Bayan (Oğuz)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kənd
Bayan
A-Oguz.PNG
Oğuz rayonu
Ölkə Azərbaycan
Rayon Oğuz
Koordinatlar 41°01′32″ şm. e. 47°26′45″ ş. u. / 41.02556° şm. e. 47.44583° ş. u. / 41.02556; 47.44583Koordinatlar: 41°01′32″ şm. e. 47°26′45″ ş. u. / 41.02556° şm. e. 47.44583° ş. u. / 41.02556; 47.44583
Saat qurşağı UTC+04:00
Xəritəni aç/bağla
Bayan (Oğuz) (Azərbaycan)
Red pog.png

BayanAzərbaycan Respublikasının Oğuz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Bayan kənd inzibati ərazi vahidinin mərkəzidir. Rayon mərkəzindən 6 kilometr cənubda, Şəki–Qəbələ şose yolunun kənarında, Əlicançayın sağ sahilində, Alazan-Həftəran vadisindədir. Dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 450 metrdir. 1917-ci ildə Boyan variantında qeydə alınmışdır. Bayan kəndinin adı 24 Oğuz qəbiləsindən biri olan bayandurların adı ilə bağlıdır. "Bayan" sözü iki komponentdən ibarətdir: "bay" və "an" "Bay"ın ("bəy"in) ən qədim variantı "Avesta"da "baoq", "baqa", "baod" şəklində olub, "ağ işıq, sahib, ağa" mənaları daşıyır. Bay (bəy) – işıqdır, ali rəhbərdir, yaradıcıdır, Tanrıdır. "Bəy" (bay) Tanrı/Allah məzmunu ilə bu gün dünya xalqlarının çoxunun dilində "Boq" şəklində işlənir. "Bay"ın "dövlətli, zəngin, varlı", "böyük, ali" mənaları da (Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti) ilkin mənadan törəmişdir. "Bayan" sözündəki "an" cəmlik bildirir. Muğan (muğlar), İran (arilər), Turan (turlar-türklər) sözlərində olduğu kimi. Rayon mərkəzindən hərəkət edən rayondaxili və şəhərlərarası avtobus marşrutlarının əksəriyyəti Bayan kəndinin yanından keçir.

Toponimikası[redaktə | əsas redaktə]

  • Bayan oyk, sadə.
  • Daşkəsən r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Qoşqar çayının sol sahilində, dağ ətəyindədir;
  • Oğuz r-nunun Qumlaq i.ə.v.-də kənd. Xalxalçayın (Əlican çayının sağ qolu) sahilində, Alazan-Həftəran vadisindədir. 1917-ci ildə Boyan variantında qeydə alınmışdır. Toponimiyada bu söz çox vaxt türk dillərindəki bayan (qadın, xanım; varlı, dövlətli, zəngin) sözü ilə açıqlanılır. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, qədim abidələrin dilində baya (müasir Azərb. dilində bayaq") sözü də işlənmişdir ki, bu da əvvəlki, keçmiş, yaxın keçmiş" mənasını ifadə etmişdir. Bundan başqa, həmin sözün bayın variantı da işlənməkdədir. Qədim lüğətlərdə bayın "al qırmızı gül növü" kimi izah edilir. Tədqiqatçıların əksəriyyəti bu fikirdədir ki, bayan komponentli toponimlər qaraqalpaq, uyğur və qırğız xalqlarının tərkibindəki bayan adlanan türk qəbiləsinin adı ilə bağlıdır. Monqolustanda Bayan-Tümen, Bayan-Uleqey, Bayan-Xara, Bayan-Xonqor, Cənubi Azərb.-da Bayan, Bayandaş Buryat toponimiyasında Bayanqol və s. coğrafi adlar qeydə alınmışdır.[1]

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Kənddə orta məktəb, uşaq bağçası, texniki-peşə məktəbi, klub, kitabxana, poçt, 200 yerlik ATS, feldşer-mama məntəqəsi, XIX əsrin əvvəllərində tikilmiş məscid, ticarət və iaşə obyektləri var. Kəndin ərazisində turizm-istirahət obyektləri yaradılmışdır.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

  • Bayan kəndinin əhalisi 1724 nəfərdir.

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]