Əbdülxaliq Qicdüvani

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Əbdülxaliq Qicdüvani
Şəkil yoxdur.jpg
Doğum tarixi 1103(1103-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Gicduvan, Özbəkistan
Vəfat tarixi 1199(1199-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri Özbəkistan
Peşəsi alim və şeyx

Əbdülxaliq Qicdüvani (1103-1199)—Nəqşibəndiyyənin şeyxi, mürşüdü.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Əbdülxaliq 1103-cü ildə Buxara yaxınlığında Gicduvan adlı qəsəbədə anadan olmuşdu."Risale-i Ṣaḥibiyyə" adlı əsərində (s. 95-96) anlatdığına görə atası, İmam Malik nəslindən, zahiri və batıni elmlərə vaqif bir alim olan Malatyalı Əbdülcəmil İmamdır. Düşmənləri tərəfindən şəhərdən çıxarılan Malatya sultanının taxtına dönməsini bacaran Əbdülcəmil, 113 yaşında olmasına rəğmən mükafat olaraq sultanın qızıyla evləndirilir.

Əbdülxaliq Gicdüvani yenə öz ifadəsinə görə, iyirmi iki yaşına qədər onu mənəvi övlad edən Xacə Xızırın tərbiyəsi altında qaldıqdan sonra Buxaraya gələn məşhur fəqih və mütəsəvvif Yusif Həmədaninin (ö. 1140) müridləri arasına qatıldı. Bəzi qaynaqlara görə Yusif Həmədani Buxaraya deyil, Səmərqəndə gəlmiş və Gicdüvani ona burada intisab etmişdir.

Nəqşibəndi təriqətinin ilk təməl əsaslarını quran Əbdülxaliq Qicdüvani Məvəraünnəhr və Buxara bölgəsində təsəvvüf və təriqət xidmətlərini davam etdirmişdir. Nəqşibəndiliyin “on bir əsasını” quran Qucdüvanidən Bahaəddin Nəqşibəndin “üveysi” yolu ilə feyz aldığı rəvayət edilir.

Əbdülxaliq Qucdüvaninin Bahaəddin Nəqşibənddən daha əvvəl ölməsinə baxmayaraq, aralarında məşrəb bənzərliyi səbəbiylə, üveysi bir yaxınlıq olmuşdur. Əbdülxalıq Qicdüvani də, Şahı Nəqşibənd də, xəfi zikri cəhri zikrə tərcih etmişlər.

Nəqşibəndiliyin on bir əsası Əbdülxaliq Qicdüvani tərəfindən tənzim edilmişdir.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. F. Meier, Zwei Abhandlungen über die Naqšbandiyya, Stuttgart 1994, s. 25;
  2. Kasım Kufralı, “Gucduvânî”, İA, IV, 820-821;
  3. S. Naficy, “G̲h̲ud̲j̲duwānī”, EI2 (İng.), II, 1077-1078;
  4. K. A. Nizami, “ʿAbd-al-Ḳāleq Ḡoǰdovānī”, EIr., I, 120-121.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]