Veysəl Qarani

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Veysəl Qərani
Üveys Bin Əmir-i Qərani
Şəkil yoxdur.jpg
Doğum tarixi: 594(594-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri: Yəmən, Mərib, Karen (Qarani) kəndi
Vəfatı: 657(657-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Awis al-Qarni mosque1, Ar-Raqqa.jpg

Veysəl Qərani (Üveys Qarani) (Ərəbcə: أويس القاراني, Farsca: اویس , : اویس قرنی, Pəncabca: اویس قرنی) (d. 594, Mərib vilayəti]] Karen (Qarani) kəndi, Yəmən - ö. 657), YəmənliTürk əsilli bir Müsəlman, Övliya, mistikFilosof.

Veysəl Qaraninin soyu Yəmən tayfalarından olan "Beni Murad" (Muradoğullarından) gəlir. Murad tayfasının karan (Karen) (Qarani) qəbiləsindəndir.Məhəmməd Peyğəmbər dövründə yaşamasına baxmayaraq onu heç görməmişdir. Dinimizdə ana sevgisinin böyüklüyüylə anlamlandırılmış bir din böyüyümüzdür. İbn Battuta Veysəl Qarani'nin Siffeyn döyüşü 'ndə Əli' nin ətrafında döyüşərkən öldürüldüyünü söyləyir. Veysəlin qəbri Suriya 'nın Ər-Rəqqə mühafazasındadır. Övliyalar vilayəti olan Bursa vilayətinin Osmanqazi mahalında Veysəl Qarani məhəlləsi və Məscidi vardır. Veysəl Qaraninin müxtəlif dövlətlərdə türbəsi var.

23 İyun 2014 tarixində türbəsi işid tərəfindən bombalanaraq yıxılmışdır. Adına bir digər Türbə isə Siirtın Baykan mahalında inşa edilmişdir. Veysəl Qarani soyundan Yaxın Şərqdə (Əsasən Türkiyə, Azərbaycan, Yəmən, Səudiyyə Ərəbistanı, Özbəkistan) və digər Müsəlman dövlətlərindən çox sayda nəsillər var. Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun Aslanbəyli kəndində qəbri yerləşir. Azərbaycan Respublikasının Zərdab rayonunun Seyidlər kəndinin bir neçə kilometrliyində və Ağdaş rayonunun Taxey, Sileyli kəndlərində Veysəl Qaraninin Ziyarətgahı və qəbri yerləşir. Azərbaycanın müxtəlif rayon və şəhərlərində (Əsasən Qazax, Ağstafa, Zərdab, Ağdaş) Veysəl Qarani soyundan gələn nəsillər var.

 Məhəmməd  dövründə yaşamasına baxmayaraq Peyğəmbəri heç görməmişdir. Anasına verdiyi

sözdən ötəri, Peyğəmbər Əfəndimizi görə bilmədiyi üçün səhabədən sayılmaz. Muhadramun 'dandır. Muhadram təbiri, hədisçilər ıstılahına görə həm cahiliyyə zamanını, həm də Peyğəmbərimizin Peyğəmbərlik zamanını

idrak edib də Əfəndimizi görmə şərəfinə nail olmadan, müsəlman olanlara verilən addır. Veysəl Qarani

həzrətləri də bunlar arasında sayılmaqdadır. (Əhməd Naim, Təcridi Sarih Tərcüməsi, 1/35).

Peyğəmbər Əfəndimiz, özünə hədiyyə olaraq hırkasını göndərmişdir.

Naaşını almağa gələn 3 qəbilənin daşıdığı tabutlarda da kəramət göstərərək göründüyü deyilir. Beləcə bu 3

ayrı qəbilənin yaşayış yerləri olan YəmənDəməşqdə olan türbələrinin yanında Siirt vilayətinin Baykan mahalının ziyarət diyarında də bir türbəsi olmuşdur. Yunus Əmrə tərəfindən şərəfinə, 'Yəmən illərində Veysəl Qarani' adlı şeir yazılmışdır.

Özünə göndərilmiş olan Hirka-ı Şərif, indi İstanbul Fətihdəki Hirka-ı Şərif məscidində, soyundan gələnlərin

himayəsindədir. Veysəl Qarani'nin, Din böyüklərimizin izah hekayələrində Peyğəmbər sevgisinin, ana

sevgisinin böyüklüyü izah edilmişdir. Onun bu böyük duyğuları indiki vaxtda belə bir çox insana nümunə olmalıdır

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Atasının adı Əmir olduğu üçün tam adı Üveys Bin Əmir-i Qarani'dir. Atasını 4 yaşında itirdi. Əli ilə tanış olduqdan qısa bir müddət sonra da Kufəyə getdi.

Siffeyn döyüşü əsnasında, Əli tərəfində döyüşmüşdür və 657-ci ildə vəfat etmişdir.

Veysəl Qarani türbələri[redaktə | əsas redaktə]

Veysəl Qaraninin bir çox yerdə türbələri vardır. Başlıcaları bunlardır:

  • Türkiyənin Siirt vilayətinin Baykan mahalında Veysəl Qarani Türbəsi
  • Suriyanın Dəməşq şəhərində
  • Yəmən’də Zabit qəsəbəsi Kənarında Məşhəd­i Şərif
  • Livanın Beyrut şəhərində
  • Türkiyənin Diyarbakır vilayətinin Kerap mahalında
  • Türkiyənin Bursa­-Gəmlik yolu üzərində Atıcılar. (Bursada eyni zamanda dəvəsinin çöküb iz buraxdığı daşda vardır).
  • Səudiyyə Ərəbistanının Hicaz bölgəsində
  • Hindistanda
  • İranın Xorasan bölgəsində

Üveys’îyyə - Sührəvərd’îyyə Silsiləsi[redaktə | əsas redaktə]

  • Məhəmməd
  • Ömər ibn Həttab
  • Əli bin Əbu Talib
  • Üveys Bin Əmir Əl-Qaranî
  • Musa b. YAzid Raî
  • Sultan Əbû İshak İbrahim Ədhəm
  • Şakîk Bəlhî- Əbû Əmr Əl-İstahurî
  • Əbu Cəfər əl-Həddad
  • Cünəyd Bağdadî
  • Mimşâd Dînəvərî
  • Ahmed Esved Dîneverî
  • Məhəmməd əl- Bəkrî
  • Kadı Vəcihüddîn Ömər əl-Bəkrî
  • İmam-i Qəzali
  • Əbu’n-Nəcib Sührəverdî
  • Şihâbəddîn Əbû Hafs Ömər əs-Sührəverdi

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

https://www.youtube.com/watch?v=dmXdwK1L8rY