, dövrün kübar cəmiyyəti tərəfindən birmənalı şəkildə qəbul edilməmişdir.[9] Çəmənlikdə səhər yeməyi həm mövzusu, həm də janrı baxımından sərgilənməyə başladığı gündən etibarən, ciddi mübahisələrə səbəb olmuşdur.[10]

Tabloda Eduard Manenin yaxın dostu və özüdə rəssam olan Viktoriya Meranut çılpaq qadın formasında, rəssamın qardaşları Qustav Mane və Eugen Mane isə qadının ətrafında olan qara qeyimli kişilər olaraq poza vermişdilər. Əsərin böyük mübahisələrə səbəb olmasından sonra, bir çox nüfuzlu şəxslər Eduard Maneni sərt tənqid etməyə başladılar. [11]

Bütün tənqidlərə baxmayaraq Manenin mövqeyni müdafiə edən şəxslərdə vardı. Emil Zolya, Stefan MalarmeŞarl Bodler kimi cəmiyyətin nüfuzlu şəxsləri əsəri müdafiə edənlər arasında idi. Realizm cərəyanın formalaşmasında Qustav Kubert və Eduard Manenin rolu böyükdür. Çəmənlikdə səhər yeməyi , OlimpiyaFolies Bergere küçəsində ki, Bar tabloları Modernizm cərəyanın ilk nümunələri hesab olunur.[12] Hər üç tablo Eduard Manenin ən uğurlu işlərindən sayılır. Qeyd edilən tablolar Pablo Pikasso, Mari Kasset, Pol SezannKlod Mone kimi dahi rəssamların yaradıcılığına öz təsirini göstərmişdir.[13] Bununla incəsənət dünyasında yeni cərəyanın İmpressionizmin əsası qoyulmuşdur[14]

İstinadlar[redaktə]

  1. Rəssamlar və Qadınlar. Metu Press, 2003. Səhifə 18
  2. Farthing, Stephen. Ölmədən əvvəl baxılmalı 1001 rəsm əsəri. Carette Kitabları. Avqust 2007. Səhifə 436. ISBN 978-975-92722-9-6
  3. Sérullaz 1991, səhifə 123
  4. Magalhaes, Roberto Carvalho. Möhtəşəm sənət əsərləri. Alfa kitab evi, 2008. Səhifə 832. ISBN 978-975-297-994-9
  5. 5,0 5,1 Walther 1992, səhifə 491
  6. White, Nicholas. The Family in Crisis in Late Nineteenth-century French Fiction. Cambridge University Press, 1999. ISBN 978-0-521-56274-4
  7. Rubin, James Henry. Manet's silence and the poetics of bouquets. Harvard University Press, 1994. Səhifə 47. ISBN 978-0-674-54802-2
  8. Brombert, Beth. Edouard Manet: Rebel in a Frock Coat. University of Chicago Press, 1997. Səhifə 125.ISBN 978-0-226-07544-0
  9. Brombert, Beth. Edouard Manet: Rebel in a Frock Coat. University of Chicago Press, 1997. Səhifə 131. ISBN 978-0-226-07544-0.
  10. Mauclair, Camille. The French Impressionists (1860-1900). BiblioBazaar, LLC, 2008. ISBN 978-0-554-28887-1
  11. Acton, Mary. Learning to look at modern art. Routledge, 2004. Səhifə 29. ISBN 978-0-415-23811-3
  12. Harris Jonathan P., Greenberg Clement, Fried Michael, Clark Timothy J. Writing back to modern art: after Greenberg, Fried, and Clark. Routledge, 2005. Səhifə 57. ISBN 978-0-415-32429-8.
  13. Discogs album cover, accessed 2010-09-05.
  14. Wittel Betina, Hermesch Robert, Breaux T. A. Absinthe, Sip of Seduction: A Contemporary Guide. Fulcrum Publishing, 2008. ISBN 978-1-933108-21-6. Sayfa 11

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]