Kəhriz

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Su Lağımı

'Su lağımı' (fars. كاريز‎) — qrunt sularını toplayaraq yerin üzünə çıxarmağa yeraltı qazıntı.

Maili lağım (hündürlüyü 1—14 m, eni 0,5—0,8 m) şəbəkəsindən ibarətdir. Su lağımları bir-biri ilə şaquli quyuların vasitəsilə birləşdirilir. Su lağımını peşəkar kənkanlar qazır. Əvvəlcə baş quyu, sonra isə qalan quyular qazılır. Su lağımı daş və ya bişmiş kərpiclə tağbəndvarı hörülür. Bəzən lağımın suyunu çoxaltmaq üçün su verən baş quyudan neçə istiqamətdə lağım atılır. Lağımın suyundan su təchizatında və suvarmada istifadə olunur. Lağım suyu təmiz və durudur. Lağımlar fəsillərdən asılı olmayaraq müntəzəm su verir. Lağım Yaxın Şərq, Orta AsiyaYuxarı Qafqaz üçün daha səciyyəvidir. Azərbaycanda lağım sistemi e.ə, 1-ci əsrdən mövcuddur.

Təbriz, Zəncan, Gəncə, Qarabağ, NaxçıvanBakıda geniş yayılmışdır. Həmdullah Qəzvini (14 əsr) Təbrizdə və onun ətrafında 900 lağım olduğunu bildirir. XIX əsrin sonu — XX əsrin əvvəllərində Gəncədə 30-dan çox, Ordubadda 40-a yaxın lağım olmuşdur. Bakıda vaxtilə İçərişəhər əhalisini içməli su ilə təmin edən 3 lağım aşkar edilmişdir. XX əsrin 60-cı illərinin əvvəlində Azərbaycanda 812 lağım olmuşdur.

Suvarma sistemində artezian quyularının geniş tətbiqi lağımlardan istifadəni arxa plana çəkmişdi. Lakin son dövrlərdə aparılmış araşdırmalar, lağımın suyu ilə suvarılan torpaqların verimliyinin artezaianlara nisbət daha çox olduğunu göstərib. Ona görə də artıq lağımların təmiri və onlardan istifadə olunmasına diqqət artırılmışdır.

VikiAnbarda Kəhriz ilə əlaqəli mediafayllar var.