Millətçilik

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Eugène Delacroix'nın "La liberté guidant le peuple" (xalqın rəhbəri azadlıqdır) adlı layihəsi, Fransadakı Avqust İnqilabının ən önəmli simvolu olmuşdur.

Millətçilik — dövlətin mövcudluq ilkinliyi prosesində ictimai birliyin ən yüksək forması kimi millətin dəyəri tezisini əsas prinsip tutan siyasi istiqamət və ideologiya. Siyasi hərəkat kimi millətçilik dövlət hakimiyyəti ilə münasibətdə müəyyən ümummilli maraqların müdafiəsinə cəhd edir.

Millətçilik bir qayda olaraq millətinə sədaqəti və bağlılığı, siyasi müstəqilliyi və öz xalqı naminə inkişafı təbliğ edir. Millətin mədəni və mənəvi inkişafı, həyat şəraiti, yaşadığı ərazi, iqtisadi resurs və mənəvi dəyərlərin praktiki müdafiəsi üçün milli şüurun birləşməsinə çalışır. O vətənpərvərliyə yaxın olan milli hisslərə söykənir. Bu ideologiya sosial və sinfi fərq qoymadan cəmiyyətin müxtəlif laylarını birləşdirməyə çalışır. Onun üçün sosial və sinfi fərq yoxdur. Tarix boyu millətçilik xalqları keçid dövrlərində müəyyən siyasi məqsədlər üçün birləşdirməyə nail olmuşdur.

Bir çox müasir radikal hərəkatlar özünü millətçi olaraq qələmə aldıqları üçün millətçilik tez-tez etnik, mədəni və dini dözümsüzlük ilə assosiasiya olunur. Bu cür dözümsüzlük digər mülayim millətçi axınlar tərəfindən tənqid edilir.

Nəzəriyyə[redaktə | əsas redaktə]

Millətçilik ilk növbədə ideologiyadır[1], O aşağıdakı elementləri əhatə edir[2][3][4]:

  • Millətin varlığı. Millətçilik bildirir ki,cəmiyyət təbiət qanunları ilə müstəqil və asılı millətlərə bölünübdür.Bu səbəbdən də müəyyən obyektiv keyfiyyətlərə malikdirlər.
  • Millətlərin müqəddaratını təyin etmə suveren hüququ. Bu prinsipə görə milli layihələr ancaq milli dövlətdə reallaşa bilər.Millət ancaq bir milləti birləşdirən dövlət qura bilər[5]. Hər bir inzibati – ərazi vahidində ancaq bir etnos yaşaya bilər. Beləliklə millət müəyyən bir əraziyə hakimlik hüququna malikdir.
  • Dövlət əmələ gətirmə prosesində millətin ilkinliyi. Millət siyası hakimiyyətin əsasıdır. Hökumətin legitim tipi milli idarəetmədir.Hər bir millət nümayəndəsi siyasi proseslərdə iştirak edə bilər.Bununla da millətçilik elitaya bərabər tutulur .
  • Milli tanınma ( idenfikasiya ). Millətçilik vahid dilmədəniyyəti inzibati – ərazi vahidi tərkibindı bütün əhali üçün vacib sayır.İnsanlar azadlıq və özünü təsdiq üçün özlərini millətin bir hissəsi sayırlar.Eyni zamanda millət digər qruplarda olmayanları da öz tərkibinə qəbul etməyə hazırdır.[6].
  • Həmrəylik. Millətin nümayəndələri bir-biri ilə həmrəyliyi gördükdə və birgə hərəkət etdikdə milli birlik yaranır.[3]
  • Millət ən yüksək dəyərdir. Hesab edilir ki, fərdin milli dövlətə bağlılığı onun şəxsi maraqlarından yüksəkdədir.Cəmiyyətdə azadlıq və harmoniya üşün milli dövlətin möhkəmlənməsi vacibdir.
  • Cəmiyyətin maariflənməsi.Millətin üzvləri təhsil almağa imkanlı olmalıdırlar.Sonradan bu mallətin inkişafına ciddi təsir edir.

Millətçilik millətin fərqini, rəngarəngliyini və fərdiliyini göstərməlidir.Bu fərqlilik mədəni-etnik xarakteri nümayış etdirir.[6]. Milli təəssüfkeşlik yad mədəniyyətin milli mühütə müqavimətsiz intervensiyasının qarşısını alır və qarçılıqlı mədəniyyət mübadiləsinə imkan verir. [7].

Millətçilik millətə sosial orqanizm kimi baxır.İnsanların bərabərliyi kimi, millətlərin də bərabərliyi əsas götürülür.Millətçilərin fikrincə millətlər həm istedadlı ola bilər, həm də təcavüzə məruz qala bilərlər. Millətlər indiki nəsli keçmişlə və gələcəklə eyni zamanda bağlayır və hər kəsi millət yolunda fədakatlığa hazırlayırlar. [8].

Millətçilik üçün " milli dəyərlər ", " milli maraqlar ", " milli təhlükəsizlik ", " milli müstəqillik ", " milli təfəkkür " anlayışları çox vacibdir.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]


Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

http://www.sotsium.ru/books/103/103/mill_represantative%20government%20chVIII-XVIII.html#xgl18 М., Социум ,2006,səhş 416.

  • Ноженко М. Национальные государства в Европе,СПб.,Норма.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Bu keyfiyyətə görə o vətənpərvərlik və milli qürurdan fərqlənirlər.Milli qürur hisslər və ondan irəli gələn nəticələrdir.
  2. Геллнер Э. 1991.
  3. 3,0 3,1 Смит Э. Д. 2004.
  4. Коротеева В. Существуют ли общепризнанные истины о национализме? // Pro et Contra. 1997. Т. 2, № 3. [1]
  5. "Каждая нация является государством, и только одно государство есть у всей нации" (Мадзини)
  6. 6,0 6,1 Хобсбаум Э. 1998.
  7. Bowden B. Nationalism and cosmopolitanism: irreconcilable differences or possible bedfellows? // National Identities. 2003. Vol. 5, No. 3. P. 235. DOI:10.1080/1460894031000163139 (ing.)
  8. Андерсон Б. 2001.