İspaniya vətəndaş müharibəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
W21-1a.svg Bu səhifədə iş davam etməkdədir.

Müdaxilə etməyə tələsməyin!

  • Əgər məqalə yarımçıq qalıbsa, məqaləni yaradan istifadəçi ilə əlaqə qura bilərsiniz.
  • Səhifənin tarixçəsində məqalə üzərində işləmiş istifadəçilərin adlarını görə bilərsiniz.
  • Redaktələrinizi mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.
Bu şablon 7 gündən çox redaktə edilməyən məqalələrdən silinə bilər.

Bu məqalə sonuncu dəfə HulaguKaan tərəfindən redaktə olundu. 7 ay əvvəl. (Yenilə)


İspaniya vətəndaş müharibəsi
Caida del soldado en Cerro Muriano.jpg
"Loyalist əsgərin öldürülməsi". 5 sentyabr 1936-da əsgər Federiko Borrel Qarsiyanın öldürülməsi fotoqraf Robert Kapa tərəfindən lentə alınmışdır.
Tarix17 iyul 19361 aprel 1939
YeriKontinental İspaniya,
İspaniya Mərakeşi,
İspaniya Saharası,
Kanar adaları,
Balear adaları,
İspaniya Qvineyası,
Aralıq dənizi
NəticəsiMillətçilərin qələbəsi
Münaqişə tərəfləri

Flag of the Second Spanish Republic.svg İkinci İspaniya Respublikası
Flag of the Soviet Union (1936–1955).svg SSRİ
Flag of Mexico.svgMeksika
Flag of the International Brigades.svg İnterbriqadalar

Flag of Spain (1938–1945).svg Millətçi İspaniya
Flag of Italy (1861–1946).svg İtaliya Krallığı
Flag of the German Reich (1935–1945).svg Üçüncü Reyx
Flag of Portugal.svg Portuqaliya

Komandan(lar)

Flag of the Second Spanish Republic.svg Manuel Asanya
Hulian Besteyro
Fransisko Larqo Kabalyero
Huan Neqrin
İndalesio Prieto

Flag of Spain (1938–1945).svg Fransisko Franko
Qonzalo Keypo de Lyano
Emilio Mola
Hose Sanhurho
Huan Yagüe
Manuel Qoded Llopis
Migel Kabanelyas

Tərəflərin qüvvəsi

450 000 əsgər
350 təyyarə
200 artilleriya batareyası
(1938)

600 000 əsgər
600 təyyarə
290 artilleriya batareyası
(1938)

Ümumi itkilər
≈ 500 000 nəfər
Commons-logo.svg İspaniya vətəndaş müharibəsi Vikianbarda

İspaniya vətəndaş müharibəsi (isp. Guerra Civil Española və ya Guerra de España[1][2][3]) (17 iyul 19361 aprel 1939) – bir tərəfdən İkinci İspaniya Respublikası, solçu siyasi qüvvələr (respublikaçılar, loyalistlər), digər tərəfdən isə general Fransisko Frankonun rəhbərlik etdiyi sağçı, millətçi, mühavizəkarlar arasında baş verən və sonda üsyançı qüvvələrin qələbəsi ilə sona çatan münaqişə. Nəticədə İspaniyada respublika quruluşu devrilmiş və general Frankonun rəhbərlik etdiyi diktatura rejimi qurulmuşdur.

Müharibədən Əvvəlki Vəziyyət[redaktə | əsas redaktə]

İyul 1936, Hərbi Çevriliş Cəhdi[redaktə | əsas redaktə]

Silahlı Münaqişə[redaktə | əsas redaktə]

Mülki Əhalinin Bombalanması[redaktə | əsas redaktə]

Kilsənin Vətəndaş Müharibəsində Mövqeyi[redaktə | əsas redaktə]

Xarici qüvvələrin təsirləri[redaktə | əsas redaktə]

Represiya və Hərbi Cinayətlər[redaktə | əsas redaktə]

Müharəbənin Yekunu və Nəticələri[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat və İncəsənətdə Təsirləri[redaktə | əsas redaktə]

Tərəflər, səbəb və nəticələri[redaktə | əsas redaktə]

Milliyətçi general Frankoya Almaniya, İtaliyaPortuqaliya, respublikaçılara isə SSRİ, Meksika və ilk dövrlərdə Fransa hərbi, iqtisadi və siyasi dəstək verirdilər.

Respublikaçıların sıralarında mərkəzçilər, stalinistlər, sosialistlər, eyni zamanda çoxluq təşkil edən anarxist inqilabçılar yer alırdı. Onları əsasən AsturiyaKataloniya kimi sənaye bölgələrinin əhalisi dəstəkləyirdi.

Millətçilərə monarxist-karlistlər, monarxist-alfonsistlər, falanqistlər, "CEDA" (La Confederación Española de Derechas Autónomas) partiyasının tərəfdarları, katolik və konservativ təşkilatların nümayəndələri daxil idilər. Katolik kilsəsi də onlara açıq dəstək göstərirdi. Respublika əleyhinə döyüşən ispanlar öz mübarizələrini anarxizm və allahsızlığa qarşı "səlib yürüşü" kimi qəbul edirdilər. Frankoya əsas dəstək verən bölgələr NavarraQalisiya əyalətləri, BurqosSalamanka şəhərləri idi.

Ernest Heminquey, Corc Oruell, Marta Gellhorn və Robert Kapa kimi məşhurların əsərləri sayəsində bu münaqişə daim qərb cəmiyyətlərinin diqqət mərkəzində olmuşdur.

Üç il sürən və İspaniyada böyük itkiyə səbəb olan vətəndaş müharibəsi 1 Aprel 1939-cu ildə milliyətçilərin qələbəsi ilə başa çatmışdır. Müharibəni­n sonunda İspaniyada Frankonun 1975-ci ildəki ölümünə qədər sürən diktatorluq dövrü başlamışdır. Burbon sülaləsinin monarxiyası bərpa edilmişdilir.

  1. http://www.publico.es/politica/guerra-civil-debe-conocerse-guerra.html Publico.es saytında 28/10/2017 tarixli məqalə
  2. Avilés Farré, Juan (1998). Las grandes potencias ante la guerra de España. Arco Libros. ISBN 84-7635-300-6.
  3. Tusell, Javier; García Queipo de Llano, Genoveva (1993). El catolicismo mundial y la guerra de España. Biblioteca de Autores Cristianos. ISBN 84-7914-097-6.