Hersoq

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Monarxiya
Heraldic Royal Crown (Common).svg
Cetro.svg
Portal silver.svg
redaktə

Hersoq (kişi), hersoginya (qadın) (alm. Herzog, fr. duc, ing. duke, it. duca lat. dux) qədim germanlarda əsli-nəcabətli nəsildən seçilmiş hərbi rəhbər, orta əsrlərdə tayfa başçısı (knyaz), feodalizm dövrünün sonları, kraldan sonra birinci iri torpaqlara və mülklərə sahib, vassal statuslu mülkədarlara verilən titulu. Onun malik olduğu əraziyə hersoqluq deyilir.

Frank Dövlətinin böyüməsi, german hersoqlarının kral səlahiyyətlərini əldə etməsinə səbəb olur. Lakin sonralar mərkəzləşdirmə siyasəti aparan imperator Böyük Karl (768—814), separatizm meyillərinə qarşı mübarizə apararaq hersoqluqları ləğv edir. Böyük Karlın müxtəlif tayfa və xalqları birləşdirməklə yaratdığı imperiya onun ölümündən sonra parçalandı. Fransa, İtaliyaAlmaniya ərazilərində hersoqluqlar yenidən meydana çıxmış olurlar. İngiltərədə hersoq titulu şahzadədən sonra, markizdən öndə gəlir. Avstriyada şahzadələri fərqləndirmək üçün onlara 1453 cü ildən etibarən “erçhersoq” ya “arxhersoq” ya da “arxduk” titulu verilirdi.

Rusiya İmperiyasında hersoq titulu knyaz tituluna bərabər tutulurdu. Aleksandr Menşikov yeganə rus zadəganıdır ki, “İjor hersoqu” titulunu daşımışdır.

Hersoqluq[redaktə | əsas redaktə]

Adətən hersoqun hökmranlığı altında olan monarx dövləti hersoqluq adlandırılır. Hersoqluqda dövlət idarəçiliyi əsasən tarixi dövlətlərdə monarxiyanın mütləq formasına, müasir dövrümüzdə isə parlamentar ya konstitusion idarə üsuluna əsaslananır.

Hersoq tacları[redaktə | əsas redaktə]

Oxşar titullar[redaktə | əsas redaktə]

  • Knyaz (rus. kнязь) qədimdə slavyanlarda monarx titulu. Daha sonralar feodal monarx dövlətinin başçısı.
  • “Fürst” (alm. Fürst, ing. first = birinci) — ali aristokrat titulu — “hersoq”.
  • “Qrosfürst” (alm. Grossfürst, — “Böyük knyaz”, “Böyük hersoq”, “Erçhersoq” ya “Arxhersoq”
  • “Kurfürst” (alm. Kurfürst, hərfi — “seçilən–knyaz” , alm. kür — “seçim, seçilən” və alm. Fürst — “knyaz”; lat. princeps elector imperii)
  • Qraf, qrafinya(alm. Graf; lat. comes anlamı “yoldaş”), fr. comte, ing. earl və yaxud count) — Qərbi Avropada zadəgan titulu. Onun malik olduğu əraziyə qraflıq deyilir.

Müasir hersoqluq və hersoqlar[redaktə | əsas redaktə]

Böyük hersoq Henri

Müasir dövrümüzdə yeganə “Böyük hersoq” titulu Lüksemburqda saxlanılmaqdadır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]