Şıxlar (Cəbrayıl)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kənd
Şıxlar
Cabrayil.PNG
Cəbrayıl rayonu
Ölkə Azərbaycan
Rayon Cəbrayıl rayonu
Koordinatlar 39°26′35″ şm. e. 46°51′50″ ş. u. / 39.44306° şm. e. 46.86389° ş. u. / 39.44306; 46.86389Koordinatlar: 39°26′35″ şm. e. 46°51′50″ ş. u. / 39.44306° şm. e. 46.86389° ş. u. / 39.44306; 46.86389
Saat qurşağı UTC+04:00
Xəritəni aç/bağla
Şıxlar (Cəbrayıl) (Azərbaycan)
Red pog.png

ŞıxlarAzərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Kəndin keçmiş adı Şıxlar Əhmədli olmuşdur. Əhmədli sözü digər qonşu kəndlərin mənşəyi ilə əlaqədar olaraq, son dövrlərdə yaranmışdir. Yazıçi və tədqiqatçı alim Anar öz əsərlərində Şıxlar sözünün qədim türk tayfalarından birinin adı olduğunu, İslamdan əvvəl mövcud oldugunu göstərir. Kəndin yaxınlığında təqribən 10 hektar sahəni əhatə edən şəhər xarabalığı və XIII-XVI əsrlərə aid türbələri olan Şıxlar adlı qəbristan mövcuddur. Oykonimin əsli Şeyxlər olub, həmin kənd ərazisindəki xanəgah, pir, türbə, şeyxlərə məxsus türbə və tikililər, qəbirlər, sərdabələrlə bağlıdır. Bu tipli coğrafi adlar "şeyxlərə məxsus", "şeyxlər yaşayan yer", "şeyxlərin nəsli", "şeyxlərin dəfn olunduğu yer" və sairə mənasındadır. Keçən əsrdə Krımda Şeyxlər adlı yaşayış məntəqəsi qeydə alınmışdır.[1]

Şıxlar kəndində XIII əsrdə inşa olunmuş Şıx Baba türbəsi 1993-cü il erməni işğalına qədər qorunub saxlanmışdı. Bəzi mənbələrdə kəndin XVII əsrdə ermənilər tərəfindən yandırıldığı bildirilir. [Mənbə göstərin] 2 dekabr 1918-ci ildə Azərbaycan-Ermənistan müharibəsi dövründə ermənilərin silahlı dəstəsi Şıxlar kəndini yandırmış, əhalinin əmlakını talan etmiş, heyvanlarını aparmışlar. 1919-cu ilin qışında Dalanlar kəndinin erməniləri yenidən Şıxlar kəndini yandırmış və əhalinin əmlakını qarət etmişlər[2]

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Kəndin ərazisində eramızdan əvvəlki dövrə aid mağaralar, eramızın ilk dövrlərinə aid qala və orta əsrlərə aid şəhər ("şəhərgə") xarabalıqları mövcuddur.

1972-ci ildə nəşr olunmuş Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasında Şıxlar kəndinin tarixi abidələrindən Şıx Baba türbəsi, Xudafərin körpüləri və İmanqazan təpələri göstərilmişdi. Kəndin şimalında "Dulusxana" karxanasının xarabalığı mövcuddur.

Coğrafiyası və iqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Şıxlar kəndi Cəbrayıl rayonunun Sirik kədinin inzibati ərazi vahidində yerləşir. Qarabağ silsiləsinin ətəyindədir. Kənd Cəbrayıl rayonunun şimal-qərb sərhəddində, dağlıq ərazidə yerləşir.

Quru mülayim iqlimə malik olub, vulkanik mənşəli təpələrlə əhatə olunmuşdur. Ərazisində endemik bitkilərdən ağ yemişan, mərmərik (qaragilə), çağala (yabanı ərik) və bir çox ot bitkiləri yetişir

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

1993-cü ilin avqustunda kənd əhalisinin sayı 360 nəfərə yaxın olmuşdu.

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyəti heyvandarlıq, dulusçuluq, toxuculuqəkinçilik olmuş, son dövrlərdə üzümçülük inkişaf etmişdi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan toponimlərinin ensklopedik lüğəti. 2 cilddə. Bakı-2007. II cild, səh. 217.
  2. Mart Soyqırımı, Qarabağda Baş Verənlər