2019 UEFA Avropa Liqası finalı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
2019 UEFA Avropa Liqası finalı
2019 UEFA Europa League Final programme.jpg
Turnir 2018–19 UEFA Avropa Liqası
Tarix 29 may 2019 (2019-05-29)
Yer Bakı Olimpiya Stadionu, Bakı
Matçın adamı Eden Hazard (Çelsi)[1]
Hakim Cian Luka Rokki (İtaliya)[2]
Tamaşaçı 51370[3]
HavaAçıq hava
21 °C (70 °F)
74% rütubət[4]
2018
2020

2019 UEFA Avropa Liqası finalı Avropa Liqasının 2018–19 mövsümünün final matçıdır. 29 may 2019-cu ildə Bakı Olimpiya Stadionunda[5] keçirilmişdir.

Finalda iki ingilis klubu – ArsenalÇelsi üz-üzə gəldi. Bu artıq onuncu turnir finalıdır ki, eyni ölkənin komandaları üz-üzə gəlir. Finalda 4–1 hesabı ilə qalib gələn Çelsi 2019 UEFA Super Kuboku çərçivəsində 2018–19 UEFA Çempionlar Liqası qalibi ilə üz-üzə gəlib.

Bu mövsümdən etibarən UEFA Avropa Liqasının finalı ilə UEFA Çempionlar Liqasının finalı eyni həftədə baş tutacaqdır.[6]. 2018-ci ilin martında UEFA matçda əlavə vaxtın oynanacağı təqdirdə komandalara dördüncü oyunçu əvəzetmə hüququnu verdi. Matçın start fiti Bakı vaxtı ilə 23:00-da səsləndi. Matçda həm də Avropa Liqası finalları tarixində ilk dəfə Video köməkçi hakimdən (VAR) istifadə olunmuşdu.[7]

Məkan[redaktə | əsas redaktə]

Finala ev sahibliyi edən Bakı Olimpiya Stadionu

Bu final Azərbaycanda keçiriləcək ilk UEFA turnirinin finalı oldu. Stadion həm də UEFA Avro 2020-nin bəzi oyunlarına ev sahibliyi edəcək.[8]

Seçimlər[redaktə | əsas redaktə]

İlk dəfə 9 dekabr 2016-cı ildə UEFA klub turnirlərinin finallarının keçirilməsiylə bağlı açıq təklif vermə prosesini başlatdı. Bununla bağlı assosiasiyalar öz maraqlarını 2017-ci ilin yanvarın sonuna kimi bildirməli idilər və rəsmi sənədləri həmin ilin 6 iyununa kimi təsdiqləməliydilər. [9]

UEFA 2017-ci ilin fevralın üçündə finalla maraqlanan 6 assosiasiyanın olduğunu desə də,[10] həmin ilin 7 iyununda sadəcə 3 federasiya UEFA-ya sənədlərini göndərmişdi.:[11]

2019 UEFA Avropa Liqası Finalı seçimləri
Ölkə Stadion Şəhər Tutum Qeyd
Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan Bakı Olimpiya Stadionu Bakı 69870 2019 UEFA ÇL finalına da seçim göndərmişdi
Flag of Spain.svg İspaniya Ramon Sançez Pizxuan Stadionu Sevilya 42500
Flag of Turkey.svg Türkiyə Vodafone Park İstanbul 41903 2019 UEFA Super Kubokuna da seçim göndərmişdi

Təkliflərin dəyərləndirilməsi 14 sentyabr 2017-ci ildə UEFA tərəfindən dərc edildi. Bakı Olimpiya Stadionu sentyabrın 20-si UEFA İcraiyyə Komitəsi tərəfindən finalın keçiriləcəyi stadion olaraq seçildi. Vodafone Park isə 2019 UEFA Super Kubokuna ev sahibliyi etmək hüququ qazandı.[12]

Finala gedən yol[redaktə | əsas redaktə]

