Həbib Sahir

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox auteur.png
Həbib Sahir
Fotoqrafiya
Doğum tarixi
1903(1903-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Tərk
Vəfatı 1988(1988-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri Tehran
Vəfat səbəbi İntihar etmişdir
VətəndaşlığıFlag of Iran.svg İran
Həbib Sahir

Həbib Sahir — Azərbaycan və türk ədəbiyyatı tədqiqatçısı, tərcüməçi, yazıçı.

Həyatı və təhsili[redaktə | əsas redaktə]

Həbib Sahir 1903-cü ildə Şərqi Azərbaycan ostanında yerləşən Tərk şəhrində dünyaya gəlib. Hələ kiçik yaşlarda olduğu zaman ailəsi ilə birlikdə Təbrizə köçüb və orda yaşamışdır[1]. Atasını çox erkən itirib. H.Sahir ilk təhsilini mollaxanada alıb. Orta məktəbdə Məhəmmədhüseyn Şəhriyarla birgə oxuyub. İstanbul Universitetində tarix və coğrafiya fakültəsini bitirir. İstanbulda olarkən özünə "Sahir " ləqəbini götürür.[2]

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Təhsilini bitirdikdən sonra Güney Azərbaycana qayıdıb. Qəzvin və Tehranda məktəblərdə dərs dməyə başlayır. Türk və fransız şerinə yaxından bələd olan Sahir Lamartinin məşhur "Göl" poemasını Azərbaycan türkcəsinə tərcümə edir. Həbib Sahir eyni zamanda, Azərbaycanın görkəmli şairi Tağı Rüfətin şagirdi də sayılır. Tağı Rüfət Fransada təhsil almış və çağdaş fransız şerini örnək götürərək, şerdə yeniliyi, çağdaşlığı və sərbəstliyi müdafiə edirdi. O, fransız poeziyasına dayanaraq, fars dilində sərbəst şerlər yazırdı. Gənc Həbib sərbəst şeri əvvəllər ustadı Rüfət kimi farsca yazmağa başlamışdır. Amma onun bu xarici bir dildə yazmağı çox çəkmir.

Həbib Sahirin Azərbaycan türkcəsində yazmasının səbəblərindən biri də Güney Azərbaycanda Pişəvəri hökumətinin buraxdığı iz idi. Milli hökumət Tehran ağalarının qanlı əlləri ilə süquta yetirildikdən sonra o, müəllim işlədiyi məktəbdən qovularaq sürgünə göndərilmişdi. Ustad şair mübarizəyə qoşulmazdan öncə romantik bir şair idi. Onun poeziyasında təbiətin gözəlliyi, varlığın sirri, qəribəliyi, anlaşılmazlığı ana motiv kimi özünü qabarıq şəkildə göstərirdi. Ustad Sahir yavaş-yavaş ictimai romantizmə yönələrək bu dövrdən başlayaraq yeni bir fəza qazanır. Azərbaycan təbiətinin gözəlliyi və insanın belə bir gözəl təbiətdə, mühitdə yazıqcasına yaşaması onun şerlərinin əsas mövzusuna çevrilir. Dünyanı qara romantik gözlə görən ustad millətinin, Azərbaycan türklərinin, ölkəsi Güney Azərbaycanın dərdini öz dərdi bilirdi.[2]

Yazdıqlarından nümunələr[redaktə | əsas redaktə]

Həbib Sahir şah və mövcud rejimlə mübarizə aparmaqla yanaşı, geriçiliyə, xurafat, ehkamçılıq, dərvişçiliyə qarşı da çıxış edərək güney azərbaycanlıları azad, sərbəst və çağdaş bir millət olmağa çağırırdı. Ona görə də farsca yazan bir sıra Azərbaycan şairlərini kəskin tənqid edərdi.

"Mən əsir ellərimin şairiyəm" şerində Güney Azərbaycan ziyalısının faciəsindən bunları yazır:

" Yanar əflakda minlərlə çıraq,

Bizə bir şam, bir avizə də yox.

Qovalarkən məni hər gün möhlət,

Qapımı döymədədi hər gecə qəm.

Hər azadə elin şairi var,

Mən əsir ellərimin şairiyəm...[3]

"

O, "Səhər işıqlanır" kitabında Milli Hökumətin süqutundan sonra ötən dövrü nəzərdə tuturaq yazırdı ki:

" O qanlı və yaslı payızdan artıq 32 payız keçib, amma hələ yaralar sağalmayıb... Bununla belə soyuq güllər altında közlər qaldı... Uzun illərdən, o qanlı faciədən sonra, deyəsən, səhər işıqlanır. "

Ana dilini tərənnüm etməsi:

" Ana dili şirin olar,

Bizim türkü şirin dildir,

Xoş sədalı, zəngin dildir.

Dil günəşdir, işıq saçar,

Azadlığa qapı açar...

"

Ölümü[redaktə | əsas redaktə]

Ustadı Tağı Rüfət S.C.Pişəvərinin rəhbərliyi ilə qurulan Azərbaycan Milli Hökumətindən qabaq millətimizə qarşı edilən zülmlərə, ədalətsizliyə və həqarətə dözməyərək intihar etmişdi. Təqiblərə məruz qalan Həbib Sahir də eynən hərəkət edərək güney azərbaycanlıların İslam inqilabından sonrakı illərdə üzləşdiyi ədalətsizliyə və təhqirlərə dözməyərək, habelə rejimin ona qarşı edəcəyi təzyiq və işgəncələri göz önünə gətirərək, 85 yaşında Tehran yaxınlığındankı Aria şəhərində yaşadığı mənzilin pəncərəsindən özünü asdı. Tehranın “Beheşt-e Zəhra” qəbiristanlığında dəfn olunub.[2]

Kitabları[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://www.tarkli.ir/elmoadab/habibsaher/
  2. 2,0 2,1 2,2 Həbib Sahirin həyatı
  3. Mən əsir ellərimin şairiyəm