SS

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Faşizm

Faşizmin simvolu sayılan fassiyalı qartal motivi

SS bayrağı

SS (alm. Schutzstaffel — "mühafizə dəstəsi") — 1933-1945-ci illərdə Adolf Hitlerin mühafizəsini təmin etmək üçün fəaliyyət göstərən təhlükəsizlik təşkilatıdır. Qurumun əsası Yulius Şrek tərəfindən 1925-ci ildə qoyulmuşdur. SS-in emblemi 1933-cü ildə SS şturmhauptfüreri Valter Hek tərəfindən simvolik məbləğ olan 2,5 alman markası qarşılığında yaradılmışdır.[1][2] Emblemdəki işarələr ildırımları simvolizə edir.[3][4]

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

1923-cü ilin martında Emil Moris və Berxtold Münhendə Herman Erhardtın briqadasına daxil olan "Fırtına ordusu"dan Nasional Sosialist Alman Fəhlə Partiyasının əsasını qoyan Adolf Hitler üçün xüsusi təyinatlı "Ştab gözətçisi" (alm. Stabswache) adlı təhlükəsizlik təşkilatı yaradır.[5][6] 1923-cü ilin mayında Erhardt Hitler ilə münasibətini kəsir və adamlarını "Ştab gözətçisi"ndən çıxarır.[7][8] Həmin ilin mayında Yulius Şrek "Adolf Hitlerin zərbə ordusu" (alm. Stosstrupp Adolf Hitler) adında bir neçə şəxsi heyət üzvündən ibarət təhlükəsizlik təşkilatı yaradır.[9][10] 1923-cü ildə Adolf Hitlerin rəhbərliyi altında baş vermiş Pivə qiyamından sonra Nasional Sosialist Alman Fəhlə Partiyasına qadağa qoyulmuş və Adolf Hitler həbs edilərək, "Adolf Hitlerin zərbə ordusu" fəaliyyətini dayandırır.[11][12]

Adolf Hitlerin azad olunmasından sonra 5 aprel 1925-ci il tarixində onun şəxsi sürücüsü olmuş "Adolf Hitlerin zərbə ordusu"nun veteranı Yulius Şrekə Milli Sosialist Alman Fəhlə Partiyası üçün yeni təhlükəsizlik təşkilatı yaratmağı əmr verir. Yulius Şrek əmrə tabe olaraq keçmiş "Adolf Hitlerin zərbə ordusu"ndakı şəxsləri yeni ordu üçün yığmağa başlayır. Onlardan tapılmış 8 nəfər yeni orduda xidmət etməyə razı olur. Yeni yaradılmış xüsusi təyinatlı təhlükəsizlik təşkilatının adı "Qoruma komandası" (alm. Schutzkommando) olur. Sonradan Vilhelm Herinqin təklifi ilə təşkilatın adı "SS" (alm. die SS) qoyuldu.[13][14] Orduda xidmət edənlər isə "SS-dən gələn başkəsənlər" adlanırdı. Xidmət edənlərin çox hissəsi isə cinayətkarlardan ibarət idi. 9 noyabr 1925-ci ildə, 1919-cü ildən fəaliyyət göstərən "Alman İşçi Partiyası"nın (alm. DAP) rəsmi adı "Nasional Sosialist Alman Fəhlə Partiyası SS" (alm. die SS der NSDAP) olur.[15][16] 1945-ci ildə "SS", "NSDAP" və onunla əlaqəli digər partiyaların fəaliyyətinə qadağan qoyulmuşdur. 1946-cı ildə isə "SS" cinayətkar təşkilatı olaraq tanınmış və qadağan edilmişdir.

Şəkillər[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Залесский К. А. СС. Охранные отряды НСДАП. — М.: Яуза, Эксмо, 2004. — 656 с. — ISBN 5-699-06944-5.
  • Залесский К. А. Охранные отряды нацизма: Полная энциклопедия СС. — М.: Вече, 2009, С.260, ISBN 978-5-9533-3471-6.
  • Тайны чёрного ордена СС. — М.: Яуза, 2006. — 752 с. — ISBN 5-87849-192-3.
  • Леманн В. Череп на фуражке. Смерть - его ремесло. — М.: Яуза, 2010. — 256 с. — ISBN 978-5-9955-0137-4.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Lumsden 2002, p. 18.
  2. Yenne 2010, p. 71
  3. Залесский, 2009, с. 260.
  4. Мюллер-Гиллебранд. Сухопутная армия Германии. 1933—1945 стр. 705.
  5. McNab 2009, pp. 14, 16.
  6. McNab 2009, p. 14.
  7. Weale 2010, p. 16.
  8. McNab 2009, p. 16.
  9. Flaherty 2004, p. 20.
  10. Mitchell 2008, p. 55.
  11. Weale 2010, p. 26.
  12. Claudia Koonz, The Nazi Conscience, p. 22.
  13. Lumsden 2002, p. 14.
  14. Weale 2010, pp. 26–29.
  15. Koehl (2004). The SS: A History 1919–45, p. 34.
  16. Cook, Stan & Bender, R. James. Leibstandarte SS Adolf Hitler, R. James Bender Publishing, 1994, pp. 17, 19.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]