Ətraflı bax: UEFA Avropa Liqası 2018/2019

Qeyd: E–ev, S–səfər oyunu

Flag of England.svg Çelsi Mərhələ Flag of England.svg Arsenal
Rəqib Nəticə Qrup mərhələsi Rəqib Nəticə
Flag of Greece.svg PAOK 1–0 (S) 1-ci matç Flag of Ukraine.svg Vorskla Poltava 4–2 (E)
Flag of Hungary.svg MOL Vidi 1–0 (E) 2-ci matç Flag of Azerbaijan.svg Qarabağ 3–0 (S)
Flag of Belarus.svg BATE Borisov 3–1 (E) 3-cü matç Flag of Portugal.svg Sportinq Lissabon 1–0 (S)
Flag of Belarus.svg BATE Borisov 1–0 (S) 4-cü matç Flag of Portugal.svg Sportinq Lissabon 0–0 (E)
Flag of Greece.svg PAOK 4–0 (E) 5-ci matç Flag of Ukraine.svg Vorskla Poltava 3–0 (S)
Flag of Hungary.svg MOL Vidi 2–2 (S) 6-cı matç Flag of Azerbaijan.svg Qarabağ 1–0 (E)
L qrupu birincisi
# Klub O Q H M V.Q B.Q ± Xal
1 Flag of England.svg Çelsi 6 5 1 0 12 3 +9 16
2 Flag of Belarus.svg BATE Borisov 6 3 0 3 9 9 0 6
3 Flag of Hungary.svg MOL Vidi 6 2 1 3 5 7 –2 7
4 Flag of Greece.svg PAOK 6 1 0 5 5 12 –7 3
Qrupdakı son nəticələr E qrupu birincisi
# Klub O Q H M V.Q B.Q ± Xal
1 Flag of England.svg Arsenal 6 5 1 0 12 2 +10 16
2 Flag of Portugal.svg Sportinq Lissabon 6 4 1 1 13 3 +10 13
3 Flag of Ukraine.svg Vorskla Poltava 6 1 0 5 4 13 –9 3
4 Flag of Azerbaijan.svg Qarabağ 6 1 0 5 2 13 –11 3
Rəqib Ümumi nəticə 1-ci matç 2-ci matç Finala doğru gedilən mərhələlər Rəqib Ümumi nəticə 1-ci matç 2-ci matç
Flag of Sweden.svg Malmö 5–1 2–1 (S) 3–0 (E) 1/16 final Flag of Belarus.svg BATE Borisov 3–1 0–1 (S) 3–0 (E)
Flag of Ukraine.svg Dinamo Kiyev 8–0 3–0 (E) 5–0 (S) 1/8 final Flag of France.svg Renn 4–3 1–3 (S) 3–0 (E)
Flag of the Czech Republic.svg Slaviya Praqa 5–3 1–0 (S) 4–3 (E) 1/4 Final Flag of Italy.svg Napoli 3–0 2–0 (E) 1–0 (S)
Flag of Germany.svg Ayntraxt Frankfurt 2–2 (3–4 pen.) 1–1 (S) 1–1 (ə.v) (E) Yarı Final Flag of Spain.svg Valensiya 7–3 3–1 (E) 4–2 (S)

Oyun öncəsi[redaktə | əsas redaktə]

Səfir[redaktə | əsas redaktə]

Pier van Hoydonk finalın ulduz səfiridir

Final üçün ulduz səfir Niderlandlı məşhur futbolçu, Feyenoordla 2001–02 UEFA Kubokunun həm bombardiri həm də qalibi olmuş Pier van Hoydonkdur.[13] O həm də 2002-ci il UEFA Super Kubokunda da Borussiya Dortmunda 2 qol vuraraq qələbənin qazanılmasında önəmli pay sahibi olmuşdu.[14]

Biletlər[redaktə | əsas redaktə]

Xatırlatmaq lazımdır ki, Bakı Olimpiya Stadionunun tutumu 68700 nəfərdir. Final üçün satışa 64000 bilet çıxarılır. Bunların 37500 biletlik hissəsi Azərbaycan futbol sevərlərinə təqdim edilir.[15] Buna hər iki finalda iştirak edən klubun tutacaqları 6000-lik yerlər də daxildir. Yerdə qalan 26500 bilet UEFA.com tərəfindən 4 qiymət kateqoriyasında satışa çıxarılır: €140, €90, €50 and €30. 4700 nəfərlik digər hissə isə yerli icraiyyə komitəsinə, təşkilatlara, ticari partnyorlara və sponsorlara, beynəlxalq telekanallara verilir.[16]

