III Xoyski hökuməti

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin III Nazirlər Kabineti səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üçüncü hökumət kabineti - Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ali icra hakimiyyəti orqanı.[1]

II Hökümət kabinetinin buraxılması[redaktə | əsas redaktə]

Azətrbaycan Xalq Cümhuriyyətinin parlamenti işə başladıqdan sonra, Fətəli xan Xoyski parlamentdən hökumət kabinetinin istefasını qəbul etməsini xahiş etdi. Parlamentin bu istəyi qəbul etməsindən sonra, yeni hökumət kabinetinin qurulması da Fətəli xan Xoyskiyə tapşırıldı. Həsən bəy Ağayevlə məktublaşmalarından məlum olur ki, Fətəli xan Xoyski bu istəyi Həsən bəy Ağayevin çox saylı xahişindən sonra qəbul etmişdir.

III Hökümət kabinetinin qurulması[redaktə | əsas redaktə]

Dekabrın 26-da Fətəli xan Xoyski üçüncii hökumət kabinəsinin proqramı və tərkibi barədə Parlamentdə çıxış etdi. Müzakirələrdən sonra Parlament Fətəli xan Xoyski Hökumətinə etimad göstərdi. Hökumətdə Fətəli xan Xoyski Baş nazir portfeli ilə yanaşı xarici işlər naziri vəzifəsini də tutdu.[2]

Hökümət kabinetinin tərkibi[redaktə | əsas redaktə]

Nazirlər[redaktə | əsas redaktə]

Şəkli Adı, atasının adı və soyadı Vəzifəsi Müddət Doğulduğu/öldüyü il Partiyalığı
1
Fatali Khan Khoysky.jpg
Fətəli xan Xoyski
Nazirlər Şurasının sədri və xarici işlər naziri
26 dekabr 1918–14 mart 1919
1875–1920
bitərəf
2 Khalil bey Khasmamedov.JPG
Xəlil bəy Xasməmmədov
Daxili İşlər naziri
26 dekabr 1918–14 mart 1919
1875–1947
Müsavat Partiyası logo.jpgMüsavat Partiyası
3 Şəkil yoxdur-kişi.svg
İvan Protasov
Maliyyə naziri
26 dekabr 1918–14 mart 1919
?–?
Slavyan-Rus cəmiyyəti
4
Khudadat bey Malik-Aslanov.jpg
Xudadat bəy Məlikaslanov
Yollar naziri
26 dekabr 1918–14 mart 1919
1879–1935
bitərəf
5 Şəkil yoxdur-kişi.svg
Teymur bəy Makinski
Ədliyyə naziri
26 dekabr 1918–14 mart 1919
1874–?
?
6
Nesib bey Yusifbeyli (Mucadile. Birinci Hisse. Istiqlalin Beshiyi (2006)).JPG
Nəsib bəy Yusifbəyli
Maarif və dini etiqad naziri
26 dekabr 1918–14 mart 1919
1881–1920
Müsavat Partiyası logo.jpgMüsavat Partiyası
7
Aslan bey Sakikurdski.jpg
Aslan bəy Səfikürdski
Poçt-teleqraf və əmək naziri
26 dekabr 1918–14 mart 1919
1881–1937
sosialist
8
Mexmandarov 2.jpg
Səməd bəy Mehmandarov
Hərbi nazir
26 dekabr 1918–14 mart 1919
1855–1931
bitərəf
9
Rüstəm xan Xoyski.jpg
Rüstəm xan Xoyski
Sosial təminat naziri
26 dekabr 1918–14 mart 1919
1888–1939
bitərəf
10
Gindes.gif
Yevsey Gindes
Xalq səhiyyəsi naziri
26 dekabr 1918–14 mart 1919
1872–1952
Slavyan-Rus cəmiyyəti
11
Мирза Асадуллаев 2.jpg
Mirzə Əsədullayev
Ticarət və sənaye naziri
26 dekabr 1918–14 mart 1919
1875–1936
bitərəf
12
M.H.Hajinski.jpg
Məmmədhəsən Hacınski
Dövlət nəzarəti naziri
26 dekabr 1918–14 mart 1919
1875–1931
Müsavat Partiyası logo.jpgMüsavat Partiyası
13 Şəkil yoxdur-kişi.svg
Konstantin Lizqar
Ərzaq naziri
26 dekabr 1918–14 mart 1919
1882–1920
Slavyan-Rus cəmiyyəti
14
Khosrov bey Sultanov.jpg
Xosrov bəy Sultanov
Əkinçilik və dövlət əmlakı naziri
26 dekabr 1918–14 mart 1919
1879–1943
Müsavat Partiyası logo.jpgMüsavat Partiyası
15
Aliagha Hasanov.jpg
Əlağa Həsənov
Dövlət nəzarəti naziri
16 yanvar 1919–14 mart 1919
1871–1943

