Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dördüncü hökumət kabineti

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dördüncü hökumət kabineti - Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ali icra hakimiyyəti orqanı.[1]

III Hökümət kabinetinin istefası[redaktə | əsas redaktə]

Haqsız tənqidlərlə barışmayan Fətəli xan Xoyski öz Hökumətinin istefası barədə Parlamentə məktub göndərir. Parlamentin fevralın 25-də keçirilmiş iclasında Xoyski Hökumətinin istefası qəbul olunur və yeni Hökumət təşkilinə qədər onlardan öz fəaliyyətlərini davam etdirmək xahiş olunur.

IV Hökümət kabinetinin qurulması[redaktə | əsas redaktə]

1919-cu ilin aprelində qurulacaq IV hökümət kabinetinin qurulması isə Nəsib bəy Yusifbəyliyə tapşırılır. 1919 il aprelin 14-də o, yeni yaratdığı kabinənin üzvlərini Parlamentə təqdim etdi. Nəsib bəy Yusifbəyli təşkil etdiyi Hökumətdə Nazirlər Şurasının sədri və daxili işlər naziri vəzifələrini tutdu.

Hökümət kabinetinin tərkibi[redaktə | əsas redaktə]

Hökümət kabinetinin hakimiyyət dövrü[redaktə | əsas redaktə]

IV Hökümət kabineti 14 aprel 1919-cu ildən 22 dekabr 1919-cu ilə qədər hakimiyyətdə qalmışdır.[1]

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Parlamentin 14 aprel tarixli iclasında çıxış edən Nəsib bəy Yusifbəyli elan etdi ki, xarici siyasət sahəsində onun kabinetinin başlıca məqsədi Azərbaycanın istiqlaliyyətinin böyük dövlətlər tərəfindən tanınması və dövlətin ərazi bü- tövlüyünü qoruyub saxlamaq uğrunda mübarizə, daxili siyasət sahəsində isə hər bir mədəni və demokratik ölkə üçün zəruri olan söz, mətbuat, yığıncaq və başqa azadlıqların təminatı, fəhlələrin əməklə, kəndlilərin torpaqla təminatı olacaqdır. Milli məsələdən bəhs edən Nəsib bəy Yusifbəyli qeyd etdi ki, Hökumət bütün qüvvəsini Azərbaycanın onun ərazisində yaşayan bütün millətlərin sevimli vətəni olmasına sərf edəcəkdir.[2]

Nəsib bəy Yusifbəylinin başçılıq etdiyi Hökumət öz fəaliyyəti dövründə xaricdən Denikin ordusu, daxildən isə bolşeviklərin Azərbaycana qarşı törətdikləri təhlükələrlə üzləş mişdi. Belə ki, 1919 il mayın 6-da bolşeviklərin gizli təşkilatının təşəbbüsü ilə Bakı Fəhlə Konfransı tərəfindən hazırlanan tətil şəhəri bürümüşdü. Parlamentin həmin gün keçirilmiş iclasında Hökumət adından çıxış edən Nəsib bəy Yusifbəyli demişdi:

" "Güman edirəm, bu tətilin iqtisadi deyil,

siyasi olduğunu, bilməyən yoxdur. Bu tətilin siyasi olduğunu tətil edənlər və tətil etdirmək istəyən adamların özləri də inkar etmirlər. Onlar məclislərində açıq deyirlər ki, biz gərək bütün Rusiyada, o cümlədən də Azərbaycanda Şura Hökuməti təşkil edək.

"

1919 ilin mayında Şimali Qafqazı və Dağıstanı ələ keçirən Denikin ordusu Cənubi Qafqazı, xüsusilə AzərbaycanGürcüstanı işğal təhlükəsi altında qoymuşdu. Yaranmış təhlükəli vəziyyət Azərbaycan Parlamentinin və Hökumətinin iclaslarında dəfələrlə müzakirə olunmuşdu.[3]

Denikin təhlükəsi ilə bağlı Parlament tərəfindən qəbul edilmiş qərarda göstərilirdi ki, mövcud Hökumət daxilindən bir heyət seçilməli və həmin heyət ölkənin müdafiəsini təşkil etməlidir. Bununla əlaqədar olaraq 1919 il iyunun 9-da Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin qərarı ilə 5 nəfərdən ibarət Dövlət Müdafiə Komitəsi yaradıldı. Komitənin tərkibinə Nazirlər Şurasının sədri, hərbi, yollar, xarici işlər və ədliyyə nazirləri daxil edildilər.

1919 il iyunun 11 -də Dövlət Müdafiə Komitəsi fövqəladə vəziyyət haqqında qərar qəbul etdi. Ölkədə Denikin təhlükəsinə qarşı səfərbərlik elan olundu. Həmin il iyunun 27-də Denikin ordusunun hücumundan müdafiə məqsədilə Azərbaycan - Gürcüstan hərbi-müdafiə sazişi imzalandı.[4]

IV Höküməy kabinetinin istefası[redaktə | əsas redaktə]

Kabinet və parlament daxili münaqişələrə görə IV kabinet də istefa verdi.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti höküməti maddəsi, Bakı, 2004.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (1918-1920). Parlament. (stenoqrafık hesabat), c.1-2, B., 1998
  2. Paşayev A., Açılmamış səhifələrin izi ilə, B., 2001
  3. Aдpec-календары Aзepбaйджанской Pecnублики нa 1920 год, Б., 1920
  4. Aзepбaйджанская Демократическая Pecnублика (1918-1920). Законодательные акты (сборник документов), Б., 1998