Kubok turu[redaktə | əsas redaktə]

Kubokun Azərbaycanda səyahət trayektoriyası
Qara Qarayev Cocuq Mərcanlıda avtoqraf verərkən

Kubokun səyahət trayektoriyası Avropadan, daha dəqiq desək Cenevrə avtosalonundan 5 mart 2019-cu ildə başladı. Sevilya, Berlin, London, Milan, MoskvaParis kimi şəhərləri gəzən kubok Bakıya 18 may 2019-cu ildə gəlib çatdı.[17] Kubok Avropa Liqasının səfiri olan portuqaliyalı futbolçu Nunu Rikardo tərəfindən şəxsən təhvil verilib. Bundan sonra kubok Azərbaycanın regionlarında səyahətə yollanıb və respublikanın ikinci böyük şəhəri qədim Gəncə və Cəbrayıl rayonunun 2016-cı ildə işğaldan azad edilmiş Cocuq Mərcanlı kəndində dayanıb.[18]

Qalmaqallar[redaktə | əsas redaktə]

Hər şey gözlənilmədən başladı. İlk hiddətlənən Bakıya getməyə heç hazırlaşmayan adam oldu – bu, Liverpulun alman baş məşqçisi Yürgen Klopp idi. O, finalın keçiriləcəyi günlərdə otellərdə və aviabiletlərə yüksək qiymətlərdən şikayətlənib və eyni zamanda deyib:

" Bakı… Bu cür qərar qəbul edən uşaqların səhər yeməyinə nə yediklərini bilmirəm. Anlayışım yoxdur ki, ora necə getmək olar, Bakıya müntəzəm reyslər varmı. Finalların keçirilməsi haqqında qərarlar daha düşünülmüş və əsaslandırılmış olmalıdır. Bu məsuliyyətsizlikdir. Bu cür qərarların necə qəbul edildiyini bilmirəm.[19] "

Bundan əlavə, finala maraq gözləniləndən çox az idi. Belə ki, Azərbaycana reysin az olması və viza problemi ingilislərin finala isti yanaşmamasına səbəb oldu. Bu səbəblərə biletin və Bakıda olan otel və hostellərin baha olması da təsir göstərdi.[20][21] Bu da azmış kimi, avropalıların Heydər Əliyev adına Beynəlxalq Hava Limanının çox kiçik olmasını deməsi, Azərbaycan tərəfinin hər iki London klubuna az yer ayırması bu qalmaqalları daha da qızışdırdı.[22] Bu söz-söhbətlərin nəticəsində London klublarına ayrılan, satılması nəzərdə tutulan 12000 biletin heç yarısı da satıla bilmədi. Nəticədə hər iki finalçı satılmayan biletlərdən imtina etdi.[23] Hətta, Arsenal klubu rəsmi açıqlama yayaraq UEFA-nın finalı Bakıda keçirmək qərarını "fiasko", "qəbul edilməz" bir vəziyyət olduğunu dilə gətirdi.[24]Bundan öncə isə Britaniya Xarici İşlər Nazirliyi Bakını səyahət edən ingilislərə diqqətli olmağı tövsiyə etmişdi.

Qalmaqalları qızışdıran daha bir futbolçu var idi: Henrix Mxitaryan. Azərbaycan tərəfi əvvəllər də erməni idmançıların ölkəyə gəliş və gedişində heç bir problemin olmadığını dilə gətirərək Mxitaryanın da təhlükəsizliyinə tam zəmanət verdiyini desə də, Arsenal Mxitaryanın komanda yoldaşları ilə birgə Bakıya gəlməməsi barədə qərar verdi.

