Albaniya iqtisadiyyatı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Paytaxt Tirana Albaniyanın iqtisadi mərkəzidir

Albaniya iqtisadiyyatıAlbaniya Respublikasının iqtisadiyyatı.

Əsas gəlir mənbəyi[redaktə | əsas redaktə]

İqtisadiyyatı bazar iqtisadiyyatına keçid durumundadır və mühacirlərin öz qohumlarına göndərdiyi vəsaitin, həmçinin İtaliyaYunanıstanın ildə 400–600 milyon dollarlıq maliyyə köməyi sayəsində inkişaf edir[1].

Özəlləşdirilmə[redaktə | əsas redaktə]

İqtisadiyyatın dövlətsizləşdirilməsinə 1990-cı illərin ortalarında başlanmış; torpağın, ticarət və xidmət, nəqliyyat və tikinti sahələrinin özəlləşdirilməsi 2000-ci illərin əvvəlində sona yetirilmiş; iri sənaye obyektlərinin, bank sisteminin özəlləşdirilməsi 2003-cü ildən sonra aparılmışdır[1].

Əsas istiqamətləri[redaktə | əsas redaktə]

Sənaye[redaktə | əsas redaktə]

Ölkənin sənaye istehsalının strukturunda hasilat və xammal emalı sahələri başlıca yerləri tutur[1]. Əsas mineral ehtiyatları neft, qaz, xrom filizidir. Burada həmçinin mis, nikel, dəmir filizi, liqnit, təbii bitum hasil edilir[1]. Mineral xammal hasilatı, xrom filizi istisna olmaqla, 1990-cı illərdə kəskin şəkildə azalmışdır[1].

Elektrik enerjisi istehsalının 97%-i dağ rayonlarındakı kiçik SES-lərdən alınır. 2002-ci ildə ölkədə 5,3 milyard kVt-s elektrik enerjisi istehsal olunmuşdur[1].

Emaledici sənaye 1960-1980-ci illərdən inkişaf etmişdir[1].

Neft emalı, neft məhsulları istehsalı, neft-kimya və kimya, əlvan və qara metallurgiya, metal emalı və maşınqayırma, sement, ağac emalı, mebel, toxuculuq, tütün, yeyinti – zeytun yağı, şəkər, balıq, meyvə konservləri və s. istehsalı müəssisələri fəaliyyət göstərir[1]. 1997-ci ildə ildə 360 min ton neft məhsulları istehsal olunmuşdur[1].

Kənd təsərrüfatı[redaktə | əsas redaktə]

Kənd təsərrüfatı ölkə iqtisadiyyatının aparıcı sahəsidir[1]. 2003-cü ildə kənd təsərrüfatının Ümumi Daxili Məhsuldakı payı 47,6% olmuşdur[1].

Meşəçilik[redaktə | əsas redaktə]

Ağac tədarükü yalnız daxili tələbatı ödəyir[1].

Turizm[redaktə | əsas redaktə]

1990-cı illərdən beynəlxalq turizm inkişaf etməyə başlamışdır[1]. 2003-cü ildə xidmətlərlə birlikdə beynəlxalq turizmin Ümumi Daxili Məhsuldakı payı 47,6% olmuşdur[1].

Əsas turizm mərkəzləri ölkənin cənub-qərbindəki Saranda kurortu, Vlyoradan Adriatik sahili boyunca Sarandayadək uzanan Güllü sahil, Durres rayonundakı çimərliklərdir[2]. Girokastra, Kruya, Bərat şəhərlərində orta əsrlərə aid qəsr və qalalar vardır[2].

ÜDM[redaktə | əsas redaktə]

Ümumi Daxili Məhsulun həcmi 12 milyard dollar təşkil edir[1]. ÜDM-in 70%-i xüsusi sektora məxsusdur[1].

Əhalinin vəziyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Avropanın ən kasıb ölkələrindən biri olan Albaniyada ölkə əhalisinin 30%-i yoxsulluq həddindən aşağı vəziyyətdə yaşayır[1].

Xarici iqtisadi əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

2002-ci ildə mal idxalı 1,5 milyard dollar, ixracı isə 340 milyon dollar olmuşdur[2].

Albaniyaya əsasən ərzaq, geniş tələbat malları, maşın və dəzgahlar, işlənmiş avtomobillər, gübrələr və s. gətirilir[2]. Xrom filizi, mis, nikel, bitum, tütün, çaxır ixrac edilir[2]. Əsas ticarət partnyorları İtaliya, Yunanıstan, TürkiyəAlmaniyadır[2].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 Albaniya iqtisadiyyatı // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası  : [25 cilddə] / baş red. M. K. Kərimov. — Bakı: “Azərbaycan Milli Ensiklopediyası” Elmi Mərkəzi, 2009. — I cild. — Səhifələrin sayı: 608. — Səh.: 297.  — 10 000 nüs. — ISBN 978-9952-441-02-4.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Albaniya iqtisadiyyatı // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası  : [25 cilddə] / baş red. M. K. Kərimov. — Bakı: “Azərbaycan Milli Ensiklopediyası” Elmi Mərkəzi, 2009. — I cild. — Səhifələrin sayı: 608. — Səh.: 298.  — 10 000 nüs. — ISBN 978-9952-441-02-4.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]