Həmid Məmmədzadə

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Həmid Məmmədzadə
Şəkil yoxdur-kişi.svg
Doğum tarixi 1924(1924-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Təbriz, İran
Dəfn yeri Almaniya, Neu-Ulm qəbristanlığı
Fəaliyyəti yazıçı

Həmid Rza oğlu Məmmədzadə (1924 - 1965) — azərbaycan əsilli İran yazıçısı, ədəbiyyatşünas.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Həmid Rza oğlu Məmmədzadə 1924-cü ildə Şərqin qədim mədəniyyət beşiyi olan Təbriz şəhərində dünyaya göz açıb. İlk təhsilini Təbrizin «Nəcat» və «Pərvəriş» məktəblərində alıb. 1942-ci ildə Təbrizin nüfuzlu təhsil ocaqlarından hesab olunan Darül-müəllimində oxuyub. Ərdəbilin «Səfəvi», «Puranduxt» və «Sənan» adlı məktəblərində pedaqoji fəaliyyəti iki il davam etmişdir. Orta məktəbdə müəllimlik etdiyi illərdə ölkə ictimai və siyasi hadisələrlə zəngin olmuşdur. O, Təbrizə qayıtdıqdan sonra həm müəllimlik edir, həm də yeni yaranan Azərbaycan Demokrat Cavanlar təşkilatında və onun orqanı olan «Cavanlar» qəzetinin fəaliyyətində yaxından iştirak edir. Sonra isə Təbriz universitetinin tarix və ədəbiyyat şöbəsinə daxil olur.

Həmid Məhəmmədzadənin dəfni Tabutun üstünə üç rəngli bayrağımız salınıb

H.Məmmədzadə ilk məqalələrini 1946-cı ildə Təbrizdə "Azad millət", "Cavanlar" qəzetlərində çap etdirir.

1946-cı ildə 21 Azər hərəkatının xəyanət nəticəsində yatırılmasından sonra Həmid Məmmədzadə də bir çox döyüş və mübarizə dostları kimi Bakıya köç etməli olur. Düşdüyü yeni mühit onun təhsilini davam etdirmək sahəsində yeni perspektivlər açır. O, əvvəlcə Azərbaycan Ali Partiya məktəbində, eyni zamanda Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsində təhsilini davam etdirir. Ali məktəbi bitirən Məmmədzadə Azərbaycan Elmlər Akademiyası Nizami adına Dil və Ədəbiyyat İnstitutunun aspiranturasuna daxil olur. Burada işlədiyi illərdə «İnqilabçı, junralist, yazıçı Pişəvəri (həyatı, mühiti, yaradıcılığı)» mövzusunda elmi iş yazaraq fılologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsinə layiq görülür. İnstitutda baş elmi işçi işlərkən «Axundov və Şərq» mövzusunda doktorluq dissertasiyasıı müdafiə edir. Bundan sonra o, Nizami adına Azərbaycan Ədəbiyyatı muzeyində elmi fondlar şöbəsinin müdiri, Yaxın və Orta Şərq Xalqları İnstitutunun İran filologiyası şöbəsinin böyük elmi işçisi vəzifələrində işləməyə başlayır.

H. Məmmədzadə bir qələm sahibi kimi publisistik yaradıcılığa qeyd etdiyimiz kimi, 1946-cü ildə Təbridə nəşr edilən «Azad millət» və «Cavanlar» qəzetlərində çıxan məqalələri ilə başlamışdır. İlk hekayələri isə «Pioner» və «Azərbaycan» jumallarında dərc olunmuşdur.

H.Məmmədzadə M.F.Axundov, Əlişir Nəvai, Hafiz Şirazi, Şəhriyar, Mirz Ağa Təbrizi, M.Ş.Vazeh və başqalarının ədəbi yaradıcılığına aid çox dəyərli sənədlər,tapıntılar toplayıb nəşr etdirir. Onun M.T.Zehtabi, Rza Qazi, Əbülfəz Hüseyni, Əli Tudə və başqaları ilə yazışmaları var. Ən maraqlı əsərlərindən olan "M.F.Axundov və Şərq", "Məşrutə inqilabi ərəfəsində və dövründə İran ədəbiyyatı", "Bahar Şirvani", Seyid Cəfər Pişəvəri", “Təbriz xatirələri" və s. əsərləri bu gün də öz aktuallığını saxlayır. Bədii yaradıcılıq nümunələri olan "Fədai" povesti, "Şimal hekayələri", "Oğurlanmış abidə", "Təbriz təbəssümü", "Azadlıq həsrəti" və s. hekayələri də maraqlı mövzulara həsr olunub. "1941-45-ci illərdə Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatı", " İnqilabdan sonrakı dövrdə Cənub şeirində Vətən və Vətənpərvərlik motivləri", "Molla Nəsrədin jurnalı Təbrizdə", "Cənubi Azərbaycan şairi Səhənd haqqında", "Sadiq bəy Sadiqi Əfşar", “Milli azadlıq hərəkatının tərənnümçüsü", "Abbas Pənahi (Makulu)", Məhəmmədi Müdərrisi-Təbrizi", "Cənub folkloru", "Azəroğlu", Səttarxan haqqında roman, Heydər Əmioğlu haqqında roman, "Şeyx Məhəmməd Xiyabani", "Zeynəlabdin Marağayi", "Həmid Nitqi" və s. elmi məqalələrində isə H.Məmmədzadə bir çox problemlər, şəxsiyyətlərdən bəhs etməklə cənub mövzusunu daha da genişləndirmişdir.

Son illərdə İranda yaşayan ədib hekayələrini və ədəbi-tənqidi məqalələrini müntəzəm olaraq türkdilli mətbuatda çap etdirmişdir. O, uzun müddət Azərbaycan dilində nəşr edilən «Varlıq» dərgisi ilə əməkdaşlıq etmiş, «Yol» adlı ədəbi, ictimai-siyasi jurnalın təsisçilərindən biri olmuşdur. Həmid Məmmədzadə 1947-ci ildən Cənubi Azərbaycan Yazıçılar Cəmiyyəti idarə heyətinin, 1958-ci ildən isə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzü olmuşdur. O, harada yaşamasından asılı olmayaraq həyatının bütün mərhələlərində Azərbaycan ədəbiyyatının, habelə Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığının şərəfini yüksək tutmuş və onun elmi-ədəbi dəyərlərinin keşiyində dayanmışdır.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]


Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]