UEFA prezidenti Aleksander Çeferin də Almaniyanın Der Spiegel jurnalına müsahibə verərək bu qalmaqallara münasibət bildirib. O, final oyununun Bakıda keçirilməsi qərarını müdafiə edib:

" Terror hücumlarının hədəfində olan Fransada Avropa çempionatını təşkil etməyi bacardıq. Futbol bu cür gərginliklərə görə dayandırılsa, gələcəkdə heç nə təşkil edə bilməyəcəyik.[25]
"

Açılış mərasimi[redaktə | əsas redaktə]

İngilis DJ Conas Blu finalın açılış mərasimində 150 nəfər rəqsçinin müşayiəti ilə performans sərgilədi.[26] [27]

Matç[redaktə | əsas redaktə]

Çelsi Flag of England.svg4–1Flag of England.svg Arsenal
Jiru Goal 49'

Pedro Goal 60'

Hazard Goal 65' (pen.)72'
Hesabat Aleks İvobi Goal 69'
Çelsi[4]
Arsenal[4]
GK 1 Flag of Spain.svg Kepa Arrizabalaqa
RB 28 Flag of Spain.svg Sezar Azpilikueta (K)
CB 27 Flag of Denmark.svg Andreas Kristensen Xəbərdarlıq на 68 dəqiqəlik 68'
CB 30 Flag of Brazil.svg David Luiz
LB 33 Flag of Italy.svg Emerson Palmiyeri
CM 7 Flag of France.svg N'Qolo Kante
CM 5 Flag of Italy.svg Jorjinyo
CM 17 Flag of Croatia.svg Mateo Kovaçiç Substituted off in the 76th minute 76'
RF 11 Flag of Spain.svg Pedro Xəbərdarlıq на 56 dəqiqəlik 56' Substituted off in the 71st minute 71'
CF 18 Flag of France.svg Olivye Jiru
LF 10 Flag of Belgium (civil).svg Eden Hazard
Əvəzetmələr:
GK 13 Flag of Argentina.svg Villi Kabalyero
GK 52 Flag of England.svg Ceymi Kamminq
DF 3 Flag of Spain.svg Markos Alonso
DF 21 Flag of Italy.svg Davide Zappakosta Substituted on in the 89th minute 89'
DF 24 Flag of England.svg Geri Kehil
DF 44 Flag of Wales.svg Etan Ampadu
MF 8 Flag of England.svg Ross Barkli Substituted on in the 76th minute 76'
MF 51 Flag of England.svg Konor Qalaqer
MF 55 Flag of England.svg Corc Mekekran
FW 9 Flag of Argentina.svg Qonzalo İquayin
FW 22 Flag of Brazil.svg Vilyan Substituted on in the 71st minute 71'
Baş məşqçi:
Flag of Italy.svg Mauritsio Sarri
Chelsea vs Arsenal 2019-05-29.svg
GK 1 Flag of the Czech Republic.svg Petr Çex
CB 5 Flag of Greece.svg Sokratis Papastatopoulos
CB 6 Flag of France.svg Loran Koselni (K)
CB 18 Flag of Spain.svg Naço Monreal Substituted off in the 66th minute 66'
RM 15 Flag of England.svg Enzli Meytlend-Nayls
CM 11 Flag of Uruguay.svg Lukas Torreyra Substituted off in the 66th minute 66'
CM 34 Flag of Switzerland.svg Qranit Caka
LM 31 Flag of Bosnia and Herzegovina.svg Sead Kolaşinaç
AM 10 Flag of Germany.svg Mesut Özil Substituted off in the 77th minute 77'
CF 9 Flag of France.svg Aleksandr Lakazet
CF 14 Flag of Gabon.svg Pier-Emerik Obameyanq
Əvəzetmələr:
GK 19 Flag of Germany.svg Bernd Leno
GK 44 Flag of North Macedonia.svg Dejan İliev
DF 12 Flag of Switzerland.svg Stefan Lixtştayner
DF 20 Flag of Germany.svg Şkodran Mustafi
DF 25 Flag of England.svg Karl Cenkinson
MF 4 Flag of Egypt.svg Mohamed Elneni
MF 29 Flag of France.svg Matteo Gündüzi Substituted on in the 66th minute 66'
MF 59 Flag of England.svg Co Villok Substituted on in the 77th minute 77'
FW 17 Flag of Nigeria.svg Aleks İvobi Substituted on in the 66th minute 66'
FW 23 Flag of England.svg Denni Uelbek
FW 49 Flag of England.svg Eddi Nketia
FW 87 Flag of England.svg Bukayo Saka
Baş məşqçi:
Flag of Spain.svg Unai Emeri

