Mahmudlu (kənd, Cəbrayıl)

Mahmudlu
Mahmudlu
	39°19′23″ şm. e. 47°09′52″ ş. u.HGYO
Ölkə	Azərbaycan
Region	Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonu
Rayon	Cəbrayıl rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Mərkəzin hündürlüyü	260 m
	Xəritəni göstər/gizlə Mahmudlu

Mahmudlu^[1]^[2] — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun Karxulu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.^[3]

Etimologiyası

Kəndin adı orada məskunlaşmış Mahmudlu tayfasının adı ilə bağlıdır. Tayfanın adı isə mənşəcə Avşar boyuna mənsub olan və bu nəslin əsasını qoymuş Mahmud bəy Avşarın adı ilə əlaqədardır. "Mahmudlu" toponimi "Mahmudun nəslindən olanlar", "Mahmuda tabe olanlar" mənasını daşıyır.^[4] Bu tayfa adı Azərbaycanın digər bölgələrində (məsələn, Füzuli və Şəmkir) rast gəlinən eyniadlı yaşayış məntəqələri ilə eyni kökə malikdir.

Tarixi

Mahmudlu tayfası tarixən Qarabağ xanlığının siyasi və hərbi həyatında mühüm rol oynamış, Arasbar mahalının əsas aparıcı qüvvələrindən biri olmuşdur. Tayfanın tarixi birbaşa tərəkəmə (maldar köçəri) həyat tərzi ilə bağlıdır.

Tərəkəmə həyat tərzi və köç yolları

Mahmudlular klassik tərəkəmə ənənələrinə sadiq qalaraq, ilin fəsillərinə uyğun olaraq yaylaq-qışlaq həyatı sürmüşlər. Tayfanın qışlaqları Araz çayı sahilindəki bərəkətli düzənliklərdə (indiki Cəbrayıl rayonu ərazisində), yaylaqları isə Qarabağ silsiləsinin yüksəkliklərində — Sarıbaba, Qırxqız və Murovdağ ətəklərində yerləşirdi. Hər ilin yaz aylarında minlərlə xırda və iri buynuzlu heyvan sürüləri ilə dağlara köç edən Mahmudlu tərəkəmələri, bu yolla həm də bölgənin heyvandarlıq iqtisadiyyatının sütununu təşkil edirdilər.^[5]

Çar Rusiyası və Sovet dövrü

1823-cü ilə dair Rus sənədlərində Mahmudlu obasının vergi verən və torpaq sahibi olan nüfuzlu bir icma olduğu qeyd edilir. XIX əsrin sonlarından etibarən Rusiya imperiyasının köçəri tayfaları oturaq həyata keçirmə siyasəti nəticəsində Mahmudluların bir hissəsi indiki Mahmudlu kəndinin əsasını qoyaraq əkinçiliklə də məşğul olmağa başlamışlar.^[6] SSRİ dövründə kənddə dəmir yolu stansiyasının tikilməsi ilə Mahmudlu strateji logistika mərkəzinə çevrilmişdir.

Müasir dövr

Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmiş, lakin İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı — 4 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən azad olunmuşdur.

Əhalisi

Mahmudlu tayfası — Azərbaycan xalqının formalaşmasında iştirak edən qədim türk mənşəli tayfalardan biridir. Tarixi mənbələrə və etnoqrafik tədqiqatlara əsasən, Mahmudlular 24 Oğuz boyundan biri olan Avşar (Afşar) elatının bir qoludur. Tayfa adını onun əsasını qoyan Mahmud bəy Avşardan almışdır.^[7]

İstinadlar

↑ "Karabakh Digital Geoinformation System". qrgs.emlak.gov.az. İstifadə tarixi: 2 iyun 2025.
↑ "Google Maps". Google Maps (ingilis). İstifadə tarixi: 21 noyabr 2025.
↑ Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı, 2024" (PDF) (az.). stat.gov.az. 28 fevral 2024. 14 mart 2024 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 5 aprel 2024.
↑ Ənvər Çingizoğlu, "Mahmudlu tayfası", "Soy" dərgisi, Bakı, 2008.
↑ Ənvər Çingizoğlu, "Mahmudlu tayfası", "Soy" dərgisi, 2008.
↑ Описание Карабахской провинции, составленное в 1823 году. Тифлис, 1866.
↑ Ənvər Çingizoğlu, Avşarlar, Bakı, "Şuşa", 2008.

[1] "Karabakh Digital Geoinformation System". qrgs.emlak.gov.az. İstifadə tarixi: 2 iyun 2025.

[2] "Google Maps". Google Maps (ingilis). İstifadə tarixi: 21 noyabr 2025.

[3] Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı, 2024" (PDF) (az.). stat.gov.az. 28 fevral 2024. 14 mart 2024 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 5 aprel 2024.

[4] Ənvər Çingizoğlu, "Mahmudlu tayfası", "Soy" dərgisi, Bakı, 2008.

[5] Ənvər Çingizoğlu, "Mahmudlu tayfası", "Soy" dərgisi, 2008.

[6] Описание Карабахской провинции, составленное в 1823 году. Тифлис, 1866.

[7] Ənvər Çingizoğlu, Avşarlar, Bakı, "Şuşa", 2008.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]