Teodor Adorno

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Teodor Adorno
alm. Theodor Ludwig Wiesengrund Adorno
Theodor W. Adorno.jpg
Doğum tarixi 11 sentyabr 1903(1903-09-11)[1][2][3][…]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 6 avqust 1969(1969-08-06)[4][1][2][…] (65 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
  • Frankfurt qəbiristanlığı[d]
Vətəndaşlığı
İstiqaməti Frankfurt məktəbi, XX əsr klassik musiqisi[d], Qitə fəlsəfəsi
Əsas maraqları fəlsəfə
Təsirlənib Valter Benyamin[6], Georq Vilhelm Fridrix Hegel[6], Karl Marks[6], Fridrix Nitsşe[6]
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Teodor Lüdviq Vizenqrund Adorno (rus. Theodor Ludwig Wiesengrund Adorno; alman: [ˈteːodoːɐ̯ ʔaˈdɔɐ̯no]  ( dinlə);[7][8]; 11 sentyabr 1903[1][2][3][…], Frankfurt-Mayn, Prussiya[4][2][5]6 avqust 1969[4][1][2][…], Fisp[d][2][5]) — Almaniya filosofu, sosioloqu, musiqişünası. O, Frankfurt məktəbinin nümayəndəsi olmuşdur. Adorno mədəniyyəti və cəmiyyəti ("Maarifçiliyin dialektikası", 1948, Maks Horkheymer ilə birlikdə), həmçinin "mənfi dialektika" ideyasını tənqid etmişdir. 1940-cı illərdə Adorno və onun əməkdaşları ABŞ-da faşizm üçün sosial-psixoloji ilkin şərt kimi "avtoritar şəxsiyyət" haqqında araşdırma aparmışdılar. "İşıqsız iztirab"ın protokol təsbiti kimi "yeni musiqi" konsepsiyasında o, yeni Vyana məktəbinin bəstəkarlarının yaradıcılığına diqqət yetirir.[9]

Əsərləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Kierkegaard: Construction of the Aesthetic (1933)
  • Dialectic of Enlightenment (Maks Horkheymer ilə, 1944)
  • Composing for the Films (1947)
  • Philosophy of New Music (1949)
  • The Authoritarian Personality (1950)
  • Minima Moralia: Reflections from Damaged Life (1951)
  • In Search of Wagner (1952)
  • Prisms (1955)
  • Against Epistemology: A Metacritique; Studies in Husserl and the Phenomenological Antinomies (1956)
  • Dissonanzen. Musik in der verwalteten Welt (1956)
  • Notes to Literature I (1958)
  • Sound Figures (1959)
  • Mahler: A Musical Physiognomy (1960)
  • Notes to Literature II (1961)
  • Introduction to the Sociology of Music (1962)
  • Hegel: Three Studies (1963)
  • Critical Models: Interventions and Catchwords (1963)
  • Quasi una Fantasia (1963)
  • The Jargon of Authenticity (1964)
  • Night Music: Essays on Music 1928–1962 (1964)
  • Negative Dialectics (1966)
  • Alban Berg: Master of the Smallest Link (1968)
  • Critical Models: Interventions and Catchwords (1969)
  • Aesthetic Theory (1970)
  • The Culture Industry (Routledge, 1991)
  • Beethoven: The Philosophy of Music; Fragments and Texts (1993)
  • The Psychological Technique of Martin Luther Thomas' Radio Addresses (2000)
  • Kant's 'Critique of Pure Reason' (2002)
  • Current of Music (2006)

Musiqi əsərləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Für Sebastian Wedler (1919)
  • 6 Studies for string quartet (1920)
  • Piano piece (1921)
  • String quartet (1921)
  • 3 stories by Theodor Däubler for female chorus (1923–1945)
  • 2 Pieces for string quartet, Op. 2 (1925/26)
  • 7 short works for orchestra, Op.4 (1929)
  • 3 Short Pieces for piano (1934)
  • 2 songs for voice & orc