Oyunun adamı:
Eden Hazard (Çelsi)[1]

Hakim köməkçiləri:[2]
Filippo Meli (İtaliya)
Lorenzo Manqanelli (İtaliya)
Dördüncü hakim:[2]
Daniele Orsato (İtaliya)
Video köməkçi hakim:[2]
Massimilyano İrrati (İtaliya)

Statistika[redaktə | əsas redaktə]

Birinci hissə[28]
Statistika Çelsi Arsenal
Vurulan qollar 0 0
Ümumi zərbələr 5 4
Dəqiq zərbələr 2 0
Save-lər 0 2
Topa sahib olma 55% 45%
Korner zərbələri 3 3
Faullar 8 6
Ofsaydlar 1 1
Sarı kartlar 0 0
Qırmızı kartlar 0 0
İkinci hissə[28]
Statistika Çelsi Arsenal
Vurulan qollar 4 1
Ümumi zərbələr 9 11
Dəqiq zərbələr 6 2
Save-lər 1 2
Topa sahib olma 42% 58%
Korner zərbələri 4 2
Faullar 6 5
Ofsaydlar 0 2
Sarı kartlar 2 0
Qırmızı kartlar 0 0
Oyun sonu[28]
Statistika Çelsi Arsenal
Vurulan qollar 4 1
Ümumi zərbələr 14 15
Dəqiq zərbələr 8 2
Save-lər 1 4
Topa sahib olma 48% 52%
Korner zərbələri 7 5
Faullar 14 11
Ofsaydlar 1 3
Sarı kartlar 2 0
Qırmızı kartlar 0 0

Gəlir[redaktə | əsas redaktə]

