Balint Balaşşi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Balint Balaşşi
Fotoqrafiya
Doğum tarixi 20 oktyabr 1554(1554-10-20)[1][2]
Doğum yeri
Vəfatı 30 may 1594(1594-05-30)[1][2] (39 yaşında)
Vəfat yeri
Vətəndaşlığı
Fəaliyyəti şair, tərcüməçiyazıçı
Əsərlərinin dili Slovak dili, Türk diliMacar dili[1]
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Balint Balaşşi (mac. Gyarmati és kékkői báró Balassi Bálint, slovak. Valentín Balaša barón z Ďarmôt a Kameňa; 20 oktyabr 1554[1][2], Zvоlеn, Banska Bistritsa30 may 1594[1][2], Esterqom[3]) — Macarıstan[4][5][6] intibahının ən görkəmli şairlərinindən biri idi. Əsasən macar dilində yazırdı,[7] lakin latın, italyan, alman, polyak, türk, slovak, xorvat və rumın dillərində də danışa bilirdi. Müasir Macarıstanın lirik və erotik şeirinin banisidir.[7]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Balint Balaşşi Macarıstan Krallığının Zolyom (hal-hazırda Slovakiyanın Zvolen şəhəri) şəhərində anadan olmuşdur. Peter Bornemisa və anası Anna Sulyokdan təhsil almışdır. Polşada sürgündə olan atasına təsəlli vermək üçün Maykl Bokun Wurlzgertlein für die krancken Seelen əsərini tərcümə etmişdir, bu onun ilk işi idi. Atasının reabilitasiyası zamanı onu məhkəməyə aparmış və eyni zamanda 1572-ci ildə Macarıstan Krallığının paytaxtı Pressburqda (indiki Bratislava) keçirilən tacqoyma mərasimində iştirak etmişdir. Daha sonra isə orduda xidmət etməyə başladı və Şimal-şərqi Macarıstanda yerləşən Eqer qalasında zabit kimi türklərə qarşı vuruşdu. Burada kapitan temeşvarın qızı Anna Loşonçiyə aşiq oldu, lakin sevgisinə qarşılıq ala bilmədi. Lakin birinci həyat yoldaşının ölümündən sonra Anna Loşonçi Kristof Unqnad ilə ailə həyatı qurdu.

Balaşşi Annanı itirdikdən sonra onu nə qədər çox sevdiyini tərk elədi. Ona şeirlər həsr eməklə və hədiyyələr almaqla könlünü almağa çalışsa da, Anna öz əhdinə sadiq qaldı və həyat yoldaşını tərk eləmədi. Balaşşi öz sevgisini yalnız şeirlərində əbədiləşdirə bildi.

1574-cü ildə Balaşşi Stefan Batoriyə qarşı mübarizədə ona yardım etmək üçün Qaspar Bekeşin düşərgəsinə göndərildi; lakin qonun qoşunları məğlub oldu, özü isə yaralandı və əsir götürüldü. İki il əsirlikdə qaldı. Atası Yanoş Balaşşinin ölümündən qısa müddət sonra Macarıstana geri döndü.

1584-cü ildə dayısı qızı olan Kristina Dobo ilə ailə həyatı qurdu. Bu evlilik ona bir sıra uğursuzluqlar gətirdi. Həyat yoldaşının tamahkar qohumları hüquqi prosedurlarla onun bütün həyatını məhv elədilər və 1586-cı ildə ona və oğluna İslam dinini qəbul etdiyi haqqında edilən böhdanlardan və təqiblərdən qaçmaq üçün katolik dinini qəbul elədi. 1589-cu ildə Türkiyə ilə müharibəyə qoşulmaq üçün Polşaya dəvət olundu. Bu baş tutmadıqdan sonra 1591-ci ildə məyus şəkildə Macarıstana geri döndü. Orduya qoşuld və Esterqom-Vizivaroşun mühasirəsi zamanı həlak oldu. Hazırki Slovakiyanın Hibbe şəhərində dəfn edildi.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Balaşşi ailəsinin ailə ağacı:[8]

Ferenç Balaşşa
 
Orsolya Perenyi
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Balaş Sulyok
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
İmre Balaşşa
 
Melhior Balaşşa
 
Anna Turzo
 
Ziqmond Balaşşa
 
Yanoş Balaşşa
 
Anna Sulyok
 
Sara Sulyok
 
İştvan Dobo
 
Kristina Sulyok
 
Dyörd Boçkay
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Baltazar Balaşşa
 
İştvan Balaşşa
 
 
 
 
 
Balint Balaşşi
 
Ferenç Balaşşi
 
Damian Dobo
 
Ferenç Dobo
 
Kristina Dobo
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Katalin Haqimassi
 
İştvan Boçkay
 
Qabor Haller
 
İlona Boçkay
 
Mikloş Boçkay
 
Kristof Banfi
 
Yudit Boçkay
 
Dyörd Plaveç Xorvat
 
Krisztina Boçkay
 
Elizabet Boçkay
 
Kristof Batori
 
 
 
 
 


Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]