Hökümət kabinetinin hakimiyyət dövrü[redaktə | əsas redaktə]

III Hökümət kabineti 26 dekabr 1918–ci ildən 14 mart 1919-cu ilə qədər hakimiyyətdə qalmışdır.

Fəaliyyəti[1][redaktə | əsas redaktə]

Fətəli xan Xoyskinin təşkil etdiyi Hökumət kabinəsi ilə əlaqədar olaraq general Tomson bəyan etdi: "

" Fətəli xan Xoyski başda olmaqla yeni koalisiyalı Hökumətin təşkili ilə əlaqədar elan edirəm ki, müttəfiqlərin komandanlığı bu Hökuməti Azərbaycan ərazisində yeganə legitim yerli hakimiyyət orqanı kimi tanıyır və onu tamamilə müdafiə edir. "

Məmməd Həsən Hacınskinin Azərbaycan nümayəndə heyətinin tərkibində Paris sülh konfransına getməsi ilə əlaqədar 1919 il yanvarın ikinci yarısından dövlət nəzarəti naziri vəzifəsini Əlağa Həsənov icra etmişdir.

Ölkədə möhtəkirliyin və qiymətlərin artdığı, əhalinin bir qisminin sürətlə varlandığı, digər qisminin isə var-yoxdan çıxdığı bir şəraitdə Parlamentdə müxalifətdə olan "İttihad", "Əhrar", "Sosial-demokrat" fraksiyalarının üzvləri Hökuməti bu işdə fəaliyyətsizlikdə təqsirləndirməyə başladı. 1919 ilin yanvar-fevral aylarında keçirilən Parlament iclaslarında onlar tərəfindən Fətəli xan Xoyski Hökuməti kəskin surətdə tənqid edilirdi. Fevralın 5-də onlara geniş və çox əhatəli cavab verən Fətəli xan Xoyski deyirdi:

" "Siz bunu bilməlisiniz ki, Azərbaycanın istiqlalı hər dəqiqə təhlükədədir. Biliniz, indi elə

vaxtdır ki, nəinki bez və çit, hətta elə əhval çıxa bilər ki, Azərbaycan belə qalmaz, istiqlalımız gedər. Belə mühüm zamanda Hökumət işlərini Tağıyev fabrikasının bezi ilə ölçmək olmaz.

"

III Hökümət kabinetinin istefası[redaktə | əsas redaktə]

Haqsız tənqidlərlə barışmayan Fətəli xan Xoyski öz Hökumətinin istefası barədə Parlamentə məktub göndərir. Parlamentin fevralın 25-də keçirilmiş iclasında Xoyski Hökumətinin istefası qəbul olunur və yeni Hökumət təşkilinə qədər onlardan öz fəaliyyətlərini davam etdirmək xahiş olunur.

1919-cu ilin aprelində qurulacaq IV hökumət kabinetinin qurulması isə Nəsib bəy Yusifbəyliyə tapşırılır.[3]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti məqaləsi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (1918-1920). Parlament. (stenoqrafık hesabat), c.1-2, B., 1998
  2. Paşayev A., Açılmamış səhifələrin izi ilə, B., 2001; Aдpec-календары Aзepбaйджанской Pecnублики нa 1920 год, Б., 1920
  3. Aзepбaйджанская Демократическая Pecnублика (1918-1920). Законодательные акты (сборник документов), Б., 1998.