UEFA Avropa liqasının 2019-cu il 29 may tarixində Bakı şəhərində keçirilən final oyunu nəticəsində Azərbaycana birbaşa nağd şəkildə təxminən 175 milyon manat vəsait daxil olub. İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin hesablamalarına əsasən, bu göstəricilər beynəlxalq kontekstdə media üzərindən əldə edilən dəyər, turistlərin xərcləmələri, çarter reyslərlə təyyarə parkına eniş edən təyyarələrə göstərilən xidmətdən əldə edilən gəlir, oyun ilə əlaqədar UEFA tərəfindən çəkilən xərclər və digər göstəricilər əsasında müəyyənləşdirilib. Gənclər və İdman NazirliyiAFFA-nın məlumatlarına görə, final oyunu ilə bağlı ölkəyə gələn xarici turistlərin sayı 37,4 min nəfər olub. Onların hesabına Azərbaycana 115 milyon manatlıq nağd vəsait daxil olub. İqtisadi dəyərin 1.25 milyon manatdan çoxu Avroliqanın final oyununun keçirilməsi üçün cəlb olunan işçilərin əmək haqları hesabına yaranıb. AZAL-dan daxil olan məlumatlarda isə 108 çarter reysi üçün alınan xidmət haqqının 687 min manatdan çox olduğu əksini tapıb.[29]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 "Çelsi 2019 UEFA Avropa Liqası kubokunun sahibidir !". Union of European Football Associations. 29 may 2019. https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2019/matches/round=2000995/match=2025487/postmatch/report/index.html.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 "Finalda iştirak edəcək hakimlər bəlli oldu". Union of European Football Associations. 13 may 2019. http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/newsid=2604900.html.
  3. 3,0 3,1 "Full Time Summary Final – Chelsea v Arsenal" (PDF). UEFA.com. Union of European Football Associations (29 may 2019).
  4. 4,0 4,1 4,2 "Tactical Lineups – Final – Wednesday 29 may 2019" (PDF). UEFA.com. Union of European Football Associations (29 may 2019).
  5. Финал Лиги Европы UEFA пройдет в Баку
  6. UEFA Europa League final 2019 to be played on 29 May
  7. "VAR UEFA turnirlərində istifadə edilir". Union of European Football Associations. 3 dekabr 2018. https://www.uefa.com/insideuefa/mediaservices/mediareleases/newsid=2586230.html.
  8. "Bakı Avropa Liqası finalına ev sahibliyi edəcək". UEFA.com. Union of European Football Associations (20 sentyabr 2017).
  9. "UEFA klub turnirlərinin final seçimləri". UEFA.
  10. "15 assosiasiya 2019-da keçiriləcək turnirlərin finalı ilə maraqlanır.". UEFA (3 fevral 2017).
  11. "Ten associations bidding to host 2019 club finals". 7 iyun 2017.
  12. "UEFA Executive Committee agenda for Nyon meeting". UEFA.com. Union of European Football Associations (7 sentyabr 2017).
  13. "Arsenal draw Napoli in pick of Europa League quarter-finals". Agence France-Presse. France 24. 15 aprel 2019. https://www.france24.com/en/20190315-arsenal-draw-napoli-pick-europa-league-quarter-finals.
  14. "Feyenoordun UEFA kuboku möhürü". BBC Sport (British Broadcasting Corporation). 8 may 2002. http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/uefa_cup/1973191.stm. İstifadə tarixi: 21 dekabr 2017.
  15. "Europa League final: supporter information". arsenal.com (Arsenal FK). 9 may 2019. https://www.arsenal.com/news/europa-league-final-supporter-info. İstifadə tarixi: 13 may 2019.
  16. "Bakıdakı finalda 37500 bilet əsas publikaya təqdim edilir". UEFA.com. Union of European Football Associations (28 fevral 2019).
  17. "Kia Motors ilk dəfə Avroliqa Kubok turunu start götürəcək". UEFA.com. Union of European Football Associations (28 fevral 2019).
  18. "Avropa Liqasının kuboku Cocuq Mərcanlıda". Oxu.az (19 may 2019).
  19. "Bakıdakı futbol finalı ətrafında qalmaqal. Qərəzli şərh". jam-news.net (20 may 2019).
  20. "Europa League final: Arsenal & Chelsea fans face difficult trip to Baku". BBC Sport. 9 may 2019. https://www.bbc.com/sport/football/48220247. İstifadə tarixi: 11 may 2019.
  21. "Liverpool, Tottenham, Chelsea and Arsenal fans criticise Uefa for final ticket numbers". BBC Sport. 11 may 2019. https://www.bbc.com/sport/football/48224809. İstifadə tarixi: 11 may 2019.
  22. Hughes, Matt (10 may 2019). "Baku airport 'too small to accommodate more Chelsea and Arsenal fans for Europa League final'". The Times. https://www.thetimes.co.uk/article/baku-airport-too-small-to-accommodate-more-chelsea-and-arsenal-fans-8w9tvm7l9. İstifadə tarixi: 12 may 2019.
  23. Thomas, Lyall (23 may 2019). "Arsenal and Chelsea to send back up to 6,000 unsold Europa League final tickets". Sky Sports. https://www.skysports.com/football/news/11959/11726913/arsenal-and-chelsea-to-send-back-up-to-6000-unsold-europa-league-final-tickets. İstifadə tarixi: 24 may 2019.
  24. Dean, Sam (16 May 2019). "Arsenal furious at Europa League final in Baku: 'It is unacceptable and cannot be repeated'". The Telegraph. https://www.telegraph.co.uk/football/2019/05/16/arsenal-furious-europa-league-final-baku-unacceptable-cannot/. İstifadə tarixi: 17 may 2019.
  25. "UEFA prezidenti Mxitaryanın Bakıya gəlməməsinə münasibət bildirib". 24 may 2019. https://oxu.az/sport/313529.
  26. "Jonas Blue to perform at UEFA Europa League final". 22 may 2019. https://oxu.az/sport/313143.
  27. Performansın uzaqdan çəkilmiş videosu
  28. 28,0 28,1 28,2 "Matçın statistikası" (PDF). UEFA.com. Union of European Football Associations (29 may 2019).
  29. Azərbaycan Avropa Liqasının finalından nə qədər qazanıb? Virtualaz.org