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Roux P. d. Nouveau Dictionnaire des œuvres de tous les temps et tous les pays (fr.). 2 Éditions Robert Laffont, 1994.Vol. 1. P. 19. ISBN 978-2-221-06888-5
  3. 1 2 Theodor Wiesengrund Adorno // Encyclopædia Britannica (ing.).
  4. 1 2 3 4 Адорно Теодор // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 1 2 3 4 Archivio Storico Ricordi. 1808.
  6. 1 2 3 4 Collinson D. Biographical Dictionary of Twentieth-Century Philosophers (ing.). 1996. ISBN 978-0-415-06043-1
  7. Krech, Eva-Maria; Stock, Eberhard; Hirschfeld, Ursula; Anders, Lutz Christian. Deutsches Aussprachewörterbuch [German Pronunciation Dictionary] (alman). Berlin: Walter de Gruyter. 2009. səh. 293. ISBN 978-3-11-018202-6.
  8. "Duden | Adorno | Rechtschreibung, Bedeutung, Definition". Duden (alman). 22 October 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 October 2018.
  9. Большой Энциклопедический словарь. 2000. АДОРНО (Adorno) Теодор.

Əlavə ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Adorno, Theodor. Notes to Literature: Volume two. New York: Columbia University Press. 1992.
  • Adorno, Theodor. Brian O'Connor (ed.). The Adorno Reader. Malden, MA: Blackwell Publishing. 2000.
  • Adorno, Theodor. Essays on Music. Berkeley: University of California Press. 2002.
  • Adorno, Theodor. Negative Dialectics. New York: Continuum. 2003.
  • Arato, Andrew; Gephart, Eike, eds.The Essential Frankfurt School Reader. New York: Continuum. 1982.
  • Claussen, Detlev. Theodor W. Adorno: One Last Genius. Cambridge, MA: Harvard University Press. 2008.
  • Durão, Fabio Akcelrud. "Robert Hullot-Kentor in Conversation with Fabio Akcelrud Durão". The Brooklyn Rail: Critical Perspectives on Art, Politics and Culture. July–August 2008. 16 November 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 November 2011.
  • Laughey, Dan. Key Themes in Media Theory. England: Open University Press. 2007.
  • Müller-Doohm, Stefan. Adorno: A Biography. Malden, MA: Polity Press. 2005.
  • Wiggershaus, Rolf. The Frankfurt School, Its History, Theories and Political Significance. Cambridge, MA: MIT Press. 1995.
  • Edwards, Peter. "Convergences and Discord in the Correspondence Between Ligeti and Adorno" Arxivləşdirilib 2021-01-13 at the Wayback Machine, Music & Letters, 96/2, 2015.
  • Gerhardt, Christina Arxivləşdirilib 2022-04-17 at the Wayback Machine (ed.). "Adorno and Ethics Arxivləşdirilib 2017-11-04 at the Wayback Machine". New German Critique Arxivləşdirilib 2017-11-14 at the Wayback Machine 97 (2006): 1–3.
  • Brunger, Jeremy. 2015. "The Administered World of Theodor Adorno Arxivləşdirilib 2022-04-10 at the Wayback Machine". Numero Cinq magazine (5 May).
  • Hogh, Philip. Communication and Expression: Adorno's Philosophy of Language. Translated by Antonia Hofstätter. London and New York: Rowman & Littlefield International, 2017.
  • Hohendahl, Peter Uwe. Prismatic Thought: Theodor W. Adorno. Lincoln, Nebr.: University of Nebraska Press, 1995.
  • Jarvis, Simon. Adorno: A Critical Introduction. Cambridge: Polity, 1998.
  • Jay, Martin. The Dialectical Imagination: A History of the Frankfurt School and the Institute for Social Research 1923–1950. Berkeley and Los Angeles: University of California Press, 1996.
  • Jay, Martin. Adorno. Cambridge, Mass: Harvard University Press, 1984.
  • Jeffries, Stuart. Grand Hotel Abyss: The Lives of the Frankfurt School. New York: Verso, 2016.
  • Paddison, Max. Adorno, Modernism and Mass Culture: Essays on Critical Theory. London: Kahn & Averill, 2004. ISBN 1-871-08281-1.
  • Morgan, Ben. "The project of the Frankfurt School", Telos, Nr. 119 (2001), 75–98
  • Scruton, Roger. Fools, Frauds and Firebrands: Thinkers of the New Left. New York: Bloomsbury USA, 2015.
  • Delanty, Gerard, ed. Theodor W. Adorno. London: SAGE, 2004.
  • Bowie, Andrew. Adorno and the Ends of Philosophy, Cambridge: Polity